Ludus Coriovalli. Dzięki AI możemy zagrać w starożytną rzymską planszówkę

Dziesięć pól, piętnaście łączących je linii, cztery pionki po jednej stronie, dwa po drugiej. Gracze poruszają się na zmianę, przeskakując jednym pionkiem na sąsiadujące pole, wzdłuż linii wyznaczających dopuszczalne ruchy. Cel: gracz z większą liczbą pionków ma doprowadzić do blokady przeciwnika. 

Między wiekiem II a IV naszej ery w „Ludus Coriovalli”, czyli w „grę z Coriovallum” (nazwa jest współczesna) grali mieszkańcy założonej przez Rzymian osady na terenie dzisiejszego Heerlen w Holandii. Trzykilogramowy kawałek wapienia, pozyskany w kamieniołomie w Norroy w północno-wschodniej Francji, na którym wyryto pola służące jako plansza do gry, znaleziono jeszcze podczas wykopalisk w XIX w. Znajdującemu się w zbiorach Het Romeins Museum artefaktowi przyjrzeli się Walter Crist z Uniwersytetu w Lejdzie i współpracownicy. Wyniki swoich analiz opisali w czasopiśmie „Antiquity”.

Wykorzystując system Ludii, który pozwala na tworzenie własnych gier planszowych – i już wcześniej był wykorzystywany do rekonstrukcji starożytnych gier odkrywanych przez archeologów – przy użyciu sztucznej inteligencji badacze przetestowali 130 prawdopodobnych zestawów reguł „Ludus Coriovalli” i sprawdzili, który z nich najbardziej odpowiada śladom pozostawionym na planszy przez starożytnych graczy. 

Pod uwagę brano głównie dwa typy gier – takie, w których celem jest ustawienie obok siebie sekwencji (np. trzech) pionków, oraz takie, w których chodzi o zablokowanie przeciwnika. Ślady zużycia planszy pokazały, że najbardziej prawdopodobny jest właśnie ten drugi typ gry. Choć badacze nie wiedzą, czy rozgrywka trwała aż do zablokowania rywala, przez określoną liczbę tur czy do uzyskania blokady na konkretnych polach.

Badacze zaznaczają, że Ludus Coriovalli przypominało skandynawską „Haretavl” („Zając i psy”), w której gracz kontrolujący jednego pionka próbuje wyrwać się obławie przeciwnika, który posiada trzy pionki. Reguły „Haretavl” opisano w wieku XIX, ale najstarsze plansze do tej gry pochodzą ze średniowiecza. Zarówno w Haretavl, jak i w Ludus Coriovalli zagrać można na portalu internetowym ludii.games.