Sztuka Powszechnie Nieznana (25): Eufraksja i diabeł

Oto historia o św. Eufraksji, jej zmaganiach i krakowskim, późnogotyckim poliptyku św. Jana Jałmużnika, na którym je uwieczniono. Dlaczego ta święta jawi się nam jako... niezdara?
W tle: Św. Eufraksja i diabeł, kwatera ze skrzydła poliptyku św. Jana Jałmużnika, przed 1504, Muzeum Narodowe w Krakowie / fot. Pracownia Fotograficzna MNK
W tle: Św. Eufraksja i diabeł, kwatera ze skrzydła poliptyku św. Jana Jałmużnika, przed 1504, Muzeum Narodowe w Krakowie / fot. Pracownia Fotograficzna MNK

Święta Eufraksja żyła na przełomie IV i V wieku, urodziła się w Konstantynopolu i została zakonnicą w Tebach. Jej grecki żywot powstał już w V wieku i został dość wcześnie przetłumaczony na język starosłowiański. Była ona jednak także czczona w diecezji trewirskiej i na przykład w Pizie, więc powstały łacińskie przekłady jej żywotu. I to właśnie na podstawie wersji łacińskiej, w początkach XVI wieku zapewne w Krakowie, powstał tekst staropolski pod tytułem „Żywot naboszny panny Eufraxyey”. Zachowały się dwa małopolskie przedstawienia z legendy świętej Eufraksji – oba w krakowskim późnogotyckim poliptyku św. Jana Jałmużnika, ufundowanym przed rokiem 1504 przez Mikołaja Lanckorońskiego z Brzezia. Dziś zachowane z tego ołtarza tablice można oglądać w Muzeum Narodowym w Krakowie.

„Sztuka Powszechnie Nieznana” to autorski cykl Magdaleny Łanuszki w Podkaście Powszechnym. W dwudziestym piątym odcinku nasza autorka, doktor historii sztuki, mediewistka i pasjonatka sztuki średniowiecznej, zaprasza do wysłuchania opowieści o dwóch kwaterach z krakowskiego późnogotyckiego poliptyku św. Jana Jałmużnika, przedstawiających zmagania św. Eufraksji z diabłem.

Słuchaj także:

Ilustracje do tego odcinka

 

Podkasty Tygodnika Powszechnego

SZUKAJ NAS NA PLATFORMACH PODKASTOWYCH:

Ramówka:

PONIEDZIAŁKI z przewodnikiem (na zmianę):

  • Strona Świata – Jagielski & Story: przewodnikiem po najważniejszych wydarzeniach na świecie jest Wojciech Jagielski, jeden z najwybitniejszych polskich reporterów, w rozmowie z Krzysztofem Storym.
  • Lato z Mannem: wakacyjny cykl, w którym z Wojciechem Mannem o książkach, literaturze i kulturze rozmawia Katarzyna Kubisiowska.

ŚRODY z nowym numerem:

  • Tematy Tygodnika: Ewelina Burda i Michał Kuźmiński rozmawiają z Autorkami i Autorami „Tygodnika” o najważniejszych tekstach i tematach

PIĄTKI kulturalne:

SOBOTY do słuchania i czytania:

  • Ciekawe, co czyta: Monika Ochędowska prosi o polecenia ulubionych książek m.in. Margaret, Karola Paciorka, Kasię Lins, Dawida Tyszkowskiego, Vogule Poland, Agatę Karczewską i in.

PODOBAŁ CI SIĘ PODKAST? WSPIERAJ NAS NA PATRONITE »

Weź, słuchaj!

Cały artykuł dostępny tylko dla subskrybentów

„Tygodnik Powszechny” – jedyny polski tygodnik społeczno-kulturalny.
30 tys. Czytelniczek i Czytelników. Najlepsze Autorki i najlepsi Autorzy.
Wspólnota, która myśli samodzielnie.

Najlepsza oferta

Czytaj 1 miesiąc za 1 złotówkę dzięki promocji z

  • Nieograniczony dostęp do treści w serwisie i wersji audio artykułów
  • Tematyczne newslettery i dodatkowe publikacje tylko dla subskrybentów
  • 29 zł miesięcznie po miesiącu promocyjnym. Rezygnujesz, kiedy chcesz

Wypróbuj TP Online: 7 dni za darmo

  • Nieograniczony dostęp do treści w serwisie i wersji audio artykułów
  • Tematyczne newslettery i dodatkowe publikacje tylko dla subskrybentów
  • 29 zł miesięcznie po zakończeniu okresu próbnego
  • Wymagane podpięcie karty. Rezygnujesz, kiedy chcesz

TP Online: Dostęp roczny online

Ilustracja na okładce: Przemysław Gawlas & Michał Kęskiewicz dla „TP”