Reklama

Kalendarium III Powstania Śląskiego

Kalendarium III Powstania Śląskiego

24.05.2011
Czyta się kilka minut
20.03.1921
W

W plebiscycie na Górnym Śląsku bierze udział prawie 1,2 mln osób (97,5 proc. wszystkich uprawnionych), w tym prawie 200 tys. tzw. emigrantów - osób urodzonych na obszarze plebiscytowym, ale już tam niemieszkających. Za Polską głosuje 40,3 proc. Ślązaków, za Niemcami - 59,4 proc. Niemcy wygrywają głosowanie w miastach oraz w większości (824 na 1510) gmin.

22.03.

Podczas niemieckiej demonstracji przed siedzibą Polskiego Komitetu Plebiscytowego w Opolu, w obawie przed wybuchem nowych walk, interweniują rozjemcze oddziały francuskie. W tym samym dniu Wojciech Korfanty proponuje Henri Le Rondowi, przewodniczącemu Międzyrządowej Komisji Rządzącej i Plebiscytowej, podział Górnego Śląska mniej więcej wzdłuż Odry (tzw. "Linia Korfantego"). Od końca marca negocjacje w sprawie przebiegu granicy toczą się również między państwami alianckimi.

30.04.

Prasa donosi o dwóch rozbieżnych raportach sporządzonych przez Komisję. Wzmaga to obawy Polaków co do ostatecznej decyzji o losie regionu. Wojciech Korfanty podejmuje decyzję o wybuchu powstania. Plany działań zbrojnych oddziałów Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska zatwierdzono już kilka dni wcześniej.

2.05.

Wybucha strajk generalny w kopalniach i hutach Górnego Śląska. Następnej nocy oddziały wojskowe Polaków wysadzają wiadukty kolejowe na Odrze (operacja "Mosty"), uniemożliwiając tym samym komunikację między Górnym Śląskiem a Rzeszą Niemiecką. Rozpoczyna się III powstanie śląskie.

3.05.

Powstańcy szybko opanowują powiaty: pszczyński, katowicki, tarnogórski i rybnicki oraz rozpoczynają blokadę większych miast (tzw. akcja cernowania). W ciągu pierwszego tygodnia walczącym oddziałom udaje się zdobyć teren do "Linii Korfantego".

10.05.

Zgodnie z wcześniejszym planem Korfantego, Polacy zatrzymują swoje oddziały po osiągnięciu określonych pozycji, w czasie, gdy sytuacja militarna jest dla nich korzystna. W czasie apogeum walk polskie oddziały zajmują ponad dwie trzecie całego obszaru plebiscytowego.

21-26.05.

Trwa niemiecka kontrofensywa zakończona walkami na Górze św. Anny. Kończą się one zmuszeniem powstańców do wycofania się z całego rejonu.

1.06.

Rozkaz Korfantego o wstrzymaniu działań zbrojnych i wycofaniu na wyznaczone linie wywołuje sprzeciw niektórych dowódców powstania. Część oddziałów kontynuuje walki. Dyktator powstania nakazuje aresztować niesubordynowanych wojskowych - wśród nich późniejszego wojewodę śląskiego i swojego politycznego oponenta Michała Grażyńskiego.

4-11.06.

Trwa niemiecka ofensywa na środkowym odcinku frontu, ciężkie walki toczą się o Kędzierzyn, Stare Koźle i Zębowice. Dwa dni później polskie dowództwo wojskowe zapowiada przyjęcie mediacji aliantów i zakończenie powstania.

25.06.

Propozycję rozdzielenia walczących stron przez aliantów przyjmują również Niemcy. Kilka dni później kończy się ewakuacja oddziałów polskich i niemieckiej samoobrony poza obszar plebiscytowy.

12.10.

Rada Ligi Narodów ogłasza decyzję o podziale obszaru plebiscytowego. Polska otrzymuje w całości powiaty: katowicki i pszczyński oraz Królewską Hutę, prawie w całości powiaty: pszczyński, raciborski, rybnicki, lubliniecki i tarnogórski. Gliwice, Bytom i Zabrze przypadają Niemcom. Choć terytorium przyznane Polsce stanowiło jedną trzecią całego obszaru plebiscytowego, to było ono najbardziej uprzemysłowione. Z istniejących wówczas na Górnym Śląsku 66 kopalń węgla pod kontrolą Polski pozostaje aż 54. Tydzień później decyzję zatwierdza ostatecznie Rada Ambasadorów.

16.02.1922

Oficjalne przyłączenie części Górnego Śląska do Polski.

Autor artykułu

Marcin Żyła jest dziennikarzem, a od stycznia 2016 r. również zastępcą redaktora naczelnego „Tygodnika Powszechnego”. Do zespołu pisma dołączył przed ośmioma laty. Od początku europejskiego...

Napisz do nas

Chcesz podzielić się przemyśleniami, do których zainspirował Cię artykuł, zainteresować nas ważną sprawą lub opowiedzieć swoją historię? Napisz do redakcji na adres redakcja@tygodnikpowszechny.pl . Wiele listów publikujemy na łamach papierowego wydania oraz w serwisie internetowym, a dzięki niejednemu sygnałowi od Czytelników powstały ważne tematy dziennikarskie.

Obserwuj nasze profile społecznościowe i angażuj się w dyskusje: na Facebooku, Twitterze, Instagramie, YouTube. Zapraszamy!

Newsletter

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]