Czy ludzie kultury mogą liczyć na państwo?

To poważny problem: tylko w obszarze kultury i przemyśle kreatywnym działało 117,2 tys. przedsiębiorstw (dane GUS za 2018 rok).

Odpowiedzią rządzących jest program Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Kultura w sieci”. Niedawno zwiększono jego budżet do 80 mln zł: 60 mln przeznaczono na prezentacje online, a 20 mln na stypendia dla twórców i artystów. To dobra wiadomość – pierwotna kwota wynosiła 20 mln. Jak przekonuje Piotr Gliński, to nie jedyne wsparcie: o 55 mln zł zwiększono środki w innych programach MKiDN. Firmy z obszaru kultury mogą też liczyć na pomoc w ramach tarczy anty­kryzysowej. Łącznie, jak oznajmił minister, wsparcie może sięgnąć 4 mld zł. Skala potrzeb jest jednak ogromna. Do „Kultury w sieci” w ciągu dwóch tygodni wpłynęło 12 tys. wniosków! A problem będzie się pogłębiać. Od 4 maja mają zacząć działać muzea, galerie i biblioteki, ale na otwarcie teatrów i kin, a tym bardziej na koncerty, poczekamy dłużej.

Działania MKiDN dobrze pokazują kłopoty rządu z odpowiedzią na pandemię. Problemem nie jest jedynie poziom wsparcia, lecz także długi okres niepewności, w jakiej przyszło funkcjonować instytucjom i ludziom. Na rozpatrzenie wniosków stypendialnych w ramach „Kultury w sieci” ministerstwo ma miesiąc, a środków wystarczy zaledwie dla ok. 1100 osób. Procedury przyznawania pomocy są skomplikowane. Zabrakło dialogu z zainteresowanymi. Dopiero niedawno powołano Zespół Antykryzysowy ds. Kultury z udziałem przedstawicieli wszystkich branż i środowisk twórczych (pierwsze posiedzenie odbyło się 28 kwietnia!).

MKiDN musi się też zmierzyć z podejrzeniami, że finansuje jedynie „słusznych”. Podejrzeniami może nieuzasadnionymi, lecz rządzący skutecznie podkopali zaufanie społeczne, podkreślając klientystyczne rozumienie relacji władza–obywatele. Tym ważniejsze jest pokazanie, że ludzie kultury mogą liczyć na swoje państwo. ©

Polecamy: Domowy Włóczykij Kulturalny, czyli jak obcować z kulturą w sieci