badania kosmosu: najważniejsze informacje

Wracamy na Księżyc – ale po co?

Michał Sowiński, Piotr Paziński
Po pół wieku wracamy na Księżyc. To nie tylko projekt technologiczny, ale próba odpowiedzi na pytanie, kim dziś jesteśmy jako ludzie — i czy wciąż chcemy…
Konferencja prasowa załogi Artemis II, 2 kwietnia 2026 r. // NASA

Artemis II. Powrót ludzi na Księżyc naprawdę się zaczął

Marcin Żyła
W 1968 roku powtarzano, że okrążająca wówczas Księżyc misja Apollo 8 i wykonane z jej pokładu słynne zdjęcie wschodu Ziemi „uratowały” tamten niespokojny rok.…
Astronauci Reid Wiseman, dowódca Artemis II, Victor Glover, Christina Koch i Jeremy Hansen podczas przygotowań do misji Artemis II SLS. Centrum Kosmicznym im. Kennedy'ego NASA na Florydzie, 30 marca 2026 r. // Fot. Bill Ingalls / NASA

Program Artemis wchodzi w fazę załogową. Dlaczego Amerykanie chcą wrócić na Księżyc?

Wojciech Brzeziński
Misja Artemis II sprawdzi, czy NASA jest w stanie bezpiecznie dostarczyć astronautów w okolice Księżyca. To pierwszy krok w realizacji nowego planu USA: budowy…

Wielkie pytania o małe czerwone kropki. Najważniejsze odkrycie teleskopu Jamesa Webba

Sebastian J. Szybka
Teleskop Jamesa Webba dostrzegł nowego rodzaju obiekty astronomiczne. Jeszcze nie wiemy, czym one są, ale już namieszały w nauce.
Start rakiety Falcon9 z polskim satelitą MikroSAR ICEYE. 28 listopada 2025 r. // materiały prasowe ICEYE

Pierwszych pięć polskich satelitów jest już na orbicie. Czym się będą zajmować?

Wojciech Brzeziński
Nasze satelity są dowodem, że polski przemysł w kosmosie radzi sobie już znakomicie. Nieco gorzej radzi sobie państwo, które – z wyjątkiem resortu obrony –…
Napełnianie powłoki „Gwiazdy Polski” wodorem // Narodowe Archiwum Cyfrowe
Wersja audio

Polska była potęgą baloniarstwa. Do czasu katastrofy w Dolinie Chochołowskiej

Mikołaj Górski
Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku polscy naukowcy w niektórych sferach wyprzedzali światową czołówkę. Jedną z nich były badania promieniowania…
Statek załogowy Shenzhou-21 i rakieta Long March-2F przyszykowane do startu. Jiuquan, 24 października 2025 r. // Fot. Wang Jiangbo / Xinhua / AFP / East News

Kosmiczny wyścig: rywalizacja Chin i USA wchodzi w nową fazę

Wojciech Brzeziński
W rywalizacji między USA i Chinami o panowanie w kosmosie walce nie chodzi tylko o prestiż. Także o technologie, które zmienią świat.
ICEYE - satelita SAR czwartej generacji nad Brazylią // ICEYE

Kosmiczne rzemiosło. Czym Polska błyszczy na orbicie

Wojciech Brzeziński
Polska stała się ważną częścią europejskiego sektora kosmicznego. Mamy własnego astronautę, własne satelity i własnych championów technologicznych. A to…
Nagroda Przewroty / Centrum Nauki Kopernik

Przewroty dzieją się nie tylko w szkołach.

Wojciech Brzeziński, Ewelina Jurasz, Anna Samsel, Adrianna Kaczmarek
W bibliotece w Rawiczu, w galerii sztuki w Krośnie, na sali szkoleniowej z położnymi – wszędzie tam, gdzie edukacja przestaje być formułką, a staje się relacją…
Sławosz Uznański-Wiśniewski na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. 26 czerwca 2025 r. // Fot. Peggy Whitson / materiały prasowe Axiom Space

Kosmiczne ambicje Polski: nie tylko misja IGNIS

Wojciech Brzeziński
Członkostwo w Europejskiej Agencji Kosmicznej kosztuje nas obecnie ok. 193 mln euro rocznie. 90 proc. tej kwoty wraca do Polski w formie zleceń, kontraktów i…
Spotkanie Ambasadorów Edukacji Kosmicznej ESERO-Polska 2022 // fot: Centrum Nauki Kopernik

Kosmos zaczyna się w klasie. Czego uczniowie naprawdę potrzebują, żeby zainteresować się nauką?

Wojciech Brzeziński, Justyna Średzińska, Aneta Kołton-Janiga, Waldemar Grabowski
Czasem wystarczy spojrzeć w niebo – i zrozumieć, że pytania o kosmos to tak naprawdę pytania o życie, technologię, klimat i przyszłość. Tematyka kosmiczna,…
Załoga AX-4: Tibor Kapu (Węgry) , Shubhanshu Shukla (Indie), Peggy Whitson (USA) oraz Sławosz Uznański-Wiśniewski (Polska) // Materiały prasowe Axiom Space Missions

Polak w kosmosie. Sławosz Uznański-Wiśniewski rozpoczął misję orbitalną

Wojciech Brzeziński
Historyczny start misji Axiom-4 wynosi na orbitę nie tylko Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego, ale też ambicje polskiego sektora kosmicznego. Ryk rakiety…
Program lądownika księżycowego Argonaut Europejskiej Agencji Kosmicznej, wizualizacja eksploracji księżyca. // ESA–ATG

Dlaczego wszyscy lecą na Księżyc?

Nina Bażela
Przez najbliższe dwa lata na Srebrnym Globie wyląduje więcej łazików niż od początku XXI w., a kolejne misje księżycowe będą startować średnio co miesiąc. O…
Maciej Gała, Miron Kobylański, Michał Mrzyk i Michał Mueller z zespołu ReSat podczas kampanii startowej CanSat 2025 // Fot. Natalia Zalewska, Centrum Nauki Kopernik

Uczniowski kosmos. Jak edukacja kosmiczna otwiera nowe drzwi dla polskiej młodzieży

Wojciech Brzeziński, Kajetan Rachwał, Aleksander Jasiak, Michał Mueller
Ze szkoły – o krok do kosmosu. Uczestnicy konkursu CanSat muszą podjąć się nie lada wyzwania. Polegając przede wszystkim na własnych siłach, entuzjazmie i…
Sławosz Uznański-Wiśniewski // Fot. Axiom Space Missions / materiały prasowe

Polska wraca na orbitę z kosmicznymi ambicjami

Wojciech Brzeziński
Nasz astronauta, Sławosz Uznański-Wiśniewski, przeprowadzi orbitalne eksperymenty z zakresu materiałoznawstwa, biotechnologii czy sztucznej inteligencji, które…
Łukasz Lamża - Jeszcze inna przyszłość

Nadciąga osobliwość technologiczna? [Jeszcze inna przyszłość, odc. 19]

Łukasz Lamża
Wiele mówi się dzisiaj o tym, że urządzenia technologiczne zastąpią kiedyś człowieka: że sztuczna inteligencja będzie kiedyś lepiej i szybciej od nas wykonywać…

Dziwne gwiazdy czy obce cywilizacje? [Miłego antropocenu! #19]

Wojciech Brzeziński, Marcin Gawroński
Są niezwykle jasne, niezwykle szybkie i niezwykle tajemnicze. Tak zwane szybkie błyski radiowe od kilkunastu lat fascynują astronomów, bo jedne z najbardziej…
Protest przeciwko prowadzonej przez administrację Trumpa polityce naukowej i cięciom w obsadzie urzędów federalnych. Na transparentach napisy „Wściekli naukowcy", „Nauka czyni Amerykę wielką", „Nauka ratuje życie". Chicago, 7 marca 2025, // Fot. Nam Y. Huh / AP Photo / East News

Donald Trump pozbywa się naukowców. Bo są zbyt drodzy i lewaccy

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński
Stany Zjednoczone zaczęły wprowadzać zmiany w sposobie finansowania badań naukowych – m.in. po to, by walczyć z lewicową ideologią. Ich konsekwencje będą…
Zespół radioteleskopów ALMA położonych w górach w Chile. Pozwalają one na rejestrowanie nawet słabego promieniowania elektromagnetycznego, emitowanego przez chłodne obiekty kosmiczne, takie jak obłoki gazu i pyłu. // Fot. Diogo J. D. Teixeira / Adobe Stock

Czy ta kosmiczna zagadka wskazuje na istnienie obcych?

Wojciech Brzeziński
Pochodzenie tzw. szybkich błysków radiowych, docierających do nas spoza naszej galaktyki, to jedna z największych zagadek astronomii. Ich badacze zastanawiają…
Krater meteorytowy Barringera, Arizona // Fot. Anna Łosiak

Obrona planetarna w gotowości. Spora planetoida na kursie kolizyjnym z Ziemią

Anna Łosiak
Obserwacje z ostatniego miesiąca wskazują, że planetoida o średnicy kilkudziesięciu metrów może uderzyć w Ziemię w 2032 r. Zagrożenie jest realne, ale jakie…
Jared Isaacman przed kapsułą Dragon. 15 września 2024 r. // Fot. Polaris Program / AFP / East News

Trump wskazał nowego szefa NASA. Co Jared Isaacman oznacza dla kosmicznej przyszłości USA?

Wojciech Brzeziński
We wrześniu był w kosmosie, w styczniu pokieruje największą kosmiczną agencją świata. Miliarder Jared Isaacman otrzymał od Donalda Trumpa nominację na…
Łazik Perseverance poszukuje na Marsie śladów dawnego życia i zbiera próbki skał i regolitu, lipiec 2020 r. // Fot. NASA / materiały prasowe

Polityka kosmiczna USA. Cele NASA za kadencji Trumpa mogą się zmienić

Wojciech Brzeziński
Donald Trump może doprowadzić do radykalnego zwrotu w programie i polityce kosmicznej USA. Według przewidywań analityków nowy prezydent elekt pozwoli Elonowi…
Krater Barringer po upadku meteorytu przed 50 tys. lat, dobrzez zachowany w suchym klimacie płaskowyżu Kolorado // Fot. USGS National Map Data / Robert Simmon / NASA

Większość meteorytów pochodzi z rozpadu kilku asteroid

Anna Łosiak
Większość docierających na Ziemię meteorytów pochodzi z rozpadu zaledwie kilku szczególnych planetoid. Właśnie znaleźliśmy na to dowody.
Fragment meteorytu Murchison. Nazwę zawdzięcza autralijskiemu miasteczku, nieopodal którego spadł w 1969 r., oraz brytyjskiemu badaczowi, jednemu z twórców nowożytnej geologii // Fot. Alamy / BE&W

Meteoryt Murchison: gość z innego świata i czasu

Marzena Zdanowska
Najpierw był błysk, potem świst i huk. Meteoryt Murchison był dla geologów niespodziewanym darem z nieba. Przyniósł informacje o czasach, w których powstawały…
Butch Wilmore i Suni Williams w Kennedy Space Center na Florydzie przed wejściem na pokład statku kosmicznego Boeing CST-100 Starliner. 5 czerwca 2024 r. // Fot. Miguel J. Rodriguez Carrillo / AFP / East News

Astronauci utknęli na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Ich misja miała trwać tydzień

Wojciech Brzeziński
NASA upiera się przy jednym: „nie mówcie, że oni są tam uwięzieni”. Ale faktem jest, że Suni Williams i Butch Wilmore, para niezwykle doświadczonych…
Międzynarodowa Stacja Kosmiczna ISS na tle Ziemi, 2021 r. // Fot. NASA.gov

Międzynarodowa Stacja Kosmiczna zniknie z orbity

Wojciech Brzeziński
NASA podjęła właśnie istotne decyzje w sprawie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Agencja zamówiła od SpaceX holownik, który zniszczy kosmiczne laboratorium.
Profesor Andrzej Udalski dyrektor Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego. // Fot. Andrzej Hulimka / Forum

OGLE: wielki polski program obserwacji nieba i jego odkrycia

Wojciech Brzeziński, Andrzej Udalski
Prof. Andrzej Udalski, astronom, kierownik OGLE: Nadal nie wiemy, czym jest ciemna materia. Ale wykluczyliśmy najbardziej nośne hipotezy, że ciemną materię…
Księżycowe górnictwo (wyobrażenie artystyczne) / rys. VICTOR HABBICK VISIONS / Science Photo Library / East News

Czy kosmiczne górnictwo uratuje Ziemię? [Miłego antropocenu! #3]

Wojciech Brzeziński, Kamil Muzyka
Kosmos ma byc źródłem niemal nieskończonej ilości surowców, w tym niezbędnych dla zielonej transformacji. Ale czy jesteśmy w stanie je wydobywać? I czy…
Sir Roger Penrose w Instytucie Nauki i Technologii. Austria, 21 maja 2015 r. / Fot. Hans Klaus Techt / APA / AFP / East News

Sir Roger Penrose o swojej drodze do zrozumienia rzeczywistości. Wywiad z fizykiem, który jak nikt wcześniej opisał wszechświat

Marta Emilia Bielińska, sir Roger Penrose
Sir Roger Penrose: Nazwa „Wielki Wybuch” była żartem. Jej twórca uważał, że to fatalna teoria, i chciał ją ośmieszyć.
Sonda Voyager 1

Voyager 1: ta podróż dopiero się zaczyna

Marcin Żyła
Szykujemy się właśnie do pożegnania z najbardziej oddalonym wysłannikiem ludzkości.
Mgławica Koński Łeb (Horsehead Nebula) - pierwsze zdjęcie wykonane przez teleskop Euclid / fot. ESA / materiały prasowe

Ciemna misja Euklidesa. Co widać przez nowy kosmiczny teleskop?

Sebastian J. Szybka
Do słynnego teleskopu Jamesa Webba dołączył w 2023 roku w przestrzeni kosmicznej teleskop Euclid. Jego zadaniem jest rozwikłanie zagadki ciemnej materii i…
Najciemniej pod gwiazdą

Co wypatrzył Teleskop Webba?

Wojciech Brzeziński
Kosmolodzy mają nową zagwozdkę: czy obiekty wypatrzone przez Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba są prastarymi galaktykami, czy może hipotetycznymi gwiazdami…

Pomruki wszechświata. Podejrzeliśmy galaktyki tańczące w rytmie fal grawitacyjnych

Tomasz Miller
Cztery zespoły astrofizyków ogłosiły przełomowe wyniki kilkunastoletnich poszukiwań tzw. nanohercowych fal grawitacyjnych. Równie niezwykły jak samo zjawisko…

Zdobyliśmy dowód, że ważne dla życia molekuły występują w kosmosie

Łukasz Kwiatek
Chemicznie jest dość niepozorną cząsteczką – składa się z czterech atomów węgla i wodoru oraz dwóch azotu i ­tlenu – ale może pełnić ważną funkcję. Uracyl jest…
NASA/JPL /

Wulkany na Wenus? Wyjaśniłyby wiele zagadek

Michał Gikowski
Wenus nie jest tak martwa, jak się wydawało. Piekielna bliźniaczka Ziemi daje oznaki życia. Geologicznego, nie biologicznego.
Fot. Pixabay /

Która godzina na Księżycu?

Tomasz Miller
Wbrew pozorom to pytanie nie jest ani łatwe, ani czysto akademickie.

Pyłki dużo obiecujące

Łukasz Lamża
Wschód księżyca przy wyspie Wight, 13 lipca 2022 r. / / GRAHAM WIFFEN / EAST NEWS

Wspaniałe pustkowie. Księżyc, jakiego nie znacie

Łukasz Lamża
Spośród księżyców Układu Słonecznego nasz jest jednym z najnudniejszych. Ale i tak go kochamy – i znów chcemy po nim chodzić.
Kosmiczne Klify (Mgławica Carina) – jedno z pierwszych zdjęć teleskopu Jamesa Webba. / NASA.GOV

Kosmos w erze Webba

Sebastian J. Szybka
Wiemy już, że nowy kosmiczny teleskop robi piękne zdjęcia – tak doskonałe, że zachwyt nad nimi może przesłonić nam główny cel istnienia instrumentu.
Gromada galaktyk SMACS 0723 na pierwszym, historyczny zdjęciu z teleskopu Webba, które jest zarazem najdalej sięgającym i najostrzejszym obrazem dalekiego Wszechświata / / NASA

Politycy do teleskopów! Stawiszyński patrzy na najgłębsze zdjęcie Wszechświata

Tomasz Stawiszyński
Od kontemplacji tych obrazów powinny rozpoczynać się obrady parlamentów świata.
Miesiąc w nauce / zdjęcie w tle: Xavier Coiffic / Unsplash

Łukasz Lamża: czym pachnie wilgotna ziemia? [Miesiąc w nauce]

Łukasz Lamża
A także: czy jamniki mają inną osobowość niż bassety? Czy da się sterować z orbity naziemnym łazikiem? I czy spełnią się najczarniejsze scenariusze klimatyczne…
/ ADRIANA MANRIQUE GUTIERREZ / NASA

Teleskop wystrzelony w kosmos

WB
„Witaj w domu, Webb!” – napisał administrator NASA Bill Nelson: warta 10 mld dol. misja kosmicznego teleskopu rozpoczęła się śpiewająco.
/ DESIREE STOVER / NASA

Czas na Webba: zmiana warty w kosmosie

Wojciech Brzeziński
Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba będzie najbardziej precyzyjnym obserwatorium w historii.
Tak mogłoby wyglądać niebo z powierzchni planety Kepler-10b / DANA BERRY / KEPLER MISSION / NASA

Kosmiczny bestiariusz

Wojciech Brzeziński
Astronomowie wykryli już niemal 5 tysięcy planet pozasłonecznych. Na wielu panują ekstremalne warunki. Ale kandydatek na „drugą Ziemię” nie brakuje.
Bolid sfotografowany nad Parkiem Stanowym Black Mesa w Oklahomie przez astronoma amatora Howarda Edina we wrześniu 2008 r. / HOWARD EDIN / OKLAHOMA CITY ASTRONOMY CLUB / NASA

Gwiazdka z nieba

Anna Łosiak
Mogą być groźne, bywają piękne i bardzo użyteczne. Meteoryty wykorzystujemy przynajmniej od tysięcy lat. Dzisiaj coraz częściej w podobnym celu jak w…

Awaria na ISS: początek końca stacji?

Wojciech Brzeziński

Kosmos znowu do nas zamrugał

Łukasz Lamża
/ NASA

Ten trzeci

Wojciech Brzeziński
Astronauta Michael Collins, pilot modułu dowodzenia misji Apollo 11, zmarł w ubiegłym tygodniu w wieku 90 lat.