Dwunożność i duże mózgi nie idą w parze z łatwymi porodami – dlatego ludzkie noworodki w toku ewolucji stały się tak małe i zależne od rodziców. Z tego samego powodu nasz plan rozwojowy obejmuje imponujące tempo wzrostu po narodzinach: w ciągu pierwszych sześciu lat życia dwukrotnie zwiększamy długość ciała, sześciokrotnie jego masę i czterokrotnie – rozmiar mózgu.
Te intensywne prace konstrukcyjne organizmu wymagają dużych ilości energii i odpowiednich materiałów budowlanych – bez nich pojawiają się problemy rozwojowe.
Badania potwierdzają: zła dieta prowadzi do obniżenia inteligencji
Wiele badań wykazało, że niski przychód w rodzinie przekłada się na mniejsze rozmiary ciała dzieci oraz ich gorsze wyniki w testach poznawczych i mierzących dojrzałość społeczno-emocjonalną. Jeden z możliwych mechanizmów wydaje się oczywisty: rodziny o niskim dochodzie nie są w stanie przeznaczać odpowiednich zasobów na rozwój dzieci (np. zapewniając im pełnowartościowe pożywienie).
Inny rozważany w literaturze naukowej mechanizm odwołuje się do psychologicznego stresu: borykający się z finansowymi problemami rodzice nie mogą poświęcić dzieciom odpowiedniej ilości czasu i uwagi; na rozwój dzieci może też negatywnie wpływać panujące wokół nich poczucie niepewności.
Oba te wyjaśnienia nie muszą ze sobą konkurować – to raczej dwie wzajemnie powiązane konsekwencje biedy.
Jednak nawet ekonomiczne bezpieczeństwo rodziny nie gwarantuje prawidłowego rozwoju dzieci. W analizie opublikowanej w „British Journal of Nutrition” brazylijska badaczka Glaucia Treichel Heller z Uniwersytetu Federalnego w Pelotas i współpracownicy wykazali, że niskiej jakości dieta (zawierająca wysoko przetworzoną żywność) dwulatków przekłada się na niższy iloraz inteligencji dzieci po kolejnych czterech latach życia.
Dobra dieta ważniejsza niż status ekonomiczny
Dzieci, którym w wieku 2 lat rodzice częściej podawali pakowane przekąski (np. chipsy), zupy i makarony instant, słodycze, napoje gazowane czy parówki i przetworzone mięsa, osiągały w wieku 6 lat niższy o 2-5 punktów wynik w testach IQ od dzieci karmionych zdrowszą i mniej przetworzoną żywnością (głównie warzywa, owoce, fasola, dania dla niemowląt).
Ten efekt pojawiał się niezależnie od wielkości i struktury rodziny, statusu ekonomicznego czy wieku rodziców. Był zaś najsilniejszy u tych dzieci, u których stwierdzono obniżony wzrost, masę ciała czy obwód głowy, wskazujące na zaburzenia rozwojowe.
„Tygodnik Powszechny” – jedyny polski tygodnik społeczno-kulturalny.
30 tys. Czytelniczek i Czytelników. Najlepsze Autorki i najlepsi Autorzy.
Wspólnota, która myśli samodzielnie.
Artykuł pochodzi z numeru Nr 09/2026
