ludobójstwo: najważniejsze informacje

Omer Wenkert w otoczeniu bojowników z Hamasu podczas wymiany izrealeskich zakładników w obozie dla uchodźców Nuseirat w Deir al-Balah w Strefie Gazy, 22 lutego 2025 r. // Fot. Abdel Kareem Hana / AP / East News

Izrael przyznał, że 70 tys. zabitych w Gazie to prawdziwa liczba. „Łatwo wam osądzać”

Michał Kuźmiński
Rezerwista Avi, były zakładnik Omer, beduiński policjant Remo – wszyscy oni doświadczyli, na różne sposoby, najnowszej odsłony wojny izraelsko-palestyńskiej.…
Spektakl „Europa", w reżyserii Krzysztofa Warlikowskiego, Nowy Teatr w Warszawie // Fot. Magda Hueckel / Nowy Teatr

„Europa” Warlikowskiego: wyjątkowo płaski i sztampowy spektakl

Dariusz Kosiński
Czas powiedzieć: stop. Mamy dość masakry i ludobójstwa odgrywanego na scenie tylko po to, by śmietanka towarzyska poczuła się lepiej.
Karolina Wójcicka, Z NAKAZU BOGA. IZRAELCZYCY I WOJNA W STREFIE GAZY, Mando 2026 // materiały prasowe

„Z nakazu Boga”: co Izraelczycy myślą o wojnie w Strefie Gazy

Jakub Szymczak
Czytelnicy dostają tu narzędzia, by wyrobić sobie własne zdanie na temat wydarzeń, osób i społeczności. Wnioski najprawdopodobniej nie będą optymistyczne.
Podczas wizyty prezydenta Cyrila Ramaphosy w Stanach Donald Trump oskarżył władze RPA o zbrodnie na białych farmerach i pokazał nagranie i zdjęcia, na których miały być ich masowe groby. Potem okazało się, że materiały te pochodzą z Demokratycznej Republiki Konga. Na zdjęciu: Trump i Ramaphosa w Białym Domu, 21 maja 2025 r. // Fot. Evan Vucci / AP / East News

RPA na celowniku Trumpa. Dlaczego w tę rozgrywkę wplątana jest Polska

Tadeusz Michrowski
Stany Zjednoczone przejmują przywództwo w grupie G20 i chcą usunąć z niej RPA. W tle zaś składają Polsce kuszącą propozycję. Czy z niej skorzystamy?
Russel Crowe w filmie "Norymberga", reż. James Vanderbilt, 2025 r. // Materiały prasowe Monolith Film

Norymberga. Proces ludzi, nie potworów

Mateusz Demski, Jack El-Hai
Norymberga była dowodem na to, że zło może zostać ukarane. Dawała nadzieję, że wciąż istnieje sprawiedliwość. Rozmowa z autorem książki „Norymberga. Naziści…
Fot. delillah / Adobe Stock

Lament nad Izraelem

Izraelskie władze skazały Palestyńczyków na wypędzenie i głód. Dla wielu z nich – bezlitosną głodową śmierć, o jakiej do ostatnich chwil swego życia wspominała…
Przesiedleni Palestyńczycy przemieszczają się na południe Strefy Gazy, po ponownym wydaniu przez Izrael nakazu ewakuacji miasta Gaza. Palestyna, 18 września 2025 r. // Fot. Eyad Baba / AFP / East News

Licząca kilka tysięcy lat historia miasta Gaza dobiega właśnie końca

Maciej Augustyn
Choć kolejne kraju Zachodu uznają państwowość Palestyny, pozostaje ona iluzją – los Palestyńczyków jest w rękach Izraela. Ten zaś realizuje plan wysiedlenia…
Palestyńczycy z dystrybuowaną żywnością. Gaza, 17 marca 2025 r. // Fot. Majdi Fathi / NurPhoto / Getty Image

Izraelska propaganda pokazała mimochodem prawdę o niezłomności ludzkich pragnień

Paweł Bravo
Niektóre ujęcia działających w Gazie lokali nie były fałszem. Stoją za nimi beznadziejne starania, by się utrzymać, i równie beznadziejne wysiłki nielicznych…
„AKTA BIBIEGO” („The Bibi Files”) – reż. Alexis Bloom. Prod. USA 2024. Canal+, mdag.vod. // materiały prasowe

Film „Akta Bibiego”. Nagrania, które Netanjahu próbował ukryć

Anita Piotrowska
Film dokumentalny „Akta Bibiego” ma z powodów prawnych szlaban w Izraelu. Zawiera unikalne materiały z przesłuchań premiera.  
Kobieta zbiera rozsypaną mąkę w pobliżu punktu Fundacji Humanitarnej dla Gazy, gdzie panuje powszechny głód. Strefa Gazy, 1 sierpnia 2025 r. // Fot. Stringer / Reuters / Forum

Za nami jeden z najbardziej tragicznych tygodni w Gazie i Izraelu. Głód, protesty, impas

Dariusz Rosiak
Z Izraela płynie coraz więcej głosów nazywających działania w Gazie ludobójstwem. Czy od użycia tego słowa zależy przetrwanie moralnego porządku, na którym…
Graffitti na murze w Warszawie. 7 maja 2024 r. // Fot. Jaap Ariens / NurPhoto / Getty Images
Wersja audio

Jak rozmawiać o Izraelu. Czy pytanie o ludobójstwo w Gazie czyni mnie antysemitą?

Michał Okoński
W kwestii naszego stosunku do Izraela i Gazy jest coś, co powoduje, że ludzie prawi i otwarci, nawykli do uważnego słuchania siebie i innych, z…
fot. Grażyna Makara

Rwanda sprzedaje Europie złoża, których nie posiada. Dlaczego w Kigali można więcej? [JAGIELSKI STORY #50]

Wojciech Jagielski, Krzysztof Story
Mija 30 lat od ludobójstwa w Rwandzie. Światowi przywódcy przy każdej okazji przepraszają za to, że stali bezczynnie, gdy ginęły setki tysięcy Tutsich. Przez…
Ekshumacja zbiorowego grobu. Bucza, 12 kwietnia 2022 r. / OLEG PETRASYUK / EPA / PAP

Barbarzyńcy w ogrodach Ukrainy

Wojciech Konończuk
Masowe zbrodnie na ludności cywilnej mają charakter planowy i systemowy. Rosyjscy żołnierze zabijają, mszczą się i chcą zastraszyć. Inaczej nie potrafią.
Marsz wsparcia dla Ukrainy, Gdańsk, 26 marca 2022 r. / FOT. WOJCIECH STROZYK/REPORTER /

Czy rosyjska władza podżega do ludobójstwa

Marcin Żyła
Na ławie oskarżonych w Norymberdze Władimir Putin ze współpracownikami: taki fotomontaż – jedna z licznych grafik, jakie pojawiły się w internecie po…
/ NIHAD IBRAHIMKADIC / ANADOLU AGENCY / GETTY IMAGES

Za tym wzgórzem jest Sarajewo

ŻyM
Delegacja kobiet z Namibii, które przybyły po szczątki przodków, przed berlińskim ministerstwem sprawiedliwości. Sierpień 2018 r. / KAY NIETFELD / AFP / EAST NEWS

Słowa nie wystarczą

Łukasz Grajewski
Rząd niemiecki chce przeprosić namibijskie plemiona za ludobójstwo sprzed ponad wieku. Ich członkowie wolą reparacje. Podobnie jak rządzący w Atenach i…
Niemcy przyznają się do ludobójstwa w Namibii podczas okupacji kolonialnej. Na zdjęciu minister spraw zagranicznych Niemiec Heiko Maas na konferencji prasowej w Berlinie, 28 maja 2021 r. / FOT. TOBIAS SCHWARZ/AFP/East News /

Namibia: Cena zbrodni

Wojciech Jagielski
Niemcy przyznają się do ludobójstwa afrykańskich ludów Herero oraz Nama i w geście przeprosin chcą zapłacić prawie półtora miliarda dolarów. Potomkowie tych,…
Fortunate Mukankuranga w więzieniu w Ngomie, marzec 2020 r. / FOT. NATALIA OJEWSKA / FOT. NATALIA OJEWSKA

Zbrodnia i skrucha

Natalia Ojewska
26 lat temu w Rwandzie ludzie Hutu zabili prawie milion swoich sąsiadów Tutsi. Oto opowieść o zwykłych kobietach, które brały w tym udział. Oraz o próbie…
Mostafa Yassim (w białej czapce) z córką Reshmą w obozie dla Rohingów. Wieś Shamlapur, marzec 2018 r. / MAREK RABIJ

Braterstwo się skończyło

Marek Rabij
We wrześniu ubiegłego roku mieszkańcy Shamlapur pierwsi podali pomocną dłoń uciekającym z Birmy Rohingom. Dziś ostrzegają, że współpoczucie dla uchodźców…
Ratko Mladić, Haga, 22.11.2017 r. / Peter Dejong, Pool/AP/EASTNEWS

Ratko Mladić skazany za zbrodnie w Bośni

Marcin Żyła
Haski trybunał uznał go po latach za winnego ludobójstwa, zbrodni przeciw ludzkości oraz pogwałcenia praw i zwyczajów wojny. Wyrok: dożywocie.
Ramiz Selimović w dawnej fabryce akumulatorów w Potocari koło Srebrenicy, 6 lipca 2017 r. / ADAM GUZ

Sąsiedzi spod Srebrenicy

Marta Paluch
Żyją znów obok siebie, w tej samej wsi Podčauš. Jak przed wojną, jak przed masakrą. Muzułmanie i Serbowie. Jak to jest: mieszkać w takim miejscu, z taką…
/ ADAM GUZ

Dobrzy ludzie nadal milczą

Ewa Klonowski, Marta Paluch
EWA KLONOWSKI, antropolog sądowy, od ponad 20 lat pracująca przy identyfikacji ofiar wojny w Bośni: Chcemy ich znaleźć i ustalić, kim byli. Tak, by rodzina…
Ramiz Selimović na grobie młodszego brata Murata który zginął podczas wojny 1992-1995, 6 lipca 2017 r. Potocari k. Srebrenicy. Fot. Adam Guz

Srebrenica – 22 lata później

Marcin Żyła
Mija właśnie 22. rocznica największego ludobójstwa dokonanego w Europie po II wojnie światowej.
Fot. Grażyna Makara

Дикість походить від людини

Katarzyna Kubisiowska, Wojciech Smarzowski
Войцех Смажовський, режисер: Колись православні священики святили бандерівські сокири на Волині, католицькі священики святили ножі хорватських усташів. На це…
Radovan Karadżić, Haga, 24.03.2016 r. / / Fot. Robin van Lonkhuijsen / AFP/EAST NEWS

Epilog bośniackiej wojny

Marcin Żyła
Takiego procesu nie było od czasu Norymbergi: 5 lat rozpraw, 434 świadków, ok. 3 mln stron akt sądowych.
Bośniaczki – wdowy i matki ofiar masakry w Srebrenicy, Potočari, 9 lipca 2015 r. / Fot. Dimitar Dilkoff / AFP / EAST NEWS

Umarłe miasto

Marta Paluch
Dwadzieścia lat po największym ludobójstwie powojennej Europy mieszkańcy Srebrenicy mają jedno wspólne marzenie. Aby przestano w nich widzieć wyłącznie ofiary.

Bitwa na rocznice

MŻ
Sto lat temu, 24 kwietnia 1915 r., w Stambule zgładzono tysiąc Ormian – przedstawicieli inteligencji.

Bez przedawnienia

Joachim Trenkner
to proces niezwyczajny. Wcześniej oskarżeni zwykle zaprzeczali swej winie lub twierdzili, że wykonywali jedynie rozkazy. Tymczasem Oskar Gröning, SS-…
Okładka dodatku „Auschwitz. Głosy żyjących” / Fotografia Zofii Posmysz - Grażyna Makara | fotografia obozu Auschwitz - Wojciech Barczyński / Forum

Auschwitz. Głosy żyjących

TP
Dodatek specjalny na 70. rocznicę wyzwolenia więźniów obozu KL Auschwitz
KL Auschwitz, wejście do bloku 13, tabliczka z napisem "Ekspozycja: zagłada europejskich Romów"

Anioł w spódnicy

Agnieszka Hreczuk
30 stycznia 2021 r. zmarła Alfreda Markowska, Nońcia. Jako Romka nie miała prawa żyć. Nie tylko przeżyła, lecz uratowała kilkadziesięcioro dzieci: romskich,…
Tędy szli więźniowie: Góra, styczeń 2015 r. / Fot. Anna Goc

Tuż za oknem

Anna Goc
Gdy wtedy szli, w Marszu Śmierci, zimą 70 lat temu, Helena Malcher miała 9 lat. „Przez tamten most ich gnali” – pokazuje z kuchennego okna stare przejście…

MDSM: inna strona świata

TP
Zofia Posmysz w Oświęcimiu, 15 stycznia 2015 r. / Fot. Grażyna Makara

Obóz już mi się nie śni

Błażej Strzelczyk
„Tam żyło się z dnia na dzień. Żeby przeżyć, trzeba było mieć szczęście do dobrych ludzi” – Zofia Posmysz, dziś lat 91, miała to szczęście.

Auschwitz: miejsce i symbol

WP
Był to największy niemiecki obóz koncentracyjny i obóz zagłady spośród ok. 2 tys. obozów utworzonych przez III Rzeszę – i zarazem największy obóz, gdzie Żydzi…
Marceli Godlewski na balkonie swego mieszkania w Krakowie – Nowej Hucie, styczeń 2014 r. / Fot. Piotr Guzik / FORUM

Sześć dni od granicy

Przemysław Wilczyński
„W Gross-Rosen nie było o czym mówić. Ale gdy przywieźli nas do podobozu Auschwitz, pomyślałem: blisko GG, jest szansa na ucieczkę” – wspomina 94-letni…
Irena Jankowska-Wiśniewska w swoim warszawskim mieszkaniu, 21 stycznia 2015 r. / Fot. Filip Klimaszewski dla „TP”

Spotkanie z doktorem

Anna Goc
Irena Jankowska-Wiśniewska, dziś lat 91, przeżyła – choć trafiła w ręce Josefa Mengele, autora pseudomedycznych eksperymentów. Dla niej rok 1945 oznaczał…
Mordechaj Ciechanower na dawnym cmentarzu żydowskim w rodzinnym Makowie Mazowieckim, kwiecień 2013 r. / Fot. Sławomir Olzacki / FORUM

Z dachów Birkenau

Karolina Przewrocka-Aderet
„Stamtąd widać było więcej” – przekonuje Mordechaj Ciechanower, w Auschwitz-Birkenau więzień, dekarz i członek obozowego podziemia. Po 70 latach pamięta…
Auschwitz, 19 stycznia 2015 r. / Fot. Paweł Ulatowski / REUTERS

Auschwitz jest w nas

Jan Rydel
70. rocznica wyzwolenia obozu w Auschwitz to wydarzenie, które wywołuje szereg skojarzeń u Polaka i historyka, który – jak ja – urodził się 15 lat po…

Słuchając głosu ofiar…

Christian Schmitz
Dzień wyzwolenia niemieckiego obozu zagłady Auschwitz-Birkenau, 27 stycznia, został z inicjatywy prezydenta Republiki Federalnej Niemiec, Romana Herzoga,…

Ich cierpienie jest dla nas zobowiązaniem

Rolf Nikel
27 stycznia 2015 roku upamiętniamy 70. rocznicę wyzwolenia byłego obozu zagłady Auschwitz-Birkenau.
Grób ofiar masakry w Srebrenicy /fot. A. Cholewa /

Przekażemy dzieciom nienawiść?

Aleksandra Cholewa
Na ten wyrok czekały tysiące ofiar tragedii, która rozegrała się na Bałkanach 12 lat temu. Trybunał Sprawiedliwości w Hadze wreszcie się wypowiedział: Serbia…