Piętrowe układanie diet: nowa moda, która może szkodzić

Wielu z nas rozpoczęło nowy rok z postanowieniem zmiany swojego życia – zakup karnetu na siłownię, przeczytanie jednej książki tygodniowo i wdrożenie nowej diety. A czasami kilku diet, które nie zawsze są bezpieczne.

Dietetyczne pułapki

Wbrew pozorom interwencje dietetyczne nie są błahe dla organizmu. Zmiana nawyków żywieniowych bywa radykalną ingerencją w układ pokarmowy, odpornościowy czy hormonalny i może mieć kluczowe znaczenie w terapii wielu chorób. W obliczu mnogości diet i ich rosnącej popularności, sytuacja, w której jednocześnie stosujemy dwie lub trzy różne diety, staje się coraz powszechniejsza.

Przykłady można mnożyć: pacjent z celiakią (w której to chorobie gluten, czyli białka niektórych zbóż, powoduje zapalenie śluzówki jelita cienkiego) jest wegetarianinem i stosuje na własną rękę popularną ostatnio dietę ubogohistaminową; albo weganin z zespołem jelita drażliwego stosujący dietę ubogą w fermentujące sacharydy (low-FODMAP). Może się nagle okazać, że korzystając z różnych diet ograniczymy większość źródeł białka albo niektórych witamin.

Gastroenterolodzy i dietetycy z australijskiego Uniwersytetu Monasha i Uniwersytetu Technologicznego Swineburne określają to zjawisko mianem „diet stacking”, czyli piętrowego układania diet. 

Gdy diet jest za dużo

W „Journal of Gastroenterology and Hepatology” przywołali dane dotyczące częstości występowania takich sytuacji – wśród pacjentów z zespołem jelita drażliwego, u których kluczowa dla opanowania objawów jest wspomniana dieta low-FODMAP nawet 54 proc. stosuje dodatkowo drugą interwencję dietetyczną. Jak zauważają autorzy, „diet stacking” jest efektem własnej inwencji pacjentów, ale równie często nieuwagi lekarzy i dietetyków, którzy do już stosowanych zaleceń dietetycznych dokładają kolejne.

Większość diet ujętych we wspomnianej analizie polega na eliminacji konkretnych substancji, potencjalnie niekorzystnych dla pacjentów – np. dieta bezglutenowa i bezlaktozowa. Ale popularność zyskują również takie, które nie są zalecone w gabinetach specjalistów, np. dieta ketogeniczna i bardziej restrykcyjna dieta „carnivore”, w których unika się produktów bogatych w cukry lub spożywa wyłącznie mięso, mleko i jaja.

Stosowanie wielu takich diet naraz może prowadzić do niedoborów, skutkować zaburzeniami odżywiania, jak anoreksja i bulimia, a nawet sprzyjać występowaniu chorób przewlekłych. Na nowy rok, poza wytrwałością, można zatem życzyć, aby stosowanie diety nie przerodziło się w zgubny stos diet.