Osiemdziesiąt lat po zakończeniu II wojny światowej zasiedlenie Ziem Zachodnich i Północnych pozostaje jednym z najważniejszych, a wciąż niedostatecznie przepracowanych rozdziałów polskiej historii. To proces bez precedensu w skali europejskiej: miliony ludzi – wysiedlonych ze Wschodu, ocalałych z Holocaustu, repatriantów i dobrowolnych osadników – budowały nowe życie na gruzach cudzej kultury, wśród obcych napisów, obcych nagrobków, obcych wspomnień wmurowanych w ściany domów. Oficjalna narracja PRL-u mówiła o „Ziemiach Odzyskanych” i powrocie do piastowskich korzeni. Rzeczywistość była bardziej skomplikowana, bardziej ludzka i – paradoksalnie – bardziej fascynująca.
Jak dziś opowiadać tę historię uczciwie – bez propagandowych schematów, ale i bez fałszywego rewizjonizmu? Jak oddzielić autentyczne doświadczenie osadników od narzuconej im narracji? I jaką rolę te regiony odegrały w przemianach Polski po 1989 roku? O tym właśnie będziemy rozmawiać 15 czerwca w gmachu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej na konferencji organizowanej przez „Tygodnik Powszechny” i Sejm RP.
Program konferencji
W programie znajdą się trzy bloki tematyczne. Pierwszy panel poświęcony będzie bilansowi zasiedlenia Ziem Zachodnich po 1945 roku – napięciu między propagandą „Ziem Odzyskanych” a autentycznym, oddolnym doświadczeniem budowania nowego życia. Drugi panel przyniesie szersze spojrzenie na rolę tych regionów w przemianach politycznych, społecznych i kulturowych Polski po 1989 roku. Trzeci blok to prezentacja archiwalnych i współczesnych fotografii oraz rozmowa o pamięci miejsca, śladach przeszłości i relacji z dziedzictwem poniemieckim.
Wśród uczestników znajdą się m.in. prof. Eryk Krasucki, prof. Karolina Ćwiek-Rogalska, prof. Andrzej Sakson, dr Tomasz Grabowski, Beata Maciejewska, prof. Agata Pankiewicz oraz prof. Marta Leśniakowska. Konferencji towarzyszyć będzie wystawa wybranych prac prof. Pankiewicz, autorki albumu Nieswojość – Poniemieckie, która pozwoli spojrzeć na dziedzictwo tych Ziem oczami artystki.
Wydarzenie towarzyszy publikacji wydania specjalnego „Tygodnika Powszechnego” poświęconego historii, pamięci i współczesnemu znaczeniu Ziem Zachodnich i Północnych – z tekstami historyków, reportażystów, socjologów i pisarzy oraz archiwalnymi i współczesnymi fotografiami tych regionów.
Zaproszenie otwarte
Konferencja odbędzie się w poniedziałek, 15 czerwca 2026 roku, w godzinach 10.00–15.00, w Sali im. Wojciecha Trąmpczyńskiego w gmachu Sejmu RP przy ul. Wiejskiej 4/6/8 w Warszawie.
Wstęp jest wolny, liczba miejsc ograniczona. Ze względu na miejsce wydarzenia uczestnicy będą proszeni o okazanie dokumentu tożsamości przy wejściu.
Bezpłatne zaproszenia dostępne są pod adresem: evenea.pl/pl/wydarzenie/ziemiezachodnieipolnocne
Zgłoszenia przyjmowane są do 10 czerwca 2026 roku. Kontakt: promocja@tygodnikpowszechny.pl, tel. 668 441 108.
Konferencja organizowana jest wspólnie przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej i „Tygodnik Powszechny”.
„Tygodnik Powszechny” – jedyny polski tygodnik społeczno-kulturalny.
30 tys. Czytelniczek i Czytelników. Najlepsze Autorki i najlepsi Autorzy.
Wspólnota, która myśli samodzielnie.
