Holokaust: najważniejsze informacje

Pokaz wideo na fasadzie siedziby Polskiej Akademii Nauk w ramach obchodów 100-lecia urodzin Jana Karskiego, przygotowany przez Muzeum Historii Polski. Warszawa, 23 kwietnia 2014 r. / Fot. Włodzimierz Wasyluk / REPORTER

Polski James Bond

Ewa Junczyk-Ziomecka, Beata Chomątowska
Ewa Junczyk-Ziomecka, prezeska zarządu Fundacji Edukacyjnej im. Jana Karskiego: Słyszę od nauczycieli, że popularność Karskiego czy Witolda Pileckiego…
Od lewej: Jan Karski podczas wizyty w Warszawie, 1993 r. Władysław Bartoszewski, lata 70. XX wieku / Fot. Krzysztof Wojciewski / FORUM; Danuta B. Łomaczewska / ARCH. RODZINNE WŁADYSŁAWA BARTOSZEWSKIEGO

Bohaterowie czasów ostatecznych

Marek Zając
Każda opowieść o losach Jana Karskiego i Władysława Bartoszewskiego jest historią o dwóch kwestiach fundamentalnych, bez których nie bylibyśmy ludźmi: sumieniu…
Fot. Krzysztof Wojciewski / FORUM // Danuta B. Łomaczewska / Arch. W. Bartoszewskiego // Muzeum Historii Polski dzięki uprzejmości Instytutu Hoovera // Marek Szczepański / Forum /

Okładka dodatku: Bartoszewski. Karski. Mistrzowie na nowy wiek

TP
Zdjęcie Tolka – Matiego, ofiarowane w 1946 r. Wandzie Bulik. / Fot. Archiwum prywatne

Kochanej Mamósi

Karolina Przewrocka-Aderet
Córka Matiego Greenberga twierdzi, że w jego ratowaniu brali udział Polacy oraz anioł, który został w pracy po godzinach.
Żydowska mieszkanka Bielska Podlaskiego i żołnierze niemieccy, koniec czerwca 1941 r. / Fotokopia zdjęcia ze zbiorów Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach

Liczenie, które boli

Jacek Leociak, Anna Goc
Prof. Jacek Leociak, historyk holokaustu: Badając powiat po powiecie, będziemy mogli się zbliżyć do odpowiedzi na pytanie, ilu Żydów zabili Polacy podczas…
Budynek Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, na zdjęciu wejście główne do budynki i Pomnik Bohaterów Getta. Warszawa, 04.09.2014 r. / / Fot. MAREK ZAJDLER/EAST NEWS

Kto będzie autorem pomnika Sprawiedliwych?

Beata Chomątowska
Mamy zwrot akcji w historii pomnika Sprawiedliwych na warszawskim Muranowie, w sąsiedztwie Muzeum Polin.

Świadek Willenberg

Patrycja Bukalska
Artysta, uczestnik buntu w Treblince, powstaniec – Samuel Willenberg zmarł w Izraelu w wieku 93 lat. Był ostatnim z ocalałych więźniów obozu. Ostatnim…
Antony Beevor w swojej pracowni, okolice Canterbury, Anglia, 2011 r. / Fot. David Sandison / WRITER PICTURES / FORUM

Historia dla wszystkich

Antony Beevor, Patrycja Bukalska
Antony Beevor, brytyjski historyk: W ostatnich dekadach zmienił się sposób opowiadania o przeszłości oraz profil czytelnika takich książek. Ludzie chętnie chcą…
O. Wacław Oszajca /

Jezus w zakładach Kruppa

O. Wacław Oszajca SJ
Uroczystość Narodzenia Pańskiego całkiem spokojnie można nazwać świętem pisarzy, poetów, dziennikarzy, aktorów, pieśniarzy i kaznodziejów – jednym słowem ludzi…

Zrozumieć Holokaust – ocalić ludzkość

Jacek Leociak
„Skrwawione ziemie” Timothy’ego Snydera otwierała mapa Europy z czarną plamą rozciągającą się od środkowej Polski po zachód Rosji, poprzez Ukrainę, Białoruś i…
/ Fot. Karolina Sekuła dla „TP”

Nieodrobiona lekcja Zagłady

Magdalena Nowicka
Nowa książka Timothy’ego Snydera nikomu się u nas nie spodoba. Nie ma w niej ani radykalnego rozliczenia postaw Polaków wobec Żydów, ani łatwego pocieszenia,…

Dlaczego osobno

Wojciech Pięciak
Realizacja w Polsce niemieckich „Stolpersteine”, o których w „TP” pisała Beata Chomątowska, to idea ahistoryczna. I groźna: jest drogą do deformacji pamięci…
Gunter Demnig, autor projektu Stolpersteine / Fot. Lubos Pavlicek / CTK / PAP

Potykacze pamięci

Beata Chomątowska
Mają tylko 10 na 10 cm. Betonowe kostki z metalową płytką. Na niej kilka słów i cyfr. W chodniki europejskich miast wmurowano ich już 48 tysięcy. Czy jest na…
James Comey. Fot: J. SCOTT APPLEWHITE/East News /

Co o Holokauście wie FBI?

Dariusz Rosiak
Zapewne szef FBI James Comey zdziwił się negatywną reakcją w Polsce na jego słowa o współodpowiedzialności Polaków za Holokaust.
Paweł Pawlikowski, Hollywood, styczeń 2015 r. / Fot. Gus Ruelas / REUTERS / FORUM

Strzał w ciemno

Paweł Pawlikowski, Kalina Błażejowska
Paweł Pawlikowski, laureat Oscara: Może cała bieda w tym, że mam wyidealizowany obraz Polski. „Prawdziwych patriotów” nie znam osobiście, a gazet nie czytam.
Auschwitz

Auschwitz bez Pileckiego

Błażej Strzelczyk
W obliczu śmierci wszyscy są równi: trudno wybierać lepszych spośród potomków ok. 700 tys. znanych z nazwiska ofiar Oświęcimia.
Okładka dodatku „Auschwitz. Głosy żyjących” / Fotografia Zofii Posmysz - Grażyna Makara | fotografia obozu Auschwitz - Wojciech Barczyński / Forum

Auschwitz. Głosy żyjących

TP
Dodatek specjalny na 70. rocznicę wyzwolenia więźniów obozu KL Auschwitz
KL Auschwitz, wejście do bloku 13, tabliczka z napisem "Ekspozycja: zagłada europejskich Romów"

Anioł w spódnicy

Agnieszka Hreczuk
30 stycznia 2021 r. zmarła Alfreda Markowska, Nońcia. Jako Romka nie miała prawa żyć. Nie tylko przeżyła, lecz uratowała kilkadziesięcioro dzieci: romskich,…
Auschwitz

Auschwitz i polityka

Wojciech Pięciak
„Może lepiej powiedzieć, że to Front Ukraiński, Pierwszy Front Ukraiński. I Ukraińcy wyzwalali, bo tam żołnierze ukraińscy byli wtedy, w ten dzień styczniowy.…
Tędy szli więźniowie: Góra, styczeń 2015 r. / Fot. Anna Goc

Tuż za oknem

Anna Goc
Gdy wtedy szli, w Marszu Śmierci, zimą 70 lat temu, Helena Malcher miała 9 lat. „Przez tamten most ich gnali” – pokazuje z kuchennego okna stare przejście…

MDSM: inna strona świata

TP
Zofia Posmysz w Oświęcimiu, 15 stycznia 2015 r. / Fot. Grażyna Makara

Obóz już mi się nie śni

Błażej Strzelczyk
„Tam żyło się z dnia na dzień. Żeby przeżyć, trzeba było mieć szczęście do dobrych ludzi” – Zofia Posmysz, dziś lat 91, miała to szczęście.

Auschwitz: miejsce i symbol

WP
Był to największy niemiecki obóz koncentracyjny i obóz zagłady spośród ok. 2 tys. obozów utworzonych przez III Rzeszę – i zarazem największy obóz, gdzie Żydzi…
Marceli Godlewski na balkonie swego mieszkania w Krakowie – Nowej Hucie, styczeń 2014 r. / Fot. Piotr Guzik / FORUM

Sześć dni od granicy

Przemysław Wilczyński
„W Gross-Rosen nie było o czym mówić. Ale gdy przywieźli nas do podobozu Auschwitz, pomyślałem: blisko GG, jest szansa na ucieczkę” – wspomina 94-letni…
Irena Jankowska-Wiśniewska w swoim warszawskim mieszkaniu, 21 stycznia 2015 r. / Fot. Filip Klimaszewski dla „TP”

Spotkanie z doktorem

Anna Goc
Irena Jankowska-Wiśniewska, dziś lat 91, przeżyła – choć trafiła w ręce Josefa Mengele, autora pseudomedycznych eksperymentów. Dla niej rok 1945 oznaczał…
Mordechaj Ciechanower na dawnym cmentarzu żydowskim w rodzinnym Makowie Mazowieckim, kwiecień 2013 r. / Fot. Sławomir Olzacki / FORUM

Z dachów Birkenau

Karolina Przewrocka-Aderet
„Stamtąd widać było więcej” – przekonuje Mordechaj Ciechanower, w Auschwitz-Birkenau więzień, dekarz i członek obozowego podziemia. Po 70 latach pamięta…
Auschwitz, 19 stycznia 2015 r. / Fot. Paweł Ulatowski / REUTERS

Auschwitz jest w nas

Jan Rydel
70. rocznica wyzwolenia obozu w Auschwitz to wydarzenie, które wywołuje szereg skojarzeń u Polaka i historyka, który – jak ja – urodził się 15 lat po…

Słuchając głosu ofiar…

Christian Schmitz
Dzień wyzwolenia niemieckiego obozu zagłady Auschwitz-Birkenau, 27 stycznia, został z inicjatywy prezydenta Republiki Federalnej Niemiec, Romana Herzoga,…

Ich cierpienie jest dla nas zobowiązaniem

Rolf Nikel
27 stycznia 2015 roku upamiętniamy 70. rocznicę wyzwolenia byłego obozu zagłady Auschwitz-Birkenau.
Jaki Gantz, 2015 r. / Fot. Karolina Przewrocka

Nadał numerom imiona

Karolina Przewrocka-Aderet
Jaki Gantz od kilku lat przeszukuje cmentarze na trasie Marszów Śmierci. Chce oddać hołd pochowanym tam Żydom. Polakom dziękuje za okazane serce.

Obchody bez Putina

Wojciech Pięciak
Wyobraźmy sobie przez chwilę, że Władimir Putin nie jest prezydentem atomowego mocarstwa, lecz jednego z krajów Azji Centralnej, które – jak Rosja – powstały…
Dymy nad Treblinką po wybuchu buntu więźniów. Zdjęcie zrobił pracownik stacji kolejowej Treblinka, 6 km od obozu. 2 sierpnia 1943 r. / Fot. Franciszek Zabiecki / ODBITKA W ARCHIWUM ŻIH

Piekło płonie

Patrycja Bukalska
Zmarł Samuel Willenberg – ostatni ocalały więzień obozu zagłady w Treblince, powstaniec warszawski, artysta. Przypominamy tekst Patrycji Bukalskiej ze…
/

Opór i Zagłada

Wojciech Pięciak
Gdy 74 lata temu, 19 kwietnia 1943 r., oddziały dowodzone przez generała SS Jürgena Stroopa wkroczyły do warszawskiego getta, by posłać na śmierć ostatnich…
Janusz Korczak, ok. 1935 r. / zdjęcie ze zbiorów Korczakianum, oryginalna odbitka (negatyw niezachowany, autor zdjęcia nieznany) znajduje się w zbiorach The Ghetto Fighters’ House / Beit Lohamei Haghetaot w Izraelu. /

Człowiek, który przemawiał do wszy

Jacek Leociak
Śmierć Korczaka przesłania jego życie, czyny i pisma. Joanna Olczak-Ronikierowa pokazuje człowieka niespokojnego i niepokornego, radykalnego, bezkompromisowego…

To nie niewinność miała kolor biały

Nawojka Cieślińska
Wśród wybitnych osobistości życia publicznego w Niemczech, Polsce, Czechach i na Wegrzech trwa akcja zbierania podpisów pod apelem Markusa Meckela, który w…

Liturgia pamięci

Agnieszka Sabor
Minął czas świadków, których coraz liczniej zastępują wyznawcy. Trudno więc dziś mówić o „sztuce po Holokauście”. Dramatyczna bezpośredniość zastępowana jest…

Liturgia pamięci

Agnieszka Sabor
Minął czas świadków, których coraz liczniej zastępują wyznawcy. Trudno więc dziś mówić o „sztuce po Holokauście”. Dramatyczna bezpośredniość zastępowana jest…

Dlaczego nie brać na serio świętych obcowania?

Anka Grupińska, Joanna Tokarska-Bakir
O pamięci, historykach, postmodernizmie i o tym, jak słyszymy Zagładę, rozmawiają Anka Grupińska, autorka książki „Odczytanie Listy”, i Joanna Tokarska-Bakir

Pomnik ich pamięci

Katarzyna Zimmerer

Księżna i Mengele

Krystyna Heska-Kwaśniewicz
Tradycja rodzinna przekazała takie oto wspomnienie: kiedy przed 1939 rokiem do Lwowa, do słynnego polskiego antropologa profesora Jana Czekanowskiego…