Szanowny Użytkowniku,

25 maja 2018 roku zaczyna obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). W związku z tym informujemy, że wprowadziliśmy zmiany w Regulaminie Serwisu i Polityce Prywatności. Prosimy o poświęcenie kilku minut, aby się z nimi zapoznać. Możliwe jest to tutaj.

Rozumiem

Reklama

Miłosne rewolucje

Miłosne rewolucje

02.05.2013
Czyta się kilka minut
Zbiór wierszy Jerzego Jarniewicza należy do tego typu książek, które znakomicie się czyta, pisze się jednak o nich gorzej.

„Na dzień dzisiejszy i chwilę obecną” dotyczy cielesnego uwikłania w świat, cielesno-miłosne są w zbiorze wszystkie detale, szczegóły i drobiazgi, w jakie zaplątane jest oko mówiącego podmiotu. Wbrew jednak romantycznym przekonaniom, że miłość wyrzuca nas ze świata, Jarniewicz nie separuje bohaterów swoich wierszy od tego, co na zewnątrz. Wraz z historią miłosną otrzymujemy różne inne historie: geograficzno-podróżne, polityczne, społeczno-kulturowe. Świat toczy się, gdzieś trwają wojny i zamieszki, bohaterowie przemieszczają się, nocują w hotelach, chodzą na wieczory autorskie, opowiadają sceny filmowe, streszczają w łóżku piosenki z końca lat 60., czytają napisy na fasadach budynków. „Zdarzeniowość”, procesualność, bycie w toku charakteryzuje ich życie, w którym figury retoryczne z łatwością przeobrażają się w figury miłosne.
Bo oczywiście bohaterami wierszy Jarniewicza – oprócz jej i jego, spotykających się przygodnie i na chwilę – są także słowa, które chcą stać się ciałami. Nie w ramach jakiejś teorii języka, jakiejś wiedzy, ale na zasadzie pragnienia, by wszystko, co się wydarza, mogło udostępniać się w nieskończoności przekształceń: jesteśmy ciałami, które opowiadają o innych ciałach, i wówczas stajemy się słowami, które na powrót i na inny sposób ucieleśniają nas. I tak jak nie wiemy, co stanowi tło, a co zasadniczy plan w pokazywanych przez poetę scenach, tak nie wiemy, czy słowa mają tu pierwszeństwo wobec ciał, czy na odwrót. Wiemy jednak, że ta rywalizacyjna sztafeta przestaje być ważna w zbiorze „Na dzień dzisiejszy i chwilę obecną”.
Od modernistycznej plątaniny znaku i ciała ważniejsza jest w tych utworach uważność patrzenia, pisania, mówienia. Prowadzi tu ona od koncentracji, gęstości obrazu do rozproszenia, zawieszenia percepcji, także – zaciemnienia tego, co pokazywane, i w efekcie do wiersza skoncentrowanego na niewiedzy. Wiersz Jarniewicza jest więc sugestywny, sensualny, dosłowny, ale i dyskretny. Nie rządzi w nim abstrakcyjne oko, zmysły pracują na efekt polifonii, pokusa zobaczenia wszystkiego zostaje oddalona. Pokazuje się nam wiele, ale jednocześnie chroni historię bohaterów i dba o efekt intymności tej miłosnej opowieści. Jarniewicz po prostu nie rozpacza nad uwikłaniem naszej egzystencji w język, raczej wykorzystuje to przeświadczenie do triumfalnej, pozytywnej pracy wiersza na rzecz zmysłowych atrakcji. Miłosna mitologia ma u niego nadal anarchistyczny i rewolucyjny potencjał.

Jerzy Jarniewicz „Na dzień dzisiejszy i chwilę obecną”, Biuro Literackie, Wrocław 2012

ANNA KAŁUŻA (ur. 1977) jest krytyczką literacką, pracownicą Zakładu Literatury Współczesnej Uniwersytetu Śląskiego, autorką m.in. książek „Wola odróżnienia. O modernistycznej poezji Jarosława Marka Rymkiewicza, Julii Hartwig, Witolda Wirpszy i Krystyny Miłobędzkiej” oraz „Bumerang. Szkice o polskiej poezji przełomu XX i XXI wieku”.

Czytasz ten tekst bezpłatnie, bo Fundacja Tygodnika Powszechnego troszczy się o promowanie czytelnictwa i niezależnych mediów. Wspierając ją, pomagasz zapewnić "Tygodnikowi" suwerenność, warunek rzetelnego i niezależnego dziennikarstwa. Przekaż swój datek:

Dodaj komentarz

Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez Użytkowników w ramach komentarzy do Materiałów udostępnianych przez Usługodawcę.

Zapoznaj się z Regułami forum

Jeśli widzisz komentarz naruszający prawo lub dobre obyczaje, zgłoś go klikając w link "Zgłoś naruszenie" pod komentarzem.

Zaloguj się albo zarejestruj aby dodać komentarz

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]