kapitalizm: najważniejsze informacje

Wolność bez pieniędzy to niewola w nędzy [Podkast Tygodnika Powszechnego]

Michał Sowiński, Jacek Stawiski, Marta Madejska
Odzyskana wolność czy utracona sprawczość? Rozmawiamy z Martą Madejską i Jackiem Stawiskim o tym, co naprawdę wydarzyło się w Polsce po 1989 roku.
Film "Buddenbrookowie. Dzieje upadku rodziny", reż. Heinrich Breloer, 2008 r. // Moviestore Collection Ltd / Alamy / BE&W
Wersja audio

Nie ma powieści bardziej nam współczesnej niż „Buddenbrookowie” Manna

Łukasz Musiał
Tłumacząc klasyków na nowo, uświadamiamy sobie, że istnieją prawdy towarzyszące nam niezmiennie od pokoleń. Tak jest też w przypadku nowego polskiego przekładu…
Kathy Acker, "Imperium postradanych zmysłów", przeł. Patrick Leftwich, Ha!art, Kraków, 2025 // materiały prasowe

Proza Kathy Acker to nieokiełznany strumień pragnień i fetyszy

Adam Woźniak
W „Imperium postradanych zmysłów” dwoje bohaterów błąka się po dystopijnym Paryżu w poszukiwaniu ujścia dla własnej złości, odrobiny ciepła i wytchnienia.
Ilustracja: APAYO / Przemysław Gawlas & Michał Kęskiewicz dla „TP”
Wersja audio

Świat w objęciach chińskiego smoka. Jaką geopolitykę dyktuje Pekin

Bogdan Góralczyk
Gdy Ameryka Trumpa i ruchu MAGA zajęta jest sobą, miejsce globalnego hegemona zajmują Chiny. Prezydent Xi ma nie tylko atuty w postaci metali ziem rzadkich. Ma…
// Fot. Adam Chełstowski / Forum

Cena dobrobytu. Na czym polega polski paradoks niskiej dzietności

Marcin Kędzierski
Mam silne przekonanie, iż wraz z wyludnianiem się Polski pojawią się postulaty bardziej zdecydowanych działań przeciwdziałających temu zjawisku. Podatek bykowy…
2513-podcast-www-barbara-józefik

Do czego prowadzi presja sukcesu? I co łączy kapitalizm z kultem ciała i zaburzeniami odżywiania? [Własny pokój]

Katarzyna Kubisiowska, Barbara Józefik
WŁASNY POKÓJ | Barbara Józefik, psychoterapeutka i psycholożka: To smutne, że młode osoby muszą myśleć o tym, że mają odnieść sukces, a dzieci są coraz…
Podcast Szkoła uczuć

Czy to jeszcze smutek, czy już depresja? Szkoła uczuć z Bogdanem de Barbaro, odc. 20

Bogdan de Barbaro, Katarzyna Kubisiowska
Czy istnieje dobry smutek? Jaka jest różnica między smutkiem, rozpaczą a depresją? I czy Kłapouchy powinien przyjmować środki antydepresyjne?
Donald Trump z żoną Melanią oraz premier Indii Narendra Modi podczas spotkania w New Delhi. Indie, 25 lutego 2020 r. // Fot. Adnan Abidi / Reuters / Forum

Wojny handlowe w epoce globalnego chaosu. Czy w szaleństwach Trumpa jest metoda?

Jakub Dymek
Prorocy globalizacji nie podejrzewali, że o jej przyszłości zdecydują ludzie tacy jak Donald Trump, Xi Jinping i Narendra Modi oraz stające za nimi biznesowe i…
Ilustracja: Kasia Kozakiewicz

Klasa średnia. Kim są bohaterowie polskiej transformacji?

Marek Rabij
Jak to możliwe, że polska klasa średnia uważa się za głównego majstra na budowie nowego porządku po 1989 roku i zarazem za największego przegranego tej…
Jeden z pracowników El Humoso w koszulce z napisem "Kapitalizm jest problemem". 1 października 2024 r. // Fot. Agnieszka Zielińska

Czerwona wieś na mapie Hiszpanii. Jak działa kooperatywa Marinaleda

Agnieszka Zielińska
Mieszkańcy andaluzyjskiej miejscowości Marinaleda mają domy za kilkanaście euro miesięcznie i gwarantowaną pracę, a w niedziele chodzą na czyny społeczne.…
Wiec wyborczy Donalda Trumpa podczas tournée po miastach tzw. Pasa Rdzy, wyludniających się z powodu kryzysu ekonomicznego i bezrobocia. Geneva, Ohio, październik 2016 r. / JEFF SWENSEN / GETTY IMAGES

Kapitalizm na nowe czasy

Piotr Bernardyn
Skoro Japończycy już raz okazali się prekursorami w rozwiniętym świecie, to może i dziś wskażą nam kierunek jego dalszego rozwoju?
Aktywiści Extinction Rebellion protestują w galerii handlowej w Gdańsku, 29 listopada 2019 r. / MICHAŁ FLUDRA / NURPHOTO / GETTY IMAGES

Jutro na raty

Marek Rabij
Jeden z memów radzi, by w Black Friday zostać w domu – i zaoszczędzić w ten sposób do stu procent. Lepszej okazji, także w kontekście wiszącej nad nami…

Czas wykorzystany

Rafał Woś
David Graeber, jeden z najważniejszych współczesnych intelektualistów, zmarł nagle w wieku 59 lat.
Joy Division było dla Fishera zespołem wyznaczającym i wyrażającym kres powojennego optymizmu, koniec optymistycznej eksplozji popkultury lat 70. i 80. Koncert zespołu Joy Division w Rotterdamie. Styczeń 1980 r. / ROB VERHORST

Ucieczka z zamku wampirów

Jakub Majmurek
Mark Fisher był pierwszym myślicielem z blogosfery. Zyskał status intelektualisty publicznego, ale poza strukturami akademii i uwagą tradycyjnych mediów.
Kilkunastokilometrowy korek na moście granicznym w Świecku. 19 marca 2020 r. / / MAREK M. BEREZOWSKI

Solidarność i samotność

Ewa Bińczyk, Michał Okoński
EWA BIŃCZYK: Nasza planeta i nasze życie na niej nie mają przyszłości, jeśli szybko czegoś nie zmienimy. A my nie umiemy wytrzymać nawet tego, że koronawirus…
/ DONAT BRYKCZYŃSKI / REPORTER

Los biedaprzedsiębiorcy

Daniel Dziewit, Rafał Woś
DANIEL DZIEWIT, przedsiębiorca: W polskim handlu i usługach zasadą jest przerzucanie kosztów na słabszego. Epidemia tylko obnażyła słabość tego systemu.
Kontrola podróżnych na przejściu granicznym kolejowym w Przemyślu, 10 marca 2020 r. / Fot. Lukasz Solski/East News /

Koronawirus kontra kapitalizm

Rafał Woś
Możemy być pewni, że kapitalizm wyśle nam wysoki rachunek za wirusa. Obyśmy nie przerzucili go – jak to zwykle bywa – na słabsze klasy społeczne i na…
Grand Boulevard w Detroit, 2014 r. / BARRY LEWIS / CORBIS / GETTY IMAGES

Zamiast kapitalizmu

Luigino Bruni, Rafał Woś
Luigino Bruni, ekonomista: Franciszek nie mówi: „odsuńcie się, jestem papieżem, wiem, co zrobić z gospodarką”. Jego pomysł polega raczej na słuchaniu tych…
Rafał Woś / Fot. Grażyna Makara /

Trupy w szafie „Economista”

Rafał Woś
Czy brytyjski tygodnik jest wzorcem dobrego dziennikarstwa w czasach populizmu? A może raczej jednym z głównych winowajców kryzysu, w jakim znalazł się…
Transport nielegalnie wycinanych drzew na terytorium Indian Guajajara, Amazonia, Brazylia, czerwiec 2012 r. / MARIO TAMA / GETTY IMAGES

Natura nie jest tania

Jason W. Moore, Rafał Woś
Jason W. Moore, historyk gospodarczy i socjolog: Wrogiem planety nie jest „rozwój” ani „wzrost”. Problemem jest bardzo konkretny „rozwój kapitalistyczny” i…
/ JACEK WAJSZCZAK / REPORTER

Bankowiec nasz pan

Marek Rabij
Jest coś perwersyjnego w tym, że w kraju, którego mieszkańcy uwielbiają kupować, prawo do błędu chętniej przyznaje się sprzedającym. Widać to jak na dłoni w…
Rafał Woś / / FOT. GRAŻYNA MAKARA

Neoliberalne jak Niemcy

Rafał Woś
Stereotyp głosi, że neoliberalizm, nierówności i wilcze prawa rynku zawdzięczamy Anglosasom. Podczas gdy „u nas na kontynencie” kapitalizm jest inny. Bardziej…
/ FOT. GRAŻYNA MAKARA

Smok, deficyt i inne bajeczki

Rafał Woś
Możemy rozliczać polityków z tego, czy wygrali z biedą albo zmniejszyli nierówności. Albo możemy się ekscytować, czy zmniejszyli dług publiczny lub zwiększyli…
Rafał Woś / Fot. Grażyna Makara /

Dlaczego nierówności szkodzą

Rafał Woś
Zwolennicy równości niepotrzebnie się krygują – zamiast krzyczeć głośno, że nierówności są nie tylko moralnie niedopuszczalne, ale także szkodliwe z…
Dni Narodowego Banku Polskiego w Krakowie, czerwiec 2017 r. / M. LASYK / REPORTER

Promile we mgle

Marek Rabij
Powiedzenie, że w życiu pewne są tylko śmierć i podatki, zyskało nowe znaczenie. Od podatków – pewnie coraz wyższych – nie ma ucieczki. Jeden po drugim…
FOT. JACEK WAJSZCZAK/REPORTER /

Powrót potwora

Rafał Woś
Jeśli ktoś chciałby wiedzieć, jak wyglądały XIX-wieczne stosunki pracy, to niech nie szuka daleko. Niech zajrzy na zaplecze polskiej gastronomii.
Handel uliczny przed Pałacem Kultury, 1992 r. / KRZYSZTOF WOJCIEWSKI / FORUM

Długie trwanie transformacji

Monika Ochędowska
Wiemy, że z zawartości akwarium można zrobić zupę rybną, ale czy można z zupy rybnej zrobić akwarium? Po latach urządzania się we wrzącym garze czasy…
/ ADAM CHEŁSTOWSKI / FORUM

Sklepie nasz

Marek Rabij
Niemal 30 lat temu skończyła się epoka pustych wystaw i półek. Między Czarnym Piątkiem a Mikołajem warto zapytać, co zrobiliśmy z wolnością kupowania.
Otwarcie domu handlowego Supersam, Katowice, październik 2015 r. / HENRYK PRZONDZIONO / FOTOGOŚĆ / FORUM

Polska jest galerią

Tomasz Szlendak, Michał Kuźmiński
Prof. Tomasz Szlendak, socjolog: Przechodzimy od modelu konsumpcji, w którym demonstruje się własną wyższość przy pomocy samochodu albo butów, do modelu, gdzie…
W Mediolanie, 2012 r. / PIER MARCO TACCA / GETTY IMAGES

I odpuść nam nasze długi…

Prof. David Graeber, Tomasz Targański
Prof. DAVID GRAEBER, antropolog, autor książki „Dług”: Pojęcie moralności tkwi korzeniami w języku handlu, ale relacje międzyludzkie powinny opierać się na…
Prezydent Chin i sekretarz generalny Chińskiej Partii Komunistycznej Xi Jinping, czyli nowa twarz globalizacji. Hongkong 2017 r. / DALE DE LA REY / REUTERS / FORUM

Wesele i kilka pogrzebów

Jakub Dymek
Dlaczego nikt nie płacze po liberalizmie? Przeciwnie: wszyscy wieszają na nim psy. Jego naturalni sojusznicy wolą dziś postawy autorytarne i silne państwa…
Rafał Woś / WOJTEK GÓRSKI

Koniec naszego snu

Rafał Woś, Radosław Korzycki
Obywatele sprowadzeni wyłącznie do roli pracowników i konsumentów nie będą korzystać z demokracji.
Wizualizacja otoczenia budynku, który ma być przykryty największym na świecie „zielonym dachem”. Vallco Shopping Mall w Dolinie Krzemowej. / CATERS NEWS / FORUM

Pępek świata

Jakub Dymek
Dolina Krzemowa radzi sobie doskonale z zarabianiem pieniędzy, ale cierpi na deficyt troski o interes publiczny i drugiego człowieka. Woli też kapitalizm od…
/ Fot. Jaap Arriens / NURPHOTO / GETTY IMAGES

Ile kosztuje bieda

Piotr Wójcik
Gaszenie pożarów nie wystarczy: wychodzenie z ubóstwa utrudniają mechanizmy wpisane w nasz model kapitalizmu.
Przy trasie Łowicz–Łódź / Fot. Aleksander Jałosiński / FORUM

Interesy w wieży Babel

Karol Templewicz
Każdy chce być przedsiębiorcą. Własność jest święta. Wolność nie znosi ograniczeń. Czyżby? Rozmawiajmy o tym, jak odnieść te pojęcia do polskiego tu i teraz.…
Papież Franciszek w Ekwadorze. Ferula, którą trzyma jest bardzo prosta lecz wymowna w symbolice. Wykonana została przez młodego emigranta z Somalii, o imieniu Fesal. Fot: VINCENZO PINTO/AFP/EAST NEWS /

Krzyk Ewangelii

O. Kasper Mariusz Kaproń OFM
Równość, współpraca i solidarność - to, zdaniem Franciszka recepta na kryzys społeczny.
Pielgrzymka papieska do Ekwadoru. Fot: MARTIN BERNETTI/AFP/EASTNEWS /

W Ekwadorze o rodzinie

O. Kasper Mariusz Kaproń OFM
Podczas drugiego dnia pobytu w Ameryce Południowej, papież Franciszek zapowiedział zmianę stanowiska Kościoła w sprawie rodzin.
Papież Franciszek na lotnisku w Quito, Ekwador, 5 lipca 2015 r. / fot. AP / FOTOLINK

Huragan Franciszek

O. Kasper Mariusz Kaproń OFM
Rozpoczęła się druga wizyta papieża Franciszka na kontynencie Południowoamerykańskim.

Zaniedbany front

Stanisław Lem