język polski: najważniejsze informacje

Wojciech Bonowicz // Fot. Grażyna Makara

Z matury zniknęły interpretacje wierszy. To bardzo zła wiadomość

Wojciech Bonowicz
Kiedy umiesz czytać poezję, umiesz też uniknąć pułapek zastawianych przez polityków. Na przykład tych, którzy straszą rzekomym atakiem niedźwiedzia.
Egzamin ósmoklasisty w Szkole Podstawowej nr 3 w Lublińcu, 14 maja 2024 r. // Fot. Daniel Dmitriew / Forum

Nie uczymy dzieci, jak czytać i rozumieć książki. Polonistka o kanonie lektur szkolnych

Monika Ochędowska, Aleksandra Korczak
Program skupia się na treści lektur, a nie na ich znaczeniu. Egzaminy zdają ci, którzy wykuli na pamięć plan wydarzeń — mówi polonistka Aleksandra Korczak.
abiogórskie Centrum Kultury im. dr Urszuli Janickiej-Krzywdy w Zawoi, projekt „Opowieści spod Grubej Jodły” // Pełna klatka Rafał Chojnacki
Materiał promocyjny

Siła języków

Pierwsza edycja programu „Różnorodność językowa” pokazała, jak silna jest potrzeba ochrony i rozwoju języków w Polsce. Lokalnym społecznościom chcemy dać…
Barbara Nowacka na konferencji prasowej dotyczącej reformy edukacji. Warszawa, 9 lipca 2025 r. // Fot. Tomasz Jastrzębowski / REPORTER

Barbara Nowacka, postrach biskupów, przestraszyła się obrońców kanonu lektur

Przemysław Wilczyński
Eksperci zaproponowali nowy porządek nauczania języka polskiego w podstawówkach, rząd się od tych propozycji zdystansował. Czy kanonem lektur nadal będzie…
Zdjęcie z reportażu „Życie codzienne polskich osadników na Ziemiach Odzyskanych". Dolny Sląsk, lata 70. // Fot. Zenon Żyburtowicz / Afa Pixx / PAP

Profesor Jan Miodek o polszczyźnie Ziem Odzyskanych: nigdy nie czułem się tu obco

Anna Goc, Marek Rabij, Jan Miodek
Prof. Jan Miodek, językoznawca: Gdy 62 lata temu przyjechałem na studia do Wrocławia, słyszałem tu jeszcze pewne cechy regionalne języka. Z mowy kolejnych…
Matura z języka polskiego w IV Liceum Ogólnokształcącym w Zielonej Górze. 5 maja 2025 r. // Fot. Władysław Czulak / Agencja Wyborcza.pl

Egzamin do poprawki: jak napisać na nowo maturę i test ósmoklasisty?

Przemysław Wilczyński, Paweł Lęcki
Paweł Lęcki, polonista: Niektóre arkusze matur i testów ósmoklasisty są źle skonstruowane, a ich wyniki przypominają efekty losowania. W dodatku od tych dwóch…
Strona Przekroju nr 963 / 1963 z artykułem o reformie ortografii // Materiały prasowe / przekroj.org

Ortografia, trudna miłość. Reforma tuż-tuż, tuż tuż albo tuż, tuż

Anna Goc
Lubimy nasz język, wystawiamy sobie z jego znajomości piątki i szóstki. Toczymy spory o poprawność. Dlatego każda reforma ortografii budzi tyle emocji. Co…
Finałowa Gala Plebiscytu Młodzieżowe Słowo Roku 2024, Warszawa, 10 grudnia 2024 r. // Fot. Dawid Wolski / East News

Młodzież ocenia młodzieżowe słowo roku

Maciej Szklarczyk
Odeszły w zakamarki boomerowego mózgu oraz języka bahdajowe: „klawo”, „morowo”, „w dechę”. Staram się być wciąż cool, lecz coraz mniej rozumiem język moich…
Fot. Wojtek Jargiło / PAP

Ortografia? Lubimy to!

Monika Ochędowska
Badania jednoznacznie wskazują, że wobec rodzimych zasad pisowni żywimy wiele przyjaznych uczuć.
XVIII Ursynowskie Dyktando im. Andrzeja Ibisa-Wróblewskiego. Warszawa, 26 listopada 2023 r. // Fot. Tomasz Radzik / East News

Takich zmian w polskiej ortografii nie było od 20 lat. Już wkrótce Warszawianina i Krakowiankę napiszemy wielką literą. Co jeszcze zmieni się w zasadach pisowni?

Klaudia Bień
Rada Języka Polskiego poinformowała o nowych zasadach ortograficznych, które zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2026 roku. Zmieni się bardzo dużo, ale przede…
Absolwentki Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, lipiec 2015 r. // Fot. Beata Zawrzel / REPORTER

Chirurżka ze Szczebrzeszyna: feminatywy rozwiązują język

Maciej Makselon, Katarzyna Kubisiowska
Maciej Makselon, polonista: Dzieci naturalnie korzystają z feminatywów, bo podążają za logiką języka. Nikt nie uważa, że ulegają wpływom feministek i lewaków.

Biribomba, czyli skąd w polszczyźnie tyle angielszczyzny

Olga Drenda
Dlaczego ze wszystkich zwyczajów językowych przyjmuje się u nas ten z dalekiej Azji?
Matura wXX liceum ogólnokształcącym w Gdańsku, 6 maja 2022 r. / / FOT. KAROLINA MISZTAL/REPORTER

Uczę, nie egzaminuję. Jaka będzie nowa matura?

Jacek Taran
Tegoroczni maturzyści będą musieli zmierzyć się ze zreformowanym egzaminem. Największe zmiany dotyczą języka polskiego. A coraz więcej polonistów deklaruje, że…
/ ARCHIWUM PRYWATNE

Odzyskać język

Prof. Katarzyna Kłosińska, Anna Goc
Prof. Katarzyna Kłosińska, językoznawczyni: Jeśli odbieramy komunikaty bezrefleksyjnie, robi się niebezpiecznie. Przestajemy wiedzieć, czy to słowa kłamią, czy…
„Język”, ilustracja Magdaleny Burdzyńskiej z książki „Quarks, Elephants & Pierogi: Poland in 100 Words” (2018) / dzięki uprzejmości Instytutu Adama Mickiewicza / Culture.pl

Jak w lustrze

Anna Goc
Coraz większe wrażenie robi słownik neologizmów. Niektóre z nich warto polubić, bo mogą zostać z nami na długo.
Warszawa, 8 maja 2020 r. / / MATEUSZ WŁODARCZYK / FORUM

Ja się nie triggeruję

Mirosław Bańko, Marek Rabij
Prof. Mirosław Bańko, językoznawca: Polszczyźnie nie grozi uwiąd ani niewola. Bardziej niepokoi mnie dziś to, co w naszym języku do siebie mówimy.
Spotkanie Kiełbasa i sznurek: Jerzy Bralczyk w rozmowie z Michałem Ogórkiem. Zamość, Rynek Wodny, 6 sierpnia 2017 r. / GRZEGORZ WINNICKI / FESTIWAL STOLICA JĘZYKA POLSKIEGO

Horror zwyczajności

Konrad Janczura
Wojciech Chmielarz to twórca sugestywnie opisujący mroczną podszewkę polskiej rzeczywistości skrywaną zazwyczaj pod poczciwą maską.
Adam Wajrak / Fot. Marcin Onufryjak dla "TP"

Las jest ważniejszy

Monika Ochędowska
Jest w czytelniczym obserwowaniu obserwującego coś tak uzależniającego, że do karku i pióra Wajraka przyrastamy niczym huby.
/ GRAŻYNA MAKARA

Ostrze stylu

Katarzyna Trzeciak
Językowa elegancja Rylskiego nie ma w sobie nic z nostalgicznego eskapizmu. Jest radykalna, niemal apodyktyczna, bo ma fundamentalne znaczenie dla wspólnoty.
/ Tomasz Gogolewski dla „TP”

Atomy języka

Katarzyna Trzeciak
Poezja u Zajączkowskiej przekracza sztuczne podziały wypracowane przez naukę. Nie oznacza to jednak, że opisuje szczęśliwe współistnienia ludzi i nieludzkich…
/ ŁUKASZ GIZA / AGENCJA GAZETA

O.T.

Michał Sowiński
Olga Tokarczuk twierdzi, że czytanie dobrej powieści sprawia przyjemność i radość. Jest w tej deklaracji kusząco orzeźwiająca bezczelność.
/ KRYSTIAN MAJ / FORUM

Pejzaże

Jacek Wakar
Świadectwo Mai Komorowskiej niczego nie zamyka. Wręcz przeciwnie, zostawia wszystkie drzwi otwarte, przez okno wpuszcza ożywcze powietrze.
Zamość, Rynek Wodny, 6 sierpnia 2017 r. / GRZEGORZ WINNICKI / FESTIWAL STOLICA JĘZYKA POLSKIEGO

Dzieci mówią lepiej

Katarzyna Stoparczyk
Dzieci są wolne. Potrafią być tu i teraz, jak mistrzowie zen albo tybetańscy mnisi. Nie ma dla nich rzeczy niemożliwych – także słowotwórczo.
/ MAREK LASYK / REPORTER

Ucho igielne

Wiesław Myśliwski
Fragment powieści Wiesława Myśliwskiego.
/ JACEK POREMBA / FESTIWAL STOLICA JĘZYKA POLSKIEGO

Roztocze. Wschód Kreatywności

Piotr Duda:
Kilka lat temu na spotkaniu w gronie lokalnych liderów w Szczebrzeszynie opowiedziałem o mojej wizji zorganizowania wydarzenia literackiego o randze…

Fotografia

Kholoud Charaf
Wyjazd polskich literatów do Pragi. Jarosław Iwaszkiewicz (pierwszy z lewej), Antoni Słonimski (u góry), Jan Lechoń (drugi z lewej), Kazimierz Wierzyński (pierwszy z prawej), z tyłu stoi Maria Morska-Knaster, Warszawa, 1928 r. / NAC

Pięciu wspaniałych

Justyna Sobolewska, Piotr Matywiecki
PIOTR MATYWIECKI: Dziś życie literackie w Polsce jest podobnie wielobarwne i różnorodne jak przed wojną. Skamandryci wywodzili się z bardzo różnych tradycji:…

Redaktor wychodzi z cienia

Justyna Sobolewska
Redaktor to cichy bohater historii literatury. Szkoda, że dziś prestiż tego zawodu w Polsce jest tak mały.
/ ADRIANNA BOCHENEK / AG

Zamek naszych żywotów

Grzegorz Jankowicz
Syryjska poetka Kholoud Charaf nie tylko prezentuje cierpienie ludzi dotkniętych konfliktem, ale także nieustannie zadaje pytanie o narzędzia, których do tego…
/ Fot. Archiwum prywatne

Szkoła cynizmu

Agnieszka Foryś, Przemysław Wilczyński
Agnieszka Foryś, polonistka: Jeśli moi maturzyści postanowią podać Centralną Komisję Egzaminacyjną do sądu, będą mieli moje poparcie. Podczas tegorocznego…

Niekończąca się rozmowa

Andrzej Dobosz

Nie radykalna rewolucja

Krzysztof Biedrzycki
Anna Nasiłowska uderzyła w dzwon trwogi („TP”, nr 19/ 2003). Trwogi wywołanej projektem nowej matury. Przekonuje, że matura w starej formule była dobra,…