dzika przyroda: najważniejsze informacje

David Attenborough i pisklę albatrosa wędrownego na planie filmu „Życie pośród lodu”, BBC, 1992 r. // Fot. Ben Osborne / Nature Picture Library / BE&W
Wersja audio

David Attenborough. Głos, który nauczył nas patrzeć

Adam Robiński
David Attenborough kończy 100 lat. Przez dekady uczył widzów zachwytu nad przyrodą. Dziś jego spokojny głos coraz częściej brzmi jak ostrzeżenie.
Kadr z filmu "Szepty Lasu", ryś w Babiogórskim Parku Narodowym. // Fot. Krzysztof Sarapata, Tomasz Kotaś / materiały prasowe

Jak powstawały „Szepty lasu”. Kulisy wyjątkowego filmu przyrodniczego

Jacek Taran, Tomasz Kotaś, Krzysztof Sarapata
Tomasz Kotaś i Krzysztof Sarapata, twórcy filmu „Szepty lasu”: Podczas rykowiska siedzi się i czeka. To nie jest chodzenie z fotopułapkami. Można po prostu być…
Werner Herzog // materiały prasowe Against Gravity

Werner Herzog: Pociąga nas nie przyroda, ale tajemnica

Mateusz Demski, Werner Herzog
Dla Wernera Herzoga „Sny o słoniach” nie są filmem o dzikiej naturze, lecz o ludzkich marzeniach i potrzebie fantazji. To także opowieść o złudzeniach, podróży…

Robi to 4 miliony Polaków. Czym naprawdę są działki ROD?

Michał Sowiński, Piotr Mucharski
Miliony Polaków spędzają czas na działkach, ale ROD-y wciąż pozostają na marginesie publicznej rozmowy. Czy to relikt minionej epoki, czy jedna z najbardziej…
// Fot. Urszula Zajączkowska
Wersja audio

Życie zimą nie prosi o świadka. Trwa w ciemności

Urszula Zajączkowska
Nasza bura zima jest niewdzięczna do patrzenia. Ale wciąż są tu las, łąka i róża, tylko w postaci, której zwykle nie uznajemy za wartą uwagi. Niesłusznie.
Młoda panda olbrzymia // Fot. Jak Wonderly / Adobe Stock

Panda olbrzymia: jak symbol Chin stał się narzędziem dyplomacji

Łukasz Sakowski, Piotr Parzymies
Piotr Parzymies, biolog: Pandy wyewoluowały w Europie, Azję skolonizowały później. Mogło żyć ich nawet sto tysięcy. Dzisiaj niespełna dwa tysiące.
Muchomor Czerwony // archiwum prywatne
Wersja audio

Amanitka truje i odurza. Niebezpieczna moda na muchomory

Marcin Pietras, Tomasz Sobczak
Charakterystyczne, owiane baśniową aurą trujące grzyby stały się niezwykle popularne wśród zwolenników „medycyny alternatywnej” i poszukiwaczy odmiennych…
Dziki w centrum Szczecina // Fot. Cezary Aszkiełowicz / Agencja Wyborcza.pl
Wersja audio

Nowi mieszczanie. Dlaczego w mieście tak łatwo spotkać dzika

Eliza Leszczyńska-Pieniak
Budujemy osiedla na terenach będących do niedawna domem dzikich zwierząt, a potem dziwimy się, że są naszymi towarzyszami życia. Jedni z nas chcą je zabijać,…
Jesienne popołudnie nad Loch Fyne w zachodniej Szkocji. Listopad 2019 r. // Fot. Wicek Sosna

Od ponad 300 lat w Szkocji nie ma wilków. Jakie przyniosło to skutki?

Patrycja Bukalska
Szkocja ma dziś jeden z najniższych wskaźników bioróżnorodności w Europie: nieco ponad 50 procent. Oznacza to, że utracono już prawie połowę żyjących tu kiedyś…
Samica lwa z potomstwem w okolicy rzeki Ngorongoro w Tanzanii // Stu Porter / Alamy / B&EW

Lepiej urosnąć czy spłodzić dzieci?

Tomasz Müller
Ewolucja optymalizuje wykorzystywanie zasobów przez organizmy. Kształtuje nie tylko ich cechy fizyczne, które pomagają im działać w środowisku. Także ich…
Muchołówka białoszyja // Fot. Erni / Adobe Stock

Szwedzka wyspa nam pomaga. Polscy naukowcy badają ptaki na Gotlandii

Adam Robiński, Szymon Drobniak
Szymon Drobniak, ornitolog: Ptaki muszą przekraczać morze z precyzją. Gotlandia to miejsce, w którym niemal na pewno się zatrzymają, żeby odpocząć. Dzięki temu…
Mrówki tkaczki (Oecophylla smaragdina) współpracujące przy budowie gniazda z liści. // Fot. Iryna Rasko / B&EW

Jeden dodać jeden może dać trzy. Jak współpracują mrówki

Łukasz Lamża
Mrówki prządki (Oecophylla smaragdina) budują gniazda, zwijając liście w tutki, co wymaga wytężonej pracy zespołowej. Badacze z Sydney i Londynu wykazali, że…
Rodzina makaków. Wrzesień 2016 r. // Małgorzata Arlet / archiwum prywatne

Lody, żałoba i przyjaźń. Codzienne życie makaków

Maria Hawranek, Małgorzata Arlet
Małgorzata Arlet, prymatolożka: Makaki czepkowe nieco obawiają się ludzi i raczej starają się ich unikać. Ale dla lodów na patyku zrobią wszystko.
Naturalna terapia japońska Shnrin Yoku // Fot. Herrmann Agentur / Alamy / B&EW

Daj dziecku patyk, zabierz do lasu. Niech go dotknie

Eliza Leszczyńska-Pieniak
Kontakt z naturą pozwala odnaleźć drogę do samego siebie, a spacery między drzewami mogą wręcz zadziałać jak naturalny antydepresant. Opowiedzmy o lasoterapii.
Pożar w okolicy miasta Flin Flon, prowincja Manitoba, 28 maja 2025 r. // Fot. Manitoba Government / AFP / East News

Gdy płoną kanadyjskie sosny, popiół wygląda jak śnieg. Korespondencja z Kanady

Małgorzata Sidz
Czy to zmiany klimatu, czy czynnik ludzki – zastanawiają się Kanadyjczycy, patrząc, jak ich lasy są niszczone przez ogromne pożary. Płonie już obszar wielkości…
Rzeka Marañón - jedna z głównych rzek Peru i najważniejszych dopływów Amazonki. Peru, 19 lutego 2024 r. // Fot. Magdalena Bartczak

Ludzie rzeki. Reportaż z peruwiańskiej Amazonii

Magdalena Bartczak
Ich domem jest amazoński las. Ponieważ jest on wciąż ofiarą wycinek i przemysłowych zanieczyszczeń, muszą walczyć o jego ochronę. Nasza autorka spotkała się z…
Pająk kwietnik (Misumena vatia), samice potrafią zmieniać barwę ciała, dostosowując się do miejsca ukrycia. // Fot. Bildagentur Zoonar GmbH / Shutterstock

Pająki wygrywają w chowanego. Jak ewolucja uczyniła z nich mistrzów kamuflażu

Mariusz Gogól
W świecie pełnym zagrożeń i konkurencji przeżycie lub złapanie ofiary zależy często od tego, czy osobniki potrafią wtopić się w otoczenie i oszukać inne…
Molo w Aktau, pod którym dziś nie ma już morza, a sucha ziemia porośnięta jest trawą. Kazachstan, 26 kwietnia 2024 r. /// Fot. Agnieszka Pikulicka-WIlczewska

Tracimy Morze Kaspijskie. Największy śródlądowy zbiornik świata zanika

Agnieszka Pikulicka-Wilczewska
Do końca XXI wieku poziom wody w Morzu Kaspijskim może spaść o jedną dziesiątą. Największy śródlądowy zbiornik świata – położony między Kazachstanem,…
Sowa płomykówka // Fot. Milan / Adobe Stock

Sowa płomykówka jako gwiazda filmowa

Maria Hawranek
Lloyd Buck, hodowca: Lilly uwielbia latać, ale nie znosi siedzieć bez ruchu i pięknie wyglądać, a tego w filmie potrzeba do ujęć portretowych. Ma na nie bardzo…
Rzeka Odra w okolicach Słubic, luty 2025 r. // Fot. NewsLubuski / East News

Czy osoba Odra ma większe szanse od rzeki?

Marcin Tusiński
Jeśli do Sejmu trafi obywatelski projekt ustawy w tej sprawie, a posłowie go przyjmą, rzeka Odra dostanie osobowość prawną. Będzie traktowana tak samo jak…
Drzewa tonka (Dipteryx oleifera) // domena publiczna

Istnieje gatunek drzew, któremu służą uderzenia pioruna

Łukasz Kwiatek
Rosnące w tropikalnych lasach środkowej i południowej Ameryki drzewa tonka (Dipteryx oleifera) nic sobie nie robią z uderzeń piorunów – ba, czerpią z nich…
Stanisław Łubieński, Drugie życie czarnego kota, wyd. Agora, 2025 r. // materiały prasowe

„Drugie życie czarnego kota” Stanisława Łubieńskiego: jak przygoda, to tylko w Warszawie

Monika Ochędowska
Nowa książka Łubieńskiego to historia Warszawy opisana poprzez dzieje jej przyrody. Tak naprawdę jest to jednak wciągająca książka przygodowa, a momentami…
Niedźwiedź włamujący się do śmietnika w Tarzańskiej Łomnicy na Słowacji, 30 września 2018 r. // Fot. Marek Podmokły / Agencja Wyborcza.pl

Rząd Słowacji planuje rzeź niedźwiedzi. Słowacy woleliby inne rozwiązanie

Patrycja Bukalska
Trzysta pięćdziesiąt: tyle niedźwiedzi brunatnych ma zostać zastrzelonych w majestacie prawa na Słowacji. To niemal jedna trzecia ich populacji w tym kraju.…
Furczak długopióry (Ocreatus underwoodii), jeden z wielu gatunków kolibrów zamieszkujących Amerykę Południową. Długie, ozdobne ogony, występują wyłącznie u samców // Fot. Lucas Bustamante / Be&W

Kłótliwe, agresywne i wściekle głodne. Czego nie wiesz o kolibrach

Maria Hawranek, Christopher Clark
Chris Clark, zoolog: Są agresywne, gdy strzegą kwiatów. Ale kolibry nie zaczynają od dziobo- i łapoczynów. Najpierw wydają ostrzegawczy komunikat głosem: „nie…
Diphyllodes respublica // Gabbro / Alamy / B&EW

Rajskie ptaki emitują światło

Szymon Drobniak
Pióra, dzioby lub kolorowe kołnierze samców niemal wszystkich gatunków rajskich ptaków wykazują biofluorescencję, czyli emisję widzialnego świata o zielono-…
Fot. Gutek Film / materiały prasowe

„Zła nie ma”. Japoński film, który zostawia nas z pytaniami

Anita Piotrowska
Etyka, ekologia, ezoteryka – a wszystko to w jednej, pozornie prostej historii.
vitis vinifera

Znaleziono najstarszą winnicę w Polsce. Czy zniszczy ją budowa obwodnicy?

Marek Rabij
Na tarasach wykopanych na południowych zboczach jednego ze wzgórz koło wsi Łaz, kilkanaście kilometrów od centrum Zielonej Góry, naukowcy odkryli dziko rosnące…
Wilki / Fot. David & Micha Sheldon / Masterfi / East News

Zwierzę roku: wilk

Adam Robiński
Wilk nie pomyli dzika z psem, spacerowiczem albo żołnierzem. Poluje na trzeźwo, nie zamyka lasu dla innych. Ale chyba najważniejszym powodem, dla którego…
Nosorożce białe w rezerwacje w północno-zachodniej Republice Południowej Afryki. / fot. Brent Stirton / African Parks / materiały prasowe

Dwa tysiące nosorożców wróci na wolność. Od 30 lat hodował je milioner z Południowej Afryki

Krzysztof Story
Dla biologów (i nosorożców) to niepowtarzalna szansa i wielkie wyzwanie. Sam koszt transportu zwierząt będzie liczony w dziesiątkach milionów złotych.
Zabity wilk. 19 listopada 2023, obrzeża Magurskiego Parku Narodowego / fot. Zenon Wojtas

Kolejny zabity wilk. Tuż za granicą parku narodowego

Krzysztof Story
Prawdopodobnie zginął podczas zbiorowego polowania. To nie pierwszy taki przypadek, a sprawcy nadal czują się bezkarni. O tej sprawie wiemy dzięki pracownikowi…
fot. Grażyna Makara

Najpiękniejsze koty świata: Indie policzyły swoje tygrysy [JAGIELSKI STORY #39]

Wojciech Jagielski, Krzysztof Story
Tych wielkich kotów jest w Indiach 3167. To ponad trzy czwarte światowej populacji tygrysów. Dlaczego przeżyły praktycznie tylko tam? Co jesteśmy im winni za…
Ryś Rejent. Zdjęcie publikujemy dzięki uprzejmości Zachodniopomorskiego Towarzystwa Przyrodniczego / fot. A. Bejger

Ryś, który zawędrował do Łodzi. Poznajcie Rejenta

Krzysztof Story
Jak największy polski kot trafił na ulice dużego miasta? Dzięki danym z obroży GPS możemy poznać historię rysia Rejenta.
Ale bagno

Historia naszych bagien. Za dzisiejsze powodzie i susze możemy winić politykę Prus

Adam Robiński
Mokradło nie zna granic. Nie do końca wiemy, gdzie się zaczyna, a gdzie kończy. To przeszkadza każdej władzy – mówi Michał Pospiszyl, historyk.
Zakochany w bagnach

Bagna: nie ma na Ziemi bardziej efektywnego pochłaniacza dwutlenku węgla

Wiktor Kotowski, Krzysztof Story
WIKTOR KOTOWSKI, ekolog: Są ostatnim pierwotnym kawałkiem naszego świata, ogromnym magazynem wody i pochłaniaczem dwutlenku węgla – naszą najlepszą lokatą…
ONDREJ PROSICKY / ADOBE STOCK /

Rysie znów tu są. Dzięki przyrodnikom koty wracają do zachodniej Polski

Krzysztof Story
Aby się przyjęły na wolności, musieli wypuścić ich jak najwięcej, w jak najkrótszym czasie. To było wyzwanie. Bo skąd wziąć rysie, których brakuje w całej…
Pingwiny magellańskie w Punta Tombo, Argentyna. / CENTER FOR ECOSYSTEM SENTINELS / MATERIAŁY

Pingwiny: strażnicy oceanu

Dee Boersma, Maria Hawranek
DEE BOERSMA, biolożka: Nie spotkałam nikogo, kto by nie lubił pingwinów. Zabawne, pracowite, chodzą wyprostowane i co najważniejsze – elegancko ubrane. Ale…
Amderma – zimna wojna w stanie hibernacji /

Czas na negatyw

Michał Milczarek
Nie ma nic piękniejszego niż apokalipsa w Arktyce. Wiatr, rozpad, pustka – wszystko rozgrzewa wyobraźnię do poziomu wrzenia. Oto jest terytorium czystego bycia…
Włodzimierz Puchalski, Zwierzęta. Ze zbiorów Muzeum Niepołomickiego. / MATERIAŁY PRASOWE

Powrót do gniazda. Historia Włodzimierza Puchalskiego

Adam Robiński
Człowiek, na którym wychowało się parę pokoleń polskich przyrodników, wciąż nie doczekał się biografii.
Fot. Karol Paciorek /

Niedźwiedź, człowiek, natura

Tomasz Stawiszyński
Czy leśnicy powinni byli ratować odnalezionego w okolicach Teleśnicy małego niedźwiadka? Czy należało pozostawić go tam, gdzie został znaleziony? Kto ma w tym…
Wilczyca Złotka. Białowieża, 27 grudnia 2020 r. / RAFAŁ KOWALCZYK

Złotka

Krzysztof Niedziałkowski
W tej historii jest bliskie spotkanie psa i wilka. I pytanie, co robić z dzikimi zwierzętami, które zbytnio przyzwyczaiły się do ludzi.
Edward Żentara w filmie „Siekierezada” (reż. Witold Leszczyński, na podstawie powieści Edwarda Stachury). Studio Filmowe Perspektywa, Polska, 1985 r. / INPLUS / EAST NEWS

Czas lasu

Krzysztof Story, Marcin Żyła
Wiek drzew zdradzają słoje. Ale o mądrości przyrody – a nawet o tym, jak ograniczyć skutki zmian klimatycznych – mówią dzieje całych lasów. Zwłaszcza górskich.
W Wolińskim Parku Narodowym, 2017 r. / ADAM ŁAWNIK / EAST NEWS

Wiecznie zielone

Richard Powers, Adam Robiński
Richard Powers, pisarz: Ponadtysiącletni las sekwoi zamieniliśmy w Dolinę Krzemową, czyli coś, co przetrwa tylko ułamek czasu trwania drzewa, przed którym…
Widok na Tatry z parkingu na drodze do Morskiego Oka, styczeń 2021 r. / / MICHAŁ ADAMOWSKI / REPORTER

Więcej ludzi niż gór

Paweł Skawiński, Bartek Dobroch
Paweł Skawiński, były dyrektor TPN: Nasz sposób bycia w Tatrach może je obrażać. Co by się stało, gdybyśmy urządzili turniej ping-ponga w kościele Mariackim?…
Wycinka starych wierzb nad Rudawą w Krakowie, 8 grudnia 2020 r. / / CECYLIA MALIK

Meandry jednostronne

Wiktor Kotowski, Adam Robiński
Wiktor Kotowski, biolog: Przywrócenia naturalnego biegu wymaga 90 proc. polskich rzek. Kilkadziesiąt metrów pasa wzdłuż nich trzeba oddać do dyspozycji…
/ PATTY WANG / ARCHIWUM PRYWATNE

Lew nasz powszedni

Mikołaj Golachowski, Krzysztof Story
Mikołaj Golachowski, biolog: Człowiek wpada do swoich sąsiadów zwierząt i zamiast poprosić o pożyczenie cukru, obrabia pół mieszkania.
Bobry w Wiśle, Warszawa, 2018 r. / JACEK ŁAGOWSKI / FORUM

Daleko od bobra

Marcin Żyła
Fantazjujemy o domu w Bieszczadach, chcemy jeździć za miasto i wychować dzieci jak najbliżej przyrody. Ale gdy przychodzi co do czego – odpychamy ją od siebie…
Biebrzański Park Narodowy. Migracje tysięcy dzikich gęsi. / PIOTR KAMIONKA / REPORTER / EAST NEWS

Ptasiek polski

Jacek Karczewski, Adam Robiński
Jacek Karczewski, przyrodnik: Ptaki wcale się nas nie boją. Zając nie stanie na środku podwórka i nie zacznie śpiewać, a taki szpak i owszem. Bocian nawet…
Kwietna łąka przy ul. Powstania Warszawskiego w Krakowie, lipiec 2017 r. / fot. Anna Kaczmarz / Dziennik Polski / Polska Press / East News

Chwalcie łąki!

Natalia Podyma, Maciej Podyma, Marta Filipiuk-Michniewicz, Michał Kuźmiński
Kwietna łąka w mieście? O tym, dlaczego jest dużo lepsza dla ludzi i dla przyrody niż trawnik, o pożytkach i radościach z łąk i o tajemnicach dzikich roślin…