Mózg na Mounjaro: lek na otyłość czasowo wycisza natrętne myśli o jedzeniu

To jedno z tych odkryć, w których równie interesująca jest sama treść, jak i droga, która do niego doprowadziła.

Jak opisuje w „Nature” Mariana Lenharo, Casey Halpern z Uniwersytetu Pensylwanii i współpracownicy wcale nie planowali badać wpływu stosowanego w leczeniu otyłości tirzepatydu (nazwa handlowa: Mounjaro) na funkcjonowanie mózgu. 

Jak leki na otyłość wpływają na mózg?

Ich pierwotnym celem było sprawdzenie, czy głęboka stymulacja mózgu w obszarze należącym do tzw. układu nagrody pomoże osobom z otyłością i natrętnymi myślami o jedzeniu w lepszej regulacji zachowań żywieniowych.

Wcześniej ten sam zespół wykazał, że u osób zmagających się z napadowym objadaniem się dochodzi do rozregulowania aktywności obwodu neuronów obejmującego jądro półleżące – jedno z kluczowych centrów kontroli impulsów i motywacji. 

To właśnie ten obszar mózgu chcieli „wyciszyć” badacze, wszczepiając kilkorgu pacjentom cienkie elektrody. Wszyscy uczestnicy badania przeszli wcześniej operację zmniejszającą żołądek, ale mimo tego doświadczali epizodów niekontrolowanego jedzenia.

Tak się jednak złożyło, że jedna z pacjentek (Pacjentka 3) na początku eksperymentu zaczęła terapię cukrzycy, na którą przepisano jej tirzepatyd. Dało to badaczom możliwość zarejestrowania – jak sami piszą – pierwszy raz u człowieka, w jaki sposób lek ten wywołuje zmiany w kluczowym dla odczuwania przyjemności i motywacji ośrodku mózgu.

Neurologiczne efekty leczenia otyłości

W ciągu pierwszych pięciu miesięcy terapii Pacjentka 3 przestała doświadczać uporczywych myśli o jedzeniu, skończyły się u niej także napady objadania się. Korelowało to z wyciszeniem aktywności jądra półleżącego. U pozostałych uczestników, którzy nie przyjmowali leku, utrzymywały się obsesyjne myśli o jedzeniu, a ich jądro półleżące wykazywało nasilone pobudzenie. 

Jednak w kolejnych miesiącach u Pacjentki 3 wróciły niepokojące myśli, co znajdowały także odbicie we wzroście aktywności jądra półleżącego. Wygląda więc na to, że przynajmniej u tej pacjentki wywołane terapią zmiany funkcjonowania mózgu nie były trwałe. By ustalić, czy da się te efekty przedłużyć i czy mogłyby przynieść korzyści szerszej grupie osób, potrzebne będą kolejne badania.

Nowoczesne leki na otyłość, takie jak tirzepatyd czy semaglutyd (Ozempic), opracowano pierwotnie do leczenia cukrzycy. Działaniem przypominają hormony regulujące poziom insuliny we krwi i wysyłające naturalny sygnał sytości. Ich wpływ na organizm – w tym mózg – jest złożony, ale coraz wyraźniej pokazuje, że otyłość nie jest wynikiem zaniedbania czy słabej woli, ale zaburzeniem lub chorobą, którą można leczyć.