Nobel za czarne dziury

Tegoroczną Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki podzieliło między siebie troje badaczy, którzy przekonali nas o istnieniu czarnych dziur.
Czyta się kilka minut
Ilustracja Niklas Elmehed. Nobel Media /
Ilustracja Niklas Elmehed. Nobel Media /

Czarne dziury to przedziwne obiekty zbudowane wyłącznie z zakrzywionej czasoprzestrzeni, z których wnętrza nic, nawet światło, nie może się wydostać.

Sir Roger Penrose (ur. 1931 w Wielkiej Brytanii) to wszechstronny matematyk i fizyk, który w latach 60. zrewolucjonizował ogólną teorię względności, wprowadzając do niej nowe, potężne narzędzia matematyczne. Za ich pomocą wykazał, iż powstawanie czarnych dziur – dotąd uważanych raczej za czysto matematyczny „wybryk” równań Alberta Einsteina – jest w istocie nieuniknioną konsekwencją tych równań. Wynik Penrose’a diametralnie zmienił nastawienie uczonych do czarnych dziur. Teraz trzeba było je „tylko” zaobserwować.

Reinhard Genzel (ur. 1952 w RFN) i Andrea Ghez (ur. 1965 w USA) kierowali dwoma zespołami astronomów, które niezależnie dostarczyły pierwszych mocnych dowodów obserwacyjnych na istnienie czarnych dziur – i to nie byle jakich, bo supermasywnych. Zespoły Genzel i Ghez, w ciągu prawie 30 lat mozolnego obserwowania centrum Galaktyki, wykreśliły orbity kilkudziesięciu znajdujących się tam gwiazd. Okazało się, że wszystkie one krążą wokół tajemniczego obiektu znanego już wcześniej radioastronomom jako Sagittarius A*. Analiza orbit pozwoliła ustalić, iż obiekt ten ma masę ponad 4 milionów mas Słońca, a przy tym jest stosunkowo niewielki i ciemny. Znana nam astrofizyka nie pozostawia wątpliwości – w środku naszej (i zapewne niemal każdej) galaktyki kryje się gigantyczna czarna dziura.


Czytaj także: W kosmosie istnieją nie tylko obiekty złożone z mniej czy bardziej egzotycznej materii. Budulcem Wszechświata – być może najważniejszym ze wszystkich – jest sama geometria.

 

Czarne dziury zbudowane są wyłącznie z zakrzywienia czasu i przestrzeni. Czy można jednak wyobrazić sobie obiekt, który składa się właściwie z ,,niczego”? Zobacz wykład naszego autora Sebastiana Szybki:

 

Sir Roger Penrose z gościnym wykładem dla Centrum Kopernika:

Cały artykuł dostępny tylko dla subskrybentów

„Tygodnik Powszechny” – jedyny polski tygodnik społeczno-kulturalny.
30 tys. Czytelniczek i Czytelników. Najlepsze Autorki i najlepsi Autorzy.
Wspólnota, która myśli samodzielnie.

Najlepsza oferta

Czytaj 1 miesiąc za 1 złotówkę dzięki promocji z

  • Nieograniczony dostęp do treści w serwisie i wersji audio artykułów
  • Tematyczne newslettery i dodatkowe publikacje tylko dla subskrybentów
  • 29 zł miesięcznie po miesiącu promocyjnym. Rezygnujesz, kiedy chcesz

Najniższa cena przed promocją 29,90 zł

1.00 zł
Najniższa cena z 30 dni przed obniżką 1.00 zł

Wypróbuj TP Online: 7 dni za darmo

  • Nieograniczony dostęp do treści w serwisie i wersji audio artykułów
  • Tematyczne newslettery i dodatkowe publikacje tylko dla subskrybentów
  • 29 zł miesięcznie po zakończeniu okresu próbnego
  • Wymagane podpięcie karty. Rezygnujesz, kiedy chcesz
0.00 zł
Najniższa cena z 30 dni przed obniżką 29.90 zł

TP Online: Dostęp roczny online

Grafika na okładce: Nikodem Pręgowski dla „TP”