Sztuka Powszechnie Nieznana (6) – Matka Boska kontra diabeł

W średniowiecznych rękopisach i obrazach pojawiały się zaskakujące przedstawienia Matki Boskiej... bijącej diabła batem, pałką, lub po prostu pięścią. Jakie opowieści ilustrują te niezwykłe obrazy? Jak możemy w ich kontekście interpretować postać Madonny w odniesieniu do stereotypów płciowych funkcjonujących w kulturze średniowiecza? Opowiada Magdalena Łanuszka.
Podkast Powszechny / cykl Sztuka Powszechnie Nieznana
Podkast Powszechny / cykl Sztuka Powszechnie Nieznana

Średniowieczne pieśni maryjne pełne były dość zaskakujących legend dotyczących wstawiennictwa Matki Boskiej w przypadku ataku diabła – w niektórych z nich Maria po prostu rozprawiała się z szatanem w sposób siłowy. W efekcie w średniowiecznych rękopisach i obrazach pojawiały się zaskakujące przedstawienia Matki Boskiej bijącej diabła batem, pałką, lub po prostu pięścią. Jakie dokładnie opowieści ilustrują te niezwykłe obrazy? Jak możemy w ich kontekście interpretować postać Madonny w odniesieniu do stereotypów płciowych funkcjonujących w kulturze średniowiecza?

„Sztuka Powszechnie Nieznana” to autorski cykl Magdaleny Łanuszki w Podkaście Powszechnym. W szóstym odcinku nasza autorka, doktor historii sztuki, mediewistka i pasjonatka sztuki średniowiecznej, zaprasza do wysłuchania opowieści o kobiecości apotropaicznej, czyli mającej moc pokonywania zła.

Ilustracje do tego odcinka:

Zakonnica w Paszczy Lewiatana, Gautier de Coinci, Miracles de Nostre Dame, dekor. Jean Pucelle, 1328-1332, Bibliothèque nationale de France, NAF 24541, fol. 59

 

Pijany mnich i lew (diabeł), Gautier de Coinci, Miracles de Nostre Dame, dekor. Jean Pucelle, 1328-1332, Bibliothèque nationale de France, NAF 24541, fol. 38v

 

Pijany mnich i lew (diabeł), Psałterz Królowej Marii, ok. 1310-1320, British Library, Royal 2 B VII, fol. 207

 

Przeklęty chłopiec, Gautier de Coinci, Miracles de Nostre Dame, dekor. Jean Pucelle, 1328-1332, Bibliothèque nationale de France, NAF 24541, fol. 52v

 

Madonna del Soccorso, XVI w., Museo Civico Pinacoteca Palazzo Lazzarini, Morrovalle www.comune.morrovalle.mc.it

 

Matka Boska zabiera diabłu cyrograf, inicjał z Godzinek De Brailes, Oksford ok. 1240, British Library, Add MS 49999, fol. 40v

 

Matka Boska zabiera diabłu cyrograf, Godzinki Taymouth, Londyn (?) 2 ćw. XIV w., British Library, MS Yates Thompson 13, fol. 160r.

 

Sheela-na-gig, kościół śś. Marii i Dawida w Kilpeck (Wielka Brytania), fot. Poliphilo

 

Fragment obrazu Pietera Bruegla Starszego "Przysłowia niderlandzkie", 1559, Gemäldegalerie w Berlinie

Podkasty Tygodnika Powszechnego

SZUKAJ NAS NA PLATFORMACH PODKASTOWYCH:

Ramówka:

PONIEDZIAŁKI z przewodnikiem (na zmianę):

  • Strona Świata – Jagielski & Story: przewodnikiem po najważniejszych wydarzeniach na świecie jest Wojciech Jagielski, jeden z najwybitniejszych polskich reporterów, w rozmowie z Krzysztofem Storym.
  • Lato z Mannem: wakacyjny cykl, w którym z Wojciechem Mannem o książkach, literaturze i kulturze rozmawia Katarzyna Kubisiowska.

ŚRODY z nowym numerem:

  • Tematy Tygodnika: Ewelina Burda i Michał Kuźmiński rozmawiają z Autorkami i Autorami „Tygodnika” o najważniejszych tekstach i tematach

PIĄTKI kulturalne:

SOBOTY do słuchania i czytania:

  • Ciekawe, co czyta: Monika Ochędowska prosi o polecenia ulubionych książek m.in. Margaret, Karola Paciorka, Kasię Lins, Dawida Tyszkowskiego, Vogule Poland, Agatę Karczewską i in.

PODOBAŁ CI SIĘ PODKAST? WSPIERAJ NAS NA PATRONITE »

Weź, słuchaj!

Cały artykuł dostępny tylko dla subskrybentów

„Tygodnik Powszechny” – jedyny polski tygodnik społeczno-kulturalny.
30 tys. Czytelniczek i Czytelników. Najlepsze Autorki i najlepsi Autorzy.
Wspólnota, która myśli samodzielnie.

Najlepsza oferta

Czytaj 1 miesiąc za 1 złotówkę dzięki promocji z

  • Nieograniczony dostęp do treści w serwisie i wersji audio artykułów
  • Tematyczne newslettery i dodatkowe publikacje tylko dla subskrybentów
  • 29 zł miesięcznie po miesiącu promocyjnym. Rezygnujesz, kiedy chcesz

Wypróbuj TP Online: 7 dni za darmo

  • Nieograniczony dostęp do treści w serwisie i wersji audio artykułów
  • Tematyczne newslettery i dodatkowe publikacje tylko dla subskrybentów
  • 29 zł miesięcznie po zakończeniu okresu próbnego
  • Wymagane podpięcie karty. Rezygnujesz, kiedy chcesz

TP Online: Dostęp roczny online

Ilustracja na okładce: Przemysław Gawlas & Michał Kęskiewicz dla „TP”