W medycynie istotną rolę odgrywa prognozowanie przebiegu choroby. W wielu specjalnościach poszukuje się markerów, które mają przewidywać przyszłość i określać ryzyko zaostrzenia choroby lub zgonu. Np. w kardiologii istnieje skala SCORE, która na podstawie m.in. ciśnienia tętniczego i stężenia cholesterolu określa ryzyko wystąpienia zawału serca i udaru mózgu.
Diagnostyka medyczna w dobie AI
Takie skale powstają na bazie licznych badań i wielu lat obserwacji, a dotyczą zaledwie kilku chorób i kilku czynników ryzyka, które udało się zaobserwować człowiekowi. Rewolucja sztucznej inteligencji pozwoliła uwierzyć, że korelacji jest więcej, a te najbardziej nieoczywiste i dokładne dostrzeże komputer.
Przy pomocy uczenia maszynowego powstało do tej pory kilka modeli, które wytrenowane na podstawie danych prawdziwych pacjentów były w stanie przewidywać ryzyko wystąpienia poszczególnych chorób, np. raka trzustki albo udaru mózgu. Dotyczyły wielu czynników, ale tylko jednej choroby.
Badacze z Uniwersytetu w Kopenhadze i Europejskiego Laboratorium Biologii Molekularnej zaprezentowali w ubiegłym tygodniu nowy model AI, który na podstawie dotychczasowej historii choroby oraz czynników ryzyka jest w stanie prognozować wystąpienie ponad 1200 chorób w ciągu kolejnych 20 lat życia pacjenta.
Czy model językowy może leczyć
Delphi-2M to wstępnie przeszkolony transformer generatywny, działający podobnie do dużych modeli językowych, takich jak ChatGPT.
Owo „wstępne przeszkolenie” odbyło się z wykorzystaniem danych 400 tys. pacjentów z UK Biobank. Podobnie jak modele językowe nauczone gramatyki na podstawie dużych tekstów, tak Delphi-2M na podstawie medycznej bazy danych tworzy wzorce progresji poszczególnych chorób i wpływu różnych czynników zewnętrznych na nasze zdrowie.
Model został przetestowany na duńskich rejestrach medycznych prawie 2 milionów pacjentów – i mimo różnic w systemach opieki zdrowotnej, poradził sobie prawie tak samo dobrze, jak w przypadku brytyjskiej populacji. Jednak autorzy podkreślają, że model wciąż nie jest gotowy do stosowania w warunkach klinicznych.
W odróżnieniu od Pytii, celem nowej wyroczni delfickiej nie jest określanie losu, przed którym nie ma ucieczki, ale umożliwienie nam wpływu na przyszłość przez poprawę leczenia i zmianę stylu życia.
„Tygodnik Powszechny” – jedyny polski tygodnik społeczno-kulturalny.
30 tys. Czytelniczek i Czytelników. Najlepsze Autorki i najlepsi Autorzy.
Wspólnota, która myśli samodzielnie.
Artykuł pochodzi z numeru Nr 39/2025
