Reklama

Ładowanie...

Sztuka Powszechnie Nieznana (6) – Matka Boska kontra diabeł

Sztuka Powszechnie Nieznana (6) – Matka Boska kontra diabeł

14.08.2020
Czyta się kilka minut
W średniowiecznych rękopisach i obrazach pojawiały się zaskakujące przedstawienia Matki Boskiej... bijącej diabła batem, pałką, lub po prostu pięścią. Jakie opowieści ilustrują te niezwykłe obrazy? Jak możemy w ich kontekście interpretować postać Madonny w odniesieniu do stereotypów płciowych funkcjonujących w kulturze średniowiecza? Opowiada Magdalena Łanuszka.
Podkast Powszechny / cykl Sztuka Powszechnie Nieznana

Posłuchaj

Ś

Średniowieczne pieśni maryjne pełne były dość zaskakujących legend dotyczących wstawiennictwa Matki Boskiej w przypadku ataku diabła – w niektórych z nich Maria po prostu rozprawiała się z szatanem w sposób siłowy. W efekcie w średniowiecznych rękopisach i obrazach pojawiały się zaskakujące przedstawienia Matki Boskiej bijącej diabła batem, pałką, lub po prostu pięścią. Jakie dokładnie opowieści ilustrują te niezwykłe obrazy? Jak możemy w ich kontekście interpretować postać Madonny w odniesieniu do stereotypów płciowych funkcjonujących w kulturze średniowiecza?

„Sztuka Powszechnie Nieznana” to autorski cykl Magdaleny Łanuszki w Podkaście Powszechnym. W szóstym odcinku nasza autorka, doktor historii sztuki, mediewistka i pasjonatka sztuki średniowiecznej, zaprasza do wysłuchania opowieści o kobiecości apotropaicznej, czyli mającej moc pokonywania zła.

Ilustracje do tego odcinka:

Zakonnica w Paszczy Lewiatana, Gautier de Coinci, Miracles de Nostre Dame, dekor. Jean Pucelle, 1328-1332, Bibliothèque nationale de France, NAF 24541, fol. 59
Zakonnica w Paszczy Lewiatana, Gautier de Coinci, Miracles de Nostre Dame, dekor. Jean Pucelle, 1328-1332, Bibliothèque nationale de France, NAF 24541, fol. 59

 

Pijany mnich i lew (diabeł), Gautier de Coinci, Miracles de Nostre Dame, dekor. Jean Pucelle, 1328-1332, Bibliothèque nationale de France, NAF 24541, fol.  38v
Pijany mnich i lew (diabeł), Gautier de Coinci, Miracles de Nostre Dame, dekor. Jean Pucelle, 1328-1332, Bibliothèque nationale de France, NAF 24541, fol. 38v

 

Pijany mnich i lew (diabeł), Psałterz Królowej Marii, ok. 1310-1320, British Library, Royal 2 B VII, fol. 207
Pijany mnich i lew (diabeł), Psałterz Królowej Marii, ok. 1310-1320, British Library, Royal 2 B VII, fol. 207

 

Przeklęty chłopiec, Gautier de Coinci, Miracles de Nostre Dame, dekor. Jean Pucelle, 1328-1332, Bibliothèque nationale de France, NAF 24541, fol.  52v
Przeklęty chłopiec, Gautier de Coinci, Miracles de Nostre Dame, dekor. Jean Pucelle, 1328-1332, Bibliothèque nationale de France, NAF 24541, fol. 52v

 

Madonna del Soccorso, XVI w., Museo Civico Pinacoteca Palazzo Lazzarini, Morrovalle www.comune.morrovalle.mc.it
Madonna del Soccorso, XVI w., Museo Civico Pinacoteca Palazzo Lazzarini, Morrovalle www.comune.morrovalle.mc.it

 

Matka Boska zabiera diabłu cyrograf, inicjał z Godzinek De Brailes, Oksford ok. 1240, British Library, Add MS 49999, fol. 40v
Matka Boska zabiera diabłu cyrograf, inicjał z Godzinek De Brailes, Oksford ok. 1240, British Library, Add MS 49999, fol. 40v

 

Matka Boska zabiera diabłu cyrograf, Godzinki Taymouth, Londyn (?) 2 ćw. XIV w., British Library, MS Yates Thompson 13, fol. 160r.
Matka Boska zabiera diabłu cyrograf, Godzinki Taymouth, Londyn (?) 2 ćw. XIV w., British Library, MS Yates Thompson 13, fol. 160r.

 

Sheela-na-gig, kościół śś. Marii i Dawida w Kilpeck (Wielka Brytania), fot. Poliphilo
Sheela-na-gig, kościół śś. Marii i Dawida w Kilpeck (Wielka Brytania), fot. Poliphilo

 

Fragment obrazu Pietera Bruegla Starszego "Przysłowia niderlandzkie", 1559,  Gemäldegalerie w Berlinie
Fragment obrazu Pietera Bruegla Starszego "Przysłowia niderlandzkie", 1559, Gemäldegalerie w Berlinie

PODKAST POWSZECHNY

Oficjalny podkast „Tygodnika Powszechnego”: rozmowy z naszymi dziennikarzami, autorami i gośćmi. Tematy, kraj, świat, wiara i kultura, nauka i zmysły. Poważnie, a czasem mniej poważnie.

Słuchaj w: Spotify | Apple Podcasts | Google Podcasts | Lecton | RSS

O najważniejszych tematach z autorami i gośćmi „Tygodnika” rozmawiają Michał Kuźmiński i Krzysztof Story. A także autorskie cykleJagielski Story, gdzie co dwa tygodnie informacje o najważniejszych wydarzeniach przeplatają się z historiami i anegdotami z podróży i pracy jednego z najwybitniejszych polskich reporterów i korespondentów wojennych, Wojciecha Jagielskiego, z którym rozmawia Krzysztof Story Punkt zwrotny oraz Własny pokójKatarzyna Kubisiowska i jej goście | Sztuka powszechnie nieznanaMagdalena Łanuszka odkrywa dla nas na nowo średniowieczne dzieła | Miesiąc w nauce z autorskim przeglądem newsów naukowych Łukasza Lamży | Opowieści z Izraela: korespondencje Karoliny Przewrockiej-Aderet 

ZOSTAŃ PATRONEM PODKASTU POWSZECHNEGO NA PATRONITE »

Weź, słuchaj!

Wszystkie odcinki »

Współwydawcą Podkastu Powszechnego jest Fundacja Tygodnika Powszechnego

Współpraca: Audioteka.pl

 

Ten materiał jest bezpłatny, bo Fundacja Tygodnika Powszechnego troszczy się o promowanie czytelnictwa i niezależnych mediów. Wspierając ją, pomagasz zapewnić "Tygodnikowi" suwerenność, warunek rzetelnego i niezależnego dziennikarstwa. Przekaż swój datek:

Napisz do nas

Chcesz podzielić się przemyśleniami, do których zainspirował Cię artykuł, zainteresować nas ważną sprawą lub opowiedzieć swoją historię? Napisz do redakcji na adres redakcja@tygodnikpowszechny.pl . Wiele listów publikujemy na łamach papierowego wydania oraz w serwisie internetowym, a dzięki niejednemu sygnałowi od Czytelników powstały ważne tematy dziennikarskie.

Obserwuj nasze profile społecznościowe i angażuj się w dyskusje: na Facebooku, Twitterze, Instagramie, YouTube. Zapraszamy!

Newsletter