Czy na nabożeństwa majowe nie ma już miejsca? Przestrzegam przed prostą odpowiedzią

Oczywiście, lubimy wiosnę. Wiosna to nadzieja, wiosna – jak ktoś powiedział – to wielka oszustka. Wszystko rodzi się do życia, by na jesieni... no dobrze, nie będziemy mówić o jesieni.

Popatrzyłem na zestaw historycznych wydarzeń w maju. Była Konstytucja 3 maja, był przewrót majowy, było robotnicze święto 1 maja, różni ważni ludzie urodzili się lub umarli w maju. W sumie wszystko jak w innych miesiącach... ale niezupełnie. Bo w maju jest jeszcze nabożeństwo majowe.

Pamiętam je z czasów młodości, kiedy nie było mszy wieczornych. Pamiętam, że kościół św. Michała w Warszawie (jeszcze ten stary, odbudowany w miejscu zniszczonego, dość zgrzebny) był wypełniony ludźmi. Wszyscy przychodzili na te nabożeństwa, choć przecież nieobowiązkowe. Przychodzili, by śpiewać litanię do Matki Boskiej i wysłuchać „czytanki” (bo na nabożeństwach majowych nie było kazania, tylko „czytanka”). Nie pamiętam, żeby księża jakoś specjalnie zachęcali do udziału. Po prostu, na „majowe” się chodziło. I, o ile wiem, w wielu miejscach wciąż się chodzi.

Nie wszędzie jednak: są miasta, gdzie na tym nabożeństwie tłumów nie ma. Czego znakiem jest to przerzedzone uczestnictwo? Czy tego, że ludzie przestali przywiązywać taką jak niegdyś wagę do Matki Boskiej? Litania jest ułożona z biblijnych obrazów i metafor, które współczesnemu człowiekowi mówią coraz mniej? Sposób modlenia się jest dziś inny? A może po prostu laicyzacja społeczeństwa poczyniła takie postępy, że na „majowe” już nie ma miejsca?

Nie wiem. Przestrzegam jednak przed uproszczoną odpowiedzią. Bo maj bez „majowego” jest trudny do wyobrażenia. Litania zaś jako forma modlitwy nie wydaje się zwietrzała. Nawet człowiek, który nie jest w stanie długo utrzymać uwagi na jednym przedmiocie, jest w stanie skupić ją przynajmniej na kilku czy choćby na jednym wezwaniu.

Nie piszę tego gwoli przyciągnięcia kogokolwiek do praktyk religijnych, które same z siebie nie przyciągają. Ale nie mogę się powstrzymać od napisania tego dla tych, którzy sami nie zdając sobie z tego sprawy, zaniechali czegoś, co było w ich życiu dobre i piękne. Nie wiem, czy śpiew litanii był czymś takim. Gorzej, że nie wiem, jaki rodzaj nabożeństwa jest odpowiedni dla dzisiejszego człowieka. 

Praktyka litanii do Matki Boskiej z pewnością nie jest warunkiem bycia dobrym chrześcijaninem ani zbawienia. Ale jeśli jest coś, np. śpiew w rytmie kontemplacyjnym, co pomaga w uczynieniu dalszych kroków, albo co jest sposobem nawiązania łączności z Matką Jezusa, nie należy tego lekceważyć. Dlatego to wszystko dziś, na początku maja, napisałem.