Łukaszenka uwalnia więźniów. Dlaczego wciąż nie ma wśród nich Andrzeja Poczobuta?

Zwolnienie 123 białoruskich więźniów politycznych to niewątpliwie dobra wiadomość: dla nich samych, a także dla ich bliskich. Zła jest taka, że mamy do czynienia z cynicznym handlem zakładnikami.

Ich zwolnienie poprzedziła zapowiedź Stanów Zjednoczonych zniesienia amerykańskich sankcji na białoruskie nawozy potasowe. W 2019 r., ostatnim w pełni przedsankcyjnym roku, Białoruś zarobiła na ich eksporcie 2,7 mld dolarów. Jeśli podzielimy tę liczbę przez 123, otrzymamy niemal 20 mln dolarów za jednego zwolnionego. I to tylko jeśli bierzemy pod uwagę jeden rok.

Alaksandr Łukaszenka właśnie w tym celu pozbawia wolności swoich oponentów: wie, że będą czekały go sankcje, a żeby je znieść, będzie oddawać poszczególnych więźniów. Oprócz tego oczywiście zastrasza własne społeczeństwo, zwłaszcza że Białorusini wiedzą, jak nieludzkie warunki panują w aresztach i łagrach. Deportując więźniów politycznych, Mińsk liczy też na rozdrobnienie białoruskiej opozycji na wygnaniu.

Prócz gospodarczych, zwolnienie jeńców oznacza dla reżimu także korzyści geopolityczne. Łukaszenka mógł ogrzać się u boku amerykańskiego wysłannika Johna Coale’a. Białoruski dyktator dzieli Zachód na złą Unię Europejską i dobre Stany. Unia wygląda na nieefektywnego gracza, który mówi o prawach człowieka, ale nie jest w stanie nic ugrać. W przeciwieństwie do USA. W dodatku teraz to Unia będzie tą złą, która nie chce znieść swoich sankcji i utrudnia eksport nawozów przez swoje terytorium.

Głównymi wrogami są dla dyktatora Polska i Litwa. Właśnie dlatego kolonii karnej nie opuszcza wciąż Andrzej Poczobut, polski dziennikarz i działacz mniejszości polskiej, więziony od marca 2021 r. – jest on zakładnikiem Mińska w rozmowach z Warszawą.

Prztyczek w nos oba kraje dostały już w sobotę 13 grudnia, gdy większość zwolnionych (114 ze 123) trafiła na Ukrainę, a tylko dziewięcioro na Litwę. Białoruska propaganda grzmi, że Waszyngton ignoruje Polskę i Litwę, i że Białoruś ma świetne układy z Ukrainą, mimo że w istocie aktywnie wspiera Rosję w inwazji na ten kraj. Także poprzez pracę więźniów: w koloniach karnych Białorusi, gdzie standardem jest praca przymusowa, są szyte mundury dla rosyjskich wojskowych i klepane drewniane skrzynki na rosyjską amunicję.

Jeśli administracja Donalda Trumpa ma nadzieję, że Łukaszenka zmniejszy swą zależność od Władimira Putina, to jest bardzo naiwna. Zależność ta jest ogromna i dotyczy zarówno finansów, jak też sfery bezpieczeństwa. Dyktator może wykonywać poboczne ruchy, ale na sto procent są one konsultowane z Kremlem.

Zwolnienie więźniów ociepla więc wizerunek także Moskwy, co w kontekście rozmów handlowo-pokojowych o Ukrainie ma niepoślednie znaczenie. Ponadto dla Putina Białoruś pozbawiona sankcji też nie jest najgorszym rozwiązaniem – będzie ona kolejnym krajem, przez którego terytorium będzie można wwozić do Rosji zakazane towary.

Na Białorusi jest jeszcze ok. 1110 więźniów reżimu. A mogą pojawić się nowi. Łukaszenka cały czas bowiem uzupełnia ich zapas.

PIOTR POGORZELSKI jest wicedyrektorem Polskiego Radia dla Zagranicy, autorem podkastu „Po prostu Wschód”.