Tygodnik Powszechny: Nauka

Mastodonzaur, młodzi i zaufanie do nauki

wojciech brzeziński — Wed, 29 Oct 2025 13:30:30 +0100

Punktem wyjścia rozmowy jest raport „Młodzi o nauce i naukowcach”, który pokazuje, że nastolatki widzą naukę przede wszystkim w jej materialnych przejawach - od aplikacji po szczepionki - ale rzadko mają bezpośredni kontakt z badaczami. W podcaście rozbrajamy stereotyp „siwego pana w kitlu” i rozmawiamy o tym, jak doświadczenie, współtworzenie i możliwość… popełniania błędów budują zaufanie do badań. Prof. Tomasz Sulej opowiada o obywatelskiej preparacji mastodonzaura w CNK - projekcie, w którym ochotnicy dosłownie „wydobywają” kości sprzed 240 mln lat. Dr Marta Sałkowska tłumaczy, jak program „Nauka ma głos” testuje formaty komunikacji naukowej i uczy naukowców, jak opowiadać o nauce. Zastanawiamy się też, co szkoła, media i instytucje mogą zrobić, by ciekawość młodych nie kończyła się na ekranie telefonu. To odcinek o partnerstwie: naukowców, edukatorów i młodzieży - po to, by nauka była bliżej ludzi.

***

GDZIE TERAZ ZNAJDĘ INNE CYKLE „TYGODNIKA”?
Rozwijamy nasz podkast, dotychczasowe cykle przenosimy do osobnych kanałów. Wyszukaj i zasubskrybuj te podkasty:

Podkast Tygodnika Powszechnego – Spotify | Apple Podcasts | RSS
Tygodnik Powszechny: Nauka – Spotify | Apple Podcasts | RSS (znajdziesz tam dotychczasowe cykle „Miłego antropocenu!” i „Jeszcze inna przyszłość”)
Tygodnik Powszechny: Kultura – Spotify | Apple Podcasts | RSS (cykle „Ciekawe, co czyta”, „Pod kopułą” i „Własny pokój”)
Jagielski Story – Spotify | Apple Podcasts | RSS
Szkoła uczuć – Spotify | Apple Podcasts | RSS

***

Odcinek powstał we współpracy z Centrum Nauki Kopernik.

Empatia w epoce sztucznej inteligencji

Wojciech Brzeziński, Marcin Moskalewicz, Maciej Skorko — Tue, 23 Sep 2025 08:00:00 +0200

Rozmawiamy z naukowcami o empatii w epoce sztucznej inteligencji: dr. hab. Marcinem Moskalewiczem z Instytutu Badawczego IDEAS oraz Maciejem Skorko z Centrum Nauki Kopernik.

Tegoroczna edycja Festiwalu Przemiany w Centrum Nauki Kopernik odbywa się pod hasłem „Empatia. Dla naiwnych czy odważnych?”. Będziemy się przyglądać empatii i współczuciu z różnych perspektyw: neuronauki, biologii ewolucyjnej, rozwoju sztucznej inteligencji. Aby kreować świat przyjazny nie tylko dla ludzi i sprostać wyzwaniom nadchodzących dekad, musimy rozwijać w sobie wrażliwość na potrzeby całych ekosystemów.

***

GDZIE TERAZ ZNAJDĘ INNE CYKLE „TYGODNIKA”?
Rozwijamy nasz podkast, dotychczasowe cykle przenosimy do osobnych kanałów. Wyszukaj i zasubskrybuj te podkasty:

Podkast Tygodnika Powszechnego – Spotify | Apple Podcasts | RSS
Tygodnik Powszechny: Nauka – Spotify | Apple Podcasts | RSS (znajdziesz tam dotychczasowe cykle „Miłego antropocenu!” i „Jeszcze inna przyszłość”)
Tygodnik Powszechny: Kultura – Spotify | Apple Podcasts | RSS (cykle „Ciekawe, co czyta”, „Pod kopułą” i „Własny pokój”)
Jagielski Story – Spotify | Apple Podcasts | RSS
Szkoła uczuć – Spotify | Apple Podcasts | RSS

***

Odcinek powstał we współpracy z Centrum Nauki Kopernik.

Gości podcastu będzie można spotkać na Festiwalu Przemiany, który odbędzie się w dn. 3-5.10.2025 r.

Więcej informacji: www.festiwalprzemiany.pl

Przeczytaj również artykuł.

Przewroty dzieją się nie tylko w szkołach.

Wojciech Brzeziński, Ewelina Jurasz, Anna Samsel i Adrianna Kaczmarek — Mon, 30 Jun 2025 13:30:00 +0200

W bibliotece w Rawiczu, w galerii sztuki w Krośnie, na sali szkoleniowej z położnymi – wszędzie tam, gdzie edukacja przestaje być formułką, a staje się relacją, odwagą i wspólnym działaniem. Rozmawiamy z trzema kobietami, które codziennie „przewracają” tradycyjne wyobrażenia o tym, gdzie i jak można się uczyć.

To rozmowa o zmianie, która zaczyna się od pytania. Co zrobić, żeby młodzi ludzie naprawdę chcieli wracać do biblioteki? Jak zbudować przestrzeń, w której młodzież ma głos? Dlaczego menopauza to temat nie tylko zdrowotny, ale i edukacyjny? Posłuchajcie opowieści Eweliny Jurasz, Anny Samsel i Adrianny Kaczmarek – inspirujących, szczerych i pełnych pasji liderek edukacyjnych przemian.

***

GDZIE TERAZ ZNAJDĘ INNE CYKLE „TYGODNIKA”?
Rozwijamy nasz podkast, dotychczasowe cykle przenosimy do osobnych kanałów. Wyszukaj i zasubskrybuj te podkasty:

Podkast Tygodnika Powszechnego – Spotify | Apple Podcasts | RSS
Tygodnik Powszechny: Nauka – Spotify | Apple Podcasts | RSS (znajdziesz tam dotychczasowe cykle „Miłego antropocenu!” i „Jeszcze inna przyszłość”)
Tygodnik Powszechny: Kultura – Spotify | Apple Podcasts | RSS (cykle „Ciekawe, co czyta”, „Pod kopułą” i „Własny pokój”)
Jagielski Story – Spotify | Apple Podcasts | RSS
Szkoła uczuć – Spotify | Apple Podcasts | RSS

***

Odcinek powstał we współpracy z Centrum Nauki Kopernik.

Przeczytaj również artykuł.

Kosmos zaczyna się w klasie. Czego uczniowie naprawdę potrzebują, żeby zainteresować się nauką?

Wojciech Brzeziński, Justyna Średzińska, Aneta Kołton-Janiga, Waldemar Grabowski — Wed, 25 Jun 2025 15:59:00 +0200

Czego uczniowie naprawdę potrzebują, żeby zainteresować się nauką? Czasem wystarczy spojrzeć w niebo – i zrozumieć, że pytania o kosmos to tak naprawdę pytania o życie, technologię, klimat i przyszłość. Tematyka kosmiczna, choć może brzmieć jak domena specjalistów z NASA, w polskich szkołach staje się dziś jednym z najskuteczniejszych narzędzi do nauczania przedmiotów ścisłych. W tle są doświadczenia, eksperymenty, projektowanie, ale też współpraca i samodzielne myślenie.

Jak to działa w praktyce – i kto za tym stoi?

W najnowszym odcinku podkastu „Tygodnika Powszechnego” rozmawiamy z nauczycielami związanymi z programem ESERO-Polska – inicjatywy, która od dekady zmienia polską edukację przy wsparciu Centrum Nauki Kopernik i Europejskiej Agencji Kosmicznej.

Z okazji 10-lecia programu nasi goście opowiadają o tym, jak wygląda działalność w ogólnopolskiej sieci ambasadorów Kosmicznych, czym jest Zestaw Kosmiczny i dlaczego uczniowie z Zielonej Góry, Sosnowca czy Białegostoku z takim zaangażowaniem budują minisatelity i projektują życie poza Ziemią.

***

GDZIE TERAZ ZNAJDĘ INNE CYKLE „TYGODNIKA”?
Rozwijamy nasz podkast, dotychczasowe cykle przenosimy do osobnych kanałów. Wyszukaj i zasubskrybuj te podkasty:

Podkast Tygodnika Powszechnego – Spotify | Apple Podcasts | RSS
Tygodnik Powszechny: Nauka –Spotify | Apple Podcasts | RSS (znajdziesz tam dotychczasowe cykle „Miłego antropocenu!” i „Jeszcze inna przyszłość”)
Tygodnik Powszechny: Kultura –Spotify | Apple Podcasts | RSS (cykle „Ciekawe, co czyta”, „Pod kopułą” i „Własny pokój”)
Jagielski Story – Spotify | Apple Podcasts | RSS
Szkoła uczuć – Spotify | Apple Podcasts | RSS

***

Odcinek powstał we współpracy z Centrum Nauki Kopernik, koordynatorem programu edukacji kosmicznej ESERO-Polska

Przeczytaj również artykuł.

Biokomputery, które myślą jak my? [Miłego antropocenu! #21]

Wojciech Brzeziński, Ewelina Kurtys — Fri, 06 Jun 2025 16:00:00 +0200

W najnowszym odcinku „Miłego antropocenu!” rozmawiamy o jednej z najbardziej futurystycznych dziedzin współczesnej nauki – biokomputingu. Naszą gościnią jest dr Ewelina Kurtys, neurobiolożka i inżynierka związana ze szwajcarską firmą Final Spark, która pracuje nad komputerami zbudowanymi z... żywych neuronów. Czym różni się przetwarzanie informacji przez prawdziwy neuron od obliczeń cyfrowych? Czy w przyszłości nasze komputery będzie trzeba podlewać zamiast ładować? I czy to, co dziś wygląda jak science fiction, może w ciągu dekady zrewolucjonizować sztuczną inteligencję?

To rozmowa o granicach między człowiekiem a maszyną, biologiczną materią a sztuczną inteligencją, wydajności energetycznej i filozoficznych pytaniach o świadomość. Dowiecie się, dlaczego dzisiejsze biokomputery potrafią zapamiętać jeden bit informacji – ale być może już za kilka lat staną się sercem nowych systemów obliczeniowych, milion razy bardziej efektywnych niż dzisiejsze modele językowe. Jeśli interesuje Was przyszłość AI, neurobiologia i przełomy technologiczne, ten odcinek jest obowiązkowy.

***

GDZIE TERAZ ZNAJDĘ INNE CYKLE „TYGODNIKA”?
Rozwijamy nasz podkast, dotychczasowe cykle przenosimy do osobnych kanałów. Wyszukaj i zasubskrybuj te podkasty:

Podkast Tygodnika Powszechnego – Spotify | Apple Podcasts | RSS
Tygodnik Powszechny: Nauka –Spotify | Apple Podcasts | RSS (znajdziesz tam dotychczasowe cykle „Miłego antropocenu!” i „Jeszcze inna przyszłość”)
Tygodnik Powszechny: Kultura –Spotify | Apple Podcasts | RSS (cykle „Ciekawe, co czyta”, „Pod kopułą” i „Własny pokój”)
Jagielski Story – Spotify | Apple Podcasts | RSS
Szkoła uczuć – Spotify | Apple Podcasts | RSS

***

🌍 „Miłego antropocenu!” to cykl w Podkaście Tygodnika Powszechnego, w którym opowiadamy, jak nauka i technika zmieniły nasz świat i jak mogą pomóc go uratować.

Gospodarzem cyklu jest Wojciech Brzeziński: dziennikarz naukowy stale współpracujący z „Tygodnikiem Powszechnym”, specjalizujący się w tematyce nowych technologii i cyberbezpieczeństwa, laureat nagrody Grand Press Digital and Technology 2023 za cykl „WybierAI – algorytmy demokracji”.

🌍 Odwiedź serwis specjalny WIELKIE WYZWANIA: ANTROPOCENw serwisie TygodnikPowszechny.pl:
Przyglądamy się w nim największym wyzwaniom epoki człowieka oraz drodze, która zaprowadziła nas od afrykańskich sawann do globalnej wioski. Omawiamy badania naukowe i dyskusje nad interakcjami między człowiekiem i innymi elementami przyrody – zarówno tymi współczesnymi, jak i przeszłymi. CZYTAJ WIĘCEJ >>>

Fot. Antonio Guillen Fern / East News

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Muzyka: Michał Woźniak

Czy nastąpi koniec historii? [Jeszcze inna przyszłość, odc. 20]

Łukasz Lamża — Fri, 23 May 2025 16:00:00 +0200

Historia się kończy. Świat wyszedł już z epoki powstających i upadających cywilizacji, z epoki wojen. Granice państwowe powoli się zestalają, a gdy tylko zastygną i wszystkie państwa będą liberalnymi demokracjami, nastąpi koniec historii.

Można też uważać inaczej: człowiek przecież nigdy się nie zmieni! Zawsze będą wojny, imperatorzy i upadające cywilizacje, nasza własna smętna cywilizacja Zachodu właśnie upada, a za sto, dwieście, pięćset lat świat znów będzie inny. Chyba że czeka nas jeszcze inna przyszłość?

W swoim cyklu Łukasz Lamża, dziennikarz naukowy „Tygodnika”, patrzy w przyszłość doby antropocenu trzeźwo, bez paniki i bez naiwności, na podstawie liczb, nauki i zdrowego rozsądku.

🌍ODWIEDŹ SERWIS SPECJALNY:WIELKIE WYZWANIA: ANTROPOCEN
Przyglądamy się największym wyzwaniom epoki człowieka oraz drodze, która zaprowadziła nas od afrykańskich sawann do globalnej wioski. Omawiamy badania naukowe i dyskusje nad interakcjami między człowiekiem a innymi elementami przyrody – zarówno tymi współczesnymi, jak i przeszłymi. CZYTAJ WIĘCEJ >>>

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Muzyka: Michał Woźniak

Montaż: Oliwia Świątek

Na zdjęciu: Łukasz Lamża // Fot. Grażyna Makara

Z robotem wśród zwierząt [Miłego antropocenu! #20]

Wojciech Brzeziński, Anna Wierzbicka — Fri, 09 May 2025 16:00:00 +0200

Elektroniczny leśnik może jeszcze w tym roku zacząć patrolować polskie lasy. Naukowcy z dwóch poznańskich uczelni pracują nad robotem, którego zadaniem będzie monitorowanie stanu leśnej przyrody. A lasy, jak się okazuje, są dla robota środowiskiem bardziej ekstremalnym niż inne planety. O tym, co taki robot musi umieć i co na niego dybie między drzewami, Wojciech Brzeziński rozmawia z dr inż. Anną Wierzbicką z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.

***

GDZIE TERAZ ZNAJDĘ INNE CYKLE „TYGODNIKA”?
Rozwijamy nasz podkast, dotychczasowe cykle przenosimy do osobnych kanałów. Wyszukaj i zasubskrybuj te podkasty:

Podkast Tygodnika Powszechnego – Spotify | Apple Podcasts | RSS
Tygodnik Powszechny: Nauka –Spotify | Apple Podcasts | RSS (znajdziesz tam dotychczasowe cykle „Miłego antropocenu!” i „Jeszcze inna przyszłość”)
Tygodnik Powszechny: Kultura –Spotify | Apple Podcasts | RSS (cykle „Ciekawe, co czyta”, „Pod kopułą” i „Własny pokój”)
Jagielski Story – Spotify | Apple Podcasts | RSS
Szkoła uczuć – Spotify | Apple Podcasts | RSS

***

🌍 „Miłego antropocenu!” to cykl w Podkaście Tygodnika Powszechnego, w którym opowiadamy, jak nauka i technika zmieniły nasz świat i jak mogą pomóc go uratować.

Fot. Antonio Guillen Fern / East News

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Muzyka: Michał Woźniak

Uczniowski kosmos. Jak edukacja kosmiczna otwiera nowe drzwi dla polskiej młodzieży

Wojciech Brzeziński, Kajetan Rachwał, Aleksander Jasiak, Michał Mueller — Wed, 07 May 2025 10:00:00 +0200

Ze szkoły – o krok do kosmosu. Uczestnicy konkursu CanSat muszą podjąć się nie lada wyzwania. Polegając przede wszystkim na własnych siłach, entuzjazmie i umiejętnościach, muszą własnoręcznie zaprojektować i zbudować prototyp satelity, wielkości puszki po napoju.

Co daje uczniom takie wyzwanie i czego uczy kosmiczny konkurs – o tym w naszym dzisiejszym podkaście, realizowanym we współpracy z Centrum Nauki Kopernik, koordynatorem programu edukacji kosmicznej ESERO-Polska.

***

GDZIE TERAZ ZNAJDĘ INNE CYKLE „TYGODNIKA”?
Rozwijamy nasz podkast, dotychczasowe cykle przenosimy do osobnych kanałów. Wyszukaj i zasubskrybuj te podkasty:

Podkast Tygodnika Powszechnego – Spotify | Apple Podcasts | RSS
Tygodnik Powszechny: Nauka –Spotify | Apple Podcasts | RSS (znajdziesz tam dotychczasowe cykle "Miłego antropocenu!" i "Jeszcze inna przyszłość")
Tygodnik Powszechny: Kultura –Spotify | Apple Podcasts | RSS (cykle "Ciekawe, co czyta", "Pod kopułą" i "Własny pokój")
Jagielski Story – Spotify | Apple Podcasts | RSS
Szkoła uczuć – Spotify | Apple Podcasts | RSS

***

Odcinek powstał we współpracy z Centrum Nauki Kopernik, koordynatorem programu edukacji kosmicznej ESERO-Polska

Przeczytaj również artykuł.

Nadciąga osobliwość technologiczna? [Jeszcze inna przyszłość, odc. 19]

Łukasz Lamża — Fri, 25 Apr 2025 16:00:00 +0200

Wiele mówi się dzisiaj o tym, że urządzenia technologiczne zastąpią kiedyś człowieka: że sztuczna inteligencja będzie kiedyś lepiej i szybciej od nas wykonywać wszystkie wyobrażalne zajęcia ludzkie. Jest pewien człowiek, który mówi: świetnie! Dzisiaj chciałbym opowiedzieć, jak na przyszłość naszego gatunku, i całego kosmosu, patrzy Ray Kurzweil, jeden z najsłynniejszych futurologów świata.

W swoim cyklu Łukasz Lamża, dziennikarz naukowy „Tygodnika”, patrzy w przyszłość doby antropocenu trzeźwo, bez paniki i bez naiwności, na podstawie liczb, nauki i zdrowego rozsądku.

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Muzyka: Michał Woźniak

Montaż: Oliwia Świątek

Na zdjęciu: Łukasz Lamża // Fot. Grażyna Makara

Dziwne gwiazdy czy obce cywilizacje? [Miłego antropocenu! #19]

Wojciech Brzeziński, Marcin Gawroński — Fri, 04 Apr 2025 18:14:00 +0200

Są niezwykle jasne, niezwykle szybkie i niezwykle tajemnicze. Tak zwane szybkie błyski radiowe od kilkunastu lat fascynują astronomów, bo jedne z najbardziej energetycznych zjawisk we wszechświecie wciąż pozostają bez wytłumaczenia. Hipotez jest wiele – od dziwacznych gwiazd-magnesów po obce cywilizacje. Gościem „Tygodnika” jest astronom Marcin Gawroński.

***

GDZIE TERAZ ZNAJDĘ INNE CYKLE „TYGODNIKA”?
Rozwijamy nasz podkast, dotychczasowe cykle przenosimy do osobnych kanałów. Wyszukaj i zasubskrybuj te podkasty:

Podkast Tygodnika Powszechnego – Spotify | Apple Podcasts | RSS
Tygodnik Powszechny: Nauka –Spotify | Apple Podcasts | RSS (znajdziesz tam dotychczasowe cykle "Miłego antropocenu!" i "Jeszcze inna przyszłość")
Tygodnik Powszechny: Kultura –Spotify | Apple Podcasts | RSS (cykle "Ciekawe, co czyta", "Pod kopułą" i "Własny pokój")
Jagielski Story – Spotify | Apple Podcasts | RSS
Szkoła uczuć – Spotify | Apple Podcasts | RSS

***

🌍 „Miłego antropocenu!” to nowy cykl w Podkaście Tygodnika Powszechnego, w którym opowiadamy, jak nauka i technika zmieniły nasz świat i jak mogą pomóc go uratować.

Gospodarzem cyklu jest Wojciech Brzeziński: dziennikarz naukowy stale współpracujący z „Tygodnikiem Powszechnym”, specjalizujący się w tematyce nowych technologii i cyberbezpieczeństwa, laureat, wraz z Agatą Kaźmierską, nagrody Grand Press Digital and Technology 2023 za cykl WybierAI - algorytmy demokracji.

Fot. Antonio Guillen Fern / East News

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Muzyka: Michał Woźniak

IQ ludzkości zaczyna spadać: ale dlaczego? [Jeszcze inna przyszłość odc. 18]

Łukasz Lamża — Fri, 21 Mar 2025 16:00:00 +0100

W globalnych badaniach inteligencji zauważono, że już od II wojny światowej systematycznie rośnie IQ całych populacji, i to na całym świecie. Typowy wynik to wzrost o ok. 10-15 punktów od lat 50. do końca XX wieku. W latach 90. w wielu krajach efekt ten, zwany efektem Flynna, zaczął się wypłaszczać, a dzisiaj wydaje się, że nawet się cofa. Tylko dlaczego? Może być to coś zupełnie niewinnego, jak ogólny stan zdrowia, dieta, aktywność fizyczna. Może to jakieś wielkoskalowe zjawisko genetyczne? A może głupiejemy za sprawą urządzeń mobilnych i tego, jak z nich korzystamy?

W swoim cyklu Łukasz Lamża, dziennikarz naukowy „Tygodnika”, patrzy w przyszłość doby antropocenu trzeźwo, bez paniki i bez naiwności, na podstawie liczb, nauki i zdrowego rozsądku.

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Muzyka: Michał Woźniak

Montaż: Oliwia Świątek

Na zdjęciu: Łukasz Lamża // Fot. Grażyna Makara

Sztuczna inteligencja w każdej gminie. Polski model językowy ma skrócić kolejki do urzędów. [Miłego antropocenu! #18]

Wojciech Brzeziński, Jan Kocoń — Fri, 07 Mar 2025 16:00:00 +0100

Stworzony przez polskich inżynierów wielki model językowy PLLuM ma już wkrótce sprawić, że sprawy urzędowe będzie załatwiać się prościej i sprawniej. Inteligentny asystent urzędnika i aplikacja dla obywateli mogą dramatycznie zmienić to, jak prowadzone będą administracyjne procedury.

Czy wielkie modele językowe to szansa na sprawne państwo i dlaczego właściwie mamy budować własne, skoro Amerykanie dają swoje za darmo – o tym Wojciech Brzeziński rozmawia z dr. Janem Koconiem, kierownikiem naukowym programu PLLuM.

🌍 „Miłego antropocenu!” to nowy cykl w Podkaście Tygodnika Powszechnego, w którym opowiadamy, jak nauka i technika zmieniły nasz świat i jak mogą pomóc go uratować.

Gospodarzem cyklu jest Wojciech Brzeziński: dziennikarz naukowy stale współpracujący z „Tygodnikiem Powszechnym”, specjalizujący się w tematyce nowych technologii i cyberbezpieczeństwa, laureat, wraz z Agatą Kaźmierską, nagrody Grand Press Digital and Technology 2023 za cykl WybierAI - algorytmy demokracji.

Fot. Antonio Guillen Fern / East News

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Muzyka: Michał Woźniak

Życie po śmierci Internetu: 4 scenariusze [Jeszcze inna przyszłość odc. 17]

Łukasz Lamża — Fri, 21 Feb 2025 08:00:00 +0100

Wszystkie dane wskazują na to, że w ostatnich dwóch latach udział treści generowanych przez boty w mediach społecznościowych wzrósł do ok. 25-50%. Jeśli ten trend się utrzyma – a są powody, by tak sądzić – czeka nas ciekawa przyszłość.

Ludzie mogą stać się nieświadomą albo świadomą mniejszością w internecie, aktywność może zejść do internetowych „podziemi”, ale może też dojść do „przestrzelenia” i kolapsu. Najciekawszy jest scenariusz, w którym agenty AI otrzymują nie tylko moc tworzenia treści i ich komentowania, ale również wydawania naszych pieniędzy...

W swoim cyklu Łukasz Lamża, dziennikarz naukowy „Tygodnika”, patrzy w przyszłość doby antropocenu trzeźwo, bez paniki i bez naiwności, na podstawie liczb, nauki i zdrowego rozsądku.

🌍ODWIEDŹ SERWIS SPECJALNY:WIELKIE WYZWANIA: ANTROPOCEN
Przyglądamy się największym wyzwaniom epoki człowieka oraz drodze, która zaprowadziła nas od afrykańskich sawann do globalnej wioski. Omawiamy badania naukowe i dyskusje nad interakcjami między człowiekiem i innymi elementami przyrody – zarówno tymi współczesnymi, jak i przeszłymi. CZYTAJ WIĘCEJ >>>

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Montaż i muzyka: Michał Woźniak

Na zdjęciu: Łukasz Lamża // Fot. Grażyna Makara

Czy w świecie katastrofy klimatycznej sport to wciąż zdrowie? [Miłego antropocenu! #17]

Wojciech Brzeziński, Marek Konefał, Katarzyna Lindner - Cendrowska — Wed, 05 Feb 2025 16:12:27 +0100

Gośćmi tego odcinka są dr Katarzyna Lindner-Cendrowska z Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN oraz dr Marek Konefał z Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu.

dr Katarzyna Lindner-Cendrowska i dr Marek Konefał są autorami pracy opublikowanej właśnie w magazynie Scientific Reports, która odpowiada na pytania o ryzyka związane z uprawianiem sportu w dobie galopującego globalnego ocieplenia.

🌍 „Miłego antropocenu!” to nowy cykl w Podkaście Tygodnika Powszechnego, w którym opowiadamy, jak nauka i technika zmieniły nasz świat i jak mogą pomóc go uratować.

Gospodarzem cyklu jest Wojciech Brzeziński: dziennikarz naukowy stale współpracujący z „Tygodnikiem Powszechnym”, specjalizujący się w tematyce nowych technologii i cyberbezpieczeństwa, laureat, wraz z Agatą Kaźmierską, nagrody Grand Press Digital and Technology 2023 za cykl WybierAI - algorytmy demokracji.

Fot. Antonio Guillen Fern / East News

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Muzyka: Michał Woźniak

Trzy epoki i śmierć internetu [Jeszcze inna przyszłość odc. 16]

Łukasz Lamża — Wed, 22 Jan 2025 16:35:46 +0100

Zwykle mówi się o dwóch głównych epokach w dziejach internetu: Web 1.0 i Web 2.0. W pierwszej treść tworzyli właściciele stron, a w tej drugiej – która trwa rzekomo do dziś – użytkownicy.

Web 2.0 to więc era „user-generated content”, a jej flagowymi projektami są Facebook, YouTube czy Reddit. Co jednak, gdy za rosnącą część treści odpowiadają już nie ludzie, ale boty? W ostatnich miesiącach słyszymy coraz więcej o jawnym zaludnianiu mediów społecznościowych przez agentów AI. Czy czeka nas przejście do internetu generowanego głównie przez algorytmy?

W swoim cyklu Łukasz Lamża, dziennikarz naukowy „Tygodnika”, patrzy w przyszłość doby antropocenu trzeźwo, bez paniki i bez naiwności, na podstawie liczb, nauki i zdrowego rozsądku.

🌍ODWIEDŹ SERWIS SPECJALNY:WIELKIE WYZWANIA: ANTROPOCEN
Przyglądamy się największym wyzwaniom epoki człowieka oraz drodze, która zaprowadziła nas od afrykańskich sawann do globalnej wioski. Omawiamy badania naukowe i dyskusje nad interakcjami między człowiekiem i innymi elementami przyrody – zarówno tymi współczesnymi, jak i przeszłymi. CZYTAJ WIĘCEJ >>>

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Montaż i muzyka: Michał Woźniak

Na zdjęciu: Łukasz Lamża // Fot. Grażyna Makara

Prof. Michał Kosiński: w świecie myślących maszyn [Miłego antropocenu! #16]

Wojciech Brzeziński, Michał Kosiński — Fri, 10 Jan 2025 08:00:01 +0100

Nasz gość opowiada o tym, co to oznacza, że już wkrótce będziemy żyć w otoczeniu maszyn, które przynajmniej udają, że myślą – a może więcej niż tylko udają? Czy jesteśmy w stanie z nimi spokojnie współpracować i nawzajem się rozwijać?

Prof. Michał Kosiński jest psychologiem społecznym i data scientist z Uniwersytetu Stanforda. Od lat zajmuje się tym, jak ludzie i technologie wzajemnie na siebie wpływają, oraz badaniem ludzi poprzez pozostawiane przez nich cyfrowe ślady. Jeden z czołowych specjalistów w dziedzinie psychometrii. W 2013 r. opublikował badania pokazujące dokładność algorytmów, zdolnych do trafnego oszacowania portretu psychologicznego człowieka, włącznie z jego intymnymi cechami, na podstawie już kilkudziesięciu jego polubień na Facebooku. Przestrzegał przed zagrożeniem, jakie tego rodzaju algorytmy stwarzają dla prywatności. Niedługo później okazało się, jak z wykorzystaniem możliwości tych algorytmów manipulowano np. wyborami w USA czy kampanią brexitu.

🌍 „Miłego antropocenu!” to nowy cykl w Podkaście Tygodnika Powszechnego, w którym opowiadamy, jak nauka i technika zmieniły nasz świat i jak mogą pomóc go uratować.

Gospodarzem cyklu jest Wojciech Brzeziński: dziennikarz naukowy stale współpracujący z „Tygodnikiem Powszechnym”, specjalizujący się w tematyce nowych technologii i cyberbezpieczeństwa, laureat, wraz z Agatą Kaźmierską, nagrody Grand Press Digital and Technology 2023 za cykl WybierAI - algorytmy demokracji.

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Ilustracja: Science Photo Library / Science Photo Library RF / East News

Muzyka: Michał Woźniak

Czy będziemy szczęśliwi w XXI wieku? [Jeszcze inna przyszłość odc. 15]

Łukasz Lamża — Tue, 31 Dec 2024 08:00:01 +0100

Pewnie słyszeliście o światowych rankingach szczęścia? Co ciekawe, dwa najpopularniejsze z nich, "World Happiness Report" i "Gallup Global Emotions" wydają się mówić coś zupełnie przeciwnego. Ba, w pewnym całkiem poważnym badaniu naukowym wykazano, że Brytyjczycy byli szczęśliwsi podczas II wojny światowej niż w całym okresie powojennym, aż do roku 2000... Czym więc jest "szczęście" i czy da się je zmierzyć?

W swoim cyklu Łukasz Lamża, dziennikarz naukowy „Tygodnika”, patrzy w przyszłość doby antropocenu trzeźwo, bez paniki i bez naiwności, na podstawie liczb, nauki i zdrowego rozsądku.

🌍ODWIEDŹ SERWIS SPECJALNY:WIELKIE WYZWANIA: ANTROPOCEN
Przyglądamy się największym wyzwaniom epoki człowieka oraz drodze, która zaprowadziła nas od afrykańskich sawann do globalnej wioski. Omawiamy badania naukowe i dyskusje nad interakcjami między człowiekiem i innymi elementami przyrody – zarówno tymi współczesnymi, jak i przeszłymi. CZYTAJ WIĘCEJ >>>

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Montaż i muzyka: Michał Woźniak

Na zdjęciu: Łukasz Lamża // Fot. Grażyna Makara

Czy nauka rozkwitnie w XXI wieku? [Jeszcze inna przyszłość odc. 14]

Łukasz Lamża — Fri, 27 Dec 2024 08:00:01 +0100

A dzisiaj optymistycznie. XXI to będzie wspaniały okres dla naszego poznania świata: coraz więcej osób ma chęć, czas, pieniądze i dostęp do wiedzy, pozwalające im na realne budowanie nauki. Mikroskopy, teleskopy, laboratoria chemiczne - wszystko to leży dziś u naszych stóp. Mamy też kapitalny dostęp do wiedzy i nowe narzędzie - wielkie modele językowe (LLM) - do jej syntetyzowania.

Z drugiej strony, same owe systemy sztucznej inteligencji mogą stać się czarnym koniem nauki XXI-wiecznej, wynajdując powiązania między odległymi dziedzinami nauki i rozwijając ją w niespodziewanych kierunkach.

Na koniec tylko maleńka łyżka dziegciu: czy jest jeszcze w ogóle szansa na naprawdę wielkie odkrycie?

W swoim cyklu Łukasz Lamża, dziennikarz naukowy „Tygodnika”, patrzy w przyszłość doby antropocenu trzeźwo, bez paniki i bez naiwności, na podstawie liczb, nauki i zdrowego rozsądku.

🌍ODWIEDŹ SERWIS SPECJALNY:WIELKIE WYZWANIA: ANTROPOCEN
Przyglądamy się największym wyzwaniom epoki człowieka oraz drodze, która zaprowadziła nas od afrykańskich sawann do globalnej wioski. Omawiamy badania naukowe i dyskusje nad interakcjami między człowiekiem i innymi elementami przyrody – zarówno tymi współczesnymi, jak i przeszłymi. CZYTAJ WIĘCEJ >>>

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Montaż i muzyka: Michał Woźniak

Na zdjęciu: Łukasz Lamża // Fot. Grażyna Makara

Rodzeństwa wśród zwierząt [Miłego antropocenu! #15]

Wojciech Brzeziński, Joanna Bagniewska — Fri, 13 Dec 2024 08:00:01 +0100

W okresie świątecznym wszyscy mamy intensywniejszy niż zwykle kontakt z rodzinami, a wiadomo, jak to w rodzinach: relacje bywają różne, zwłaszcza w rodzeństwach. I właśnie o rodzeństwach, tyle że zwierzęcych, rozmawiamy z dr Joanną Bagniewską.

Dr Joanna Bagniewska jest zoolożką z uniwersytetu Brunela w Londynie i Uniswersytetu Oksfordzkiego, publikowała także w „Tygodniku Powszechnym”.

🌍 „Miłego antropocenu!” to nowy cykl w Podkaście Tygodnika Powszechnego, w którym opowiadamy, jak nauka i technika zmieniły nasz świat i jak mogą pomóc go uratować.

Gospodarzem cyklu jest Wojciech Brzeziński: dziennikarz naukowy stale współpracujący z „Tygodnikiem Powszechnym”, specjalizujący się w tematyce nowych technologii i cyberbezpieczeństwa, laureat, wraz z Agatą Kaźmierską, nagrody Grand Press Digital and Technology 2023 za cykl WybierAI - algorytmy demokracji.

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Ilustracja: Shirley Kroos / Solent News & Photo Agency / Solent News / East News

Muzyka: Michał Woźniak

Czy nauka umrze w XXI wieku? [Jeszcze inna przyszłość odc. 13]

Łukasz Lamża — Fri, 06 Dec 2024 08:00:01 +0100

Nie da się drugi raz odkryć, że to Słońce jest pośrodku Układu Słonecznego, że istnieją atomy, że życie ewoluuje, że Wszechświat miał początek. Wszystkie najważniejsze odkrycia naukowe zostały więc już dokonane, a nam zostało tylko nudne szlifowanie szczegółów. Zresztą badania pokazują, że artykuły naukowe są z każdą dekadą coraz mniej nowatorskie. Krótko mówiąc, XXI wiek to początek końca nauki. No, chyba że czeka nas jeszcze inna przyszłość...

W swoim nowym cyklu Łukasz Lamża, dziennikarz naukowy „Tygodnika”, patrzy w przyszłość doby antropocenu trzeźwo, bez paniki i bez naiwności, na podstawie liczb, nauki i zdrowego rozsądku.

Jak diagnozować nasze zdrowie za pomocą... naszego głosu? [Miłego antropocenu! #14]

Wojciech Brzeziński, Daria Hemmerling — Fri, 29 Nov 2024 08:00:01 +0100

Najnowsze technologie na zupełnie nieoczekiwane sposoby mogą pomóc diagnozować nasze własne choroby.

Gościnią tego odcinka jest dr Daria Hemmerling z Wydziału Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Laureatka m.in. Nagrody Naukowej Polityki.i jedna z 24 kobiet, które należy obserwować w 2024 roku według magazynu Forbes Women.

🌍 „Miłego antropocenu!” to nowy cykl w Podkaście Tygodnika Powszechnego, w którym opowiadamy, jak nauka i technika zmieniły nasz świat i jak mogą pomóc go uratować.

Gospodarzem cyklu jest Wojciech Brzeziński: dziennikarz naukowy stale współpracujący z „Tygodnikiem Powszechnym”, specjalizujący się w tematyce nowych technologii i cyberbezpieczeństwa, laureat, wraz z Agatą Kaźmierską, nagrody Grand Press Digital and Technology 2023 za cykl WybierAI - algorytmy demokracji.

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Ilustracja: Andrew Baker / Ikon Images / East News

Muzyka: Michał Woźniak

Mikroplastik: co naprawdę o nim wiemy [Jeszcze inna przyszłość #12]

Łukasz Lamża — Fri, 22 Nov 2024 08:00:01 +0100

Jak mały musi być śmieć, aby kwalifikował się jako „mikro”? Skąd właściwie się bierze mikroplastik i czy rzeczywiście winne są nasze ubrania i kosmetyki? Ile tak naprawdę jest tego mikroplastiku w głębinach oceanicznych, w lodowcach i wnętrzu ludzkiego ciała? I jakie są realne dowiedzione negatywne skutki zdrowotne obecności mikroplastiku w naszych ciałach?

Główne źródło: R.C. Thompson, W. Courtene-Jones, J. Boucher, S. Pahl, K. Raubenheimer, A.A. Koelmans (2024), Twenty years of microplastic pollution research—what have we learned?, Science, eadl2746.

W swoim nowym cyklu Łukasz Lamża, dziennikarz naukowy „Tygodnika”, patrzy w przyszłość doby antropocenu trzeźwo, bez paniki i bez naiwności, na podstawie liczb, nauki i zdrowego rozsądku.

🌍ODWIEDŹ SERWIS SPECJALNY:WIELKIE WYZWANIA: ANTROPOCEN
Przyglądamy się największym wyzwaniom epoki człowieka oraz drodze, która zaprowadziła nas od afrykańskich sawann do globalnej wioski. Omawiamy badania naukowe i dyskusje nad interakcjami między człowiekiem i innymi elementami przyrody – zarówno tymi współczesnymi, jak i przeszłymi. CZYTAJ WIĘCEJ >>>

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Montaż i muzyka: Michał Woźniak

Na zdjęciu: Łukasz Lamża // Fot. Grażyna Makara

Co spadło pod dzisiejszym Poznaniem 4,5 tysiąca lat temu i co z tego dziś wynika [Miłego antropocenu! #13]

Wojciech Brzeziński, Anna Łosiak — Fri, 15 Nov 2024 08:00:01 +0100

Cofnijmy się w czasie, żeby opowiedzieć o projekcie, który może być realizowany właśnie dzisiaj w Polsce. I żeby zastanowić się nad poważnymi problemami, które naszą cywilizację mogą spotkać w nieodległej przyszłości.

Gościem tego odcinka jest dr Anna Łosiak z Instytutu Nauk Geologicznych Polskiej Akademii Nauk.

🌍 „Miłego antropocenu!” to nowy cykl w Podkaście Tygodnika Powszechnego, w którym opowiadamy, jak nauka i technika zmieniły nasz świat i jak mogą pomóc go uratować.

Gospodarzem cyklu jest Wojciech Brzeziński: dziennikarz naukowy stale współpracujący z „Tygodnikiem Powszechnym”, specjalizujący się w tematyce nowych technologii i cyberbezpieczeństwa, laureat, wraz z Agatą Kaźmierską, nagrody Grand Press Digital and Technology 2023 za cykl WybierAI - algorytmy demokracji.

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Ilustracja: Science Photo Library / Science Photo Library / East News

Muzyka: Michał Woźniak

Makroplastik: co to, skąd jest i ile go? [Jeszcze inna przyszłość #11]

Łukasz Lamża — Fri, 08 Nov 2024 08:00:01 +0100

Dużo się mówi o mikroplastiku, ale na co dzień natrafiamy głównie na zwykłe odpady plastikowe, czyli, mówiąc naukowo, makroplastik. To on wywołuje też masę problemów ekologicznych, nie mówiąc już o tym, że jest jednym ze źródeł mikroplastiku.

Dzisiaj siadamy nad świeżutkim badaniem pokazującym, skąd na świecie biorą się odpady plastikowe, przy okazji obalając szereg mitów dotyczących choćby eksportu śmieci do krajów globalnego Południa albo spalania śmieci.

W swoim nowym cyklu Łukasz Lamża, dziennikarz naukowy „Tygodnika”, patrzy w przyszłość doby antropocenu trzeźwo, bez paniki i bez naiwności, na podstawie liczb, nauki i zdrowego rozsądku.

🌍ODWIEDŹ SERWIS SPECJALNY:WIELKIE WYZWANIA: ANTROPOCEN
Przyglądamy się największym wyzwaniom epoki człowieka oraz drodze, która zaprowadziła nas od afrykańskich sawann do globalnej wioski. Omawiamy badania naukowe i dyskusje nad interakcjami między człowiekiem i innymi elementami przyrody – zarówno tymi współczesnymi, jak i przeszłymi. CZYTAJ WIĘCEJ >>>

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Montaż i muzyka: Michał Woźniak

Na zdjęciu: Łukasz Lamża // Fot. Grażyna Makara

Jak oczyścić nasze morze? W Bałtyku czai się bomba ekologiczna [Miłego antropocenu! #12]

Wojciech Brzeziński, Jacek Bełdowski — Fri, 25 Oct 2024 08:00:02 +0200

Bałtyk był podczas Drugiej Wojny Światowej miejscem zaciekłych walk, a ich pozostałości do dziś leżą na morskim dnie. Konwencjonalna amunicja i broń chemiczna zalegają w wielu miejscach. Także u polskich wybrzeży. Naukowcy z Polskiej Akademii Nauk opracowują plan zabezpieczenia tej potencjalnej ekologicznej bomby.

O tym, jak trudno oczyścić morze, dlaczego Polska będzie musiała przyznać się do posiadania broni chemicznej, oraz jaką rolę może odegrać uzbrojony w działo neutronowe robot, rozmawiamy z prof. Jackiem Bełdowskim z Instytutu Oceanologii PAN.

🌍 „Miłego antropocenu!” to nowy cykl w Podkaście Tygodnika Powszechnego, w którym opowiadamy, jak nauka i technika zmieniły nasz świat i jak mogą pomóc go uratować.

Gospodarzem cyklu jest Wojciech Brzeziński: dziennikarz naukowy stale współpracujący z „Tygodnikiem Powszechnym”, specjalizujący się w tematyce nowych technologii i cyberbezpieczeństwa, laureat, wraz z Agatą Kaźmierską, nagrody Grand Press Digital and Technology 2023 za cykl WybierAI - algorytmy demokracji.

Fot.: AA / ABACA / Abaca / East News

Muzyka: Michał Woźniak

Gdzie zmiany klimatu przyniosą... pozytywne skutki? [Jeszcze inna przyszłość #10]

Łukasz Lamża — Fri, 18 Oct 2024 08:00:01 +0200

Wiemy już wiele o negatywnych skutkach globalnych zmian klimatycznych – a niektóre z nich już po prostu obserwujemy. W literaturze naukowej regularnie publikuje się jednak badania opisujące skutki pozytywne: obniżoną emisję i zużycie paliw w związku z otwieraniem się północnych szlaków transportowych, pozytywne skutki dla rolnictwa na Dalekiej Północy, zwiększone opady w niektórych regionach świata albo... zwiększoną moc wiatru dostępną dla farm wiatrowych, co oznacza wydajniejszą energetykę odnawialną w XXI wieku. Warto przyjrzeć się niektórym z tych badań, opublikowanych w 2024 roku, aby pogłębić zrozumienie tak złożonego zjawiska, jak globalne zmiany klimatyczne.

W swoim nowym cyklu Łukasz Lamża, dziennikarz naukowy „Tygodnika”, patrzy w przyszłość doby antropocenu trzeźwo, bez paniki i bez naiwności, na podstawie liczb, nauki i zdrowego rozsądku.

🌍ODWIEDŹ SERWIS SPECJALNY:WIELKIE WYZWANIA: ANTROPOCEN
Przyglądamy się największym wyzwaniom epoki człowieka oraz drodze, która zaprowadziła nas od afrykańskich sawann do globalnej wioski. Omawiamy badania naukowe i dyskusje nad interakcjami między człowiekiem i innymi elementami przyrody – zarówno tymi współczesnymi, jak i przeszłymi. CZYTAJ WIĘCEJ >>>

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Montaż i muzyka: Michał Woźniak

Na zdjęciu: Łukasz Lamża // Fot. Grażyna Makara

Czy jesteśmy sami we Wszechświecie? AGH szuka śladów życia na innych planetach [Miłego antropocenu! #11]

Wojciech Brzeziński, Agata Rudolf, Tomasz Zajkowski — Fri, 11 Oct 2024 08:00:02 +0200

Co mają wspólnego krakowskie Aleje Trzech Wieszczów z Marsem i poszukiwaniem na nim śladów życia? Bardzo wiele. W kampusie Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie powstało laboratorium astrobiologiczne, które ma pomóc nam poszukiwać śladów życia poza Ziemią, ale może też pomóc nam lepiej zrozumieć niektóre z najpoważniejszych chorób, na jakie zapadają ludzie tu, na Ziemi.

W kolejnym odcinku podcastu „Miłego Antropocenu” o tym, co nam daje astrobiologia rozmawiamy z dr Agatą Rudolf i dr. Tomaszem Zajkowskim z Centrum Technologii Kosmicznych AGH.

🌍 „Miłego antropocenu!” to nowy cykl w Podkaście Tygodnika Powszechnego, w którym opowiadamy, jak nauka i technika zmieniły nasz świat i jak mogą pomóc go uratować.

Gospodarzem cyklu jest Wojciech Brzeziński: dziennikarz naukowy stale współpracujący z „Tygodnikiem Powszechnym”, specjalizujący się w tematyce nowych technologii i cyberbezpieczeństwa, laureat, wraz z Agatą Kaźmierską, nagrody Grand Press Digital and Technology 2023 za cykl WybierAI - algorytmy demokracji.

Fot.: WALTER MYERS / Science Photo Library / East News

Muzyka: Michał Woźniak

Co naprawdę mówią naukowcy o przyszłości AI [Jeszcze inna przyszłość #9]

Łukasz Lamża — Fri, 04 Oct 2024 08:00:01 +0200

W mediach, gdy mowa o przyszłości AI i człowieka w XXI wieku, często dominuje hurraoptymizm albo hurrapesymizm. A co, gdy poprosimy o wypowiedź kilka tysięcy ekspertów, którzy faktycznie współtworzą tę dziedzinę nauki? Otrzymamy sporo ciekawych, nieintuicyjnych wyników i nieco pogłębiony obraz tego, co jest niemal pewne, co możliwe, a co raczej mało prawdopodobne, jeśli chodzi o przyszłość sztucznej inteligencji i naszą.

W swoim nowym cyklu Łukasz Lamża, dziennikarz naukowy „Tygodnika”, patrzy w przyszłość doby antropocenu trzeźwo, bez paniki i bez naiwności, na podstawie liczb, nauki i zdrowego rozsądku.

🌍ODWIEDŹ SERWIS SPECJALNY:WIELKIE WYZWANIA: ANTROPOCEN
Przyglądamy się największym wyzwaniom epoki człowieka oraz drodze, która zaprowadziła nas od afrykańskich sawann do globalnej wioski. Omawiamy badania naukowe i dyskusje nad interakcjami między człowiekiem i innymi elementami przyrody – zarówno tymi współczesnymi, jak i przeszłymi. CZYTAJ WIĘCEJ >>>

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Montaż i muzyka: Michał Woźniak

Na zdjęciu: Łukasz Lamża // Fot. Grażyna Makara

Polska odpowiedź na ChatGPT [Miłego antropocenu! #10]

Wojciech Brzeziński, Sebastian Kondracki — Fri, 27 Sep 2024 08:00:01 +0200

Dlaczego warto nauczyć komputery myśleć po polsku? Gościem tego odcinka jest Sebastian Kondracki, inicjator powstania Bielika – polskiego wielkiego modelu językowego, czyli polskiego odpowiednika ChatGPT.

🌍 „Miłego antropocenu!” to nowy cykl w Podkaście Tygodnika Powszechnego, w którym opowiadamy, jak nauka i technika zmieniły nasz świat i jak mogą pomóc go uratować.

Gospodarzem cyklu jest Wojciech Brzeziński: dziennikarz naukowy stale współpracujący z „Tygodnikiem Powszechnym”, specjalizujący się w tematyce nowych technologii i cyberbezpieczeństwa, laureat, wraz z Agatą Kaźmierską, nagrody Grand Press Digital and Technology 2023 za cykl WybierAI - algorytmy demokracji.

Ilustracja: ARKADIUSZ ZIÓŁEK / East News

Muzyka: Michał Woźniak

XXI wiek, czyli... złota era eutanazji? [Jeszcze inna przyszłość #8]

Łukasz Lamża — Fri, 20 Sep 2024 08:00:01 +0200

UWAGA: Ten odcinek podkastu „Jeszcze inna przyszłość” dotyczy tematu samobójstwa i eutanazji. W pierwszej części pojawią się informacje na temat samobójstwa pewnej osoby. Dla wielu osób słuchanie tych informacji może być emocjonalnie bardzo trudne, a nawet powodować pojawianie się myśli samobójczych. Jeśli uważasz, że może Cię to dotyczyć, lepiej zrezygnuj z dalszego słuchania.

Myśli samobójcze są również częstym objawem depresji i innych zaburzeń afektywnych. Jeśli doświadczasz takich myśli, skontaktuj się z zaufaną osobą, ze specjalistą zdrowia psychicznego lub specjalistą od interwencji kryzysowych. W każdej chwili wiele takich osób czeka na twój telefon, by ci pomóc.

Bezpłatne całodobowe wsparcie możesz uzyskać dzwoniąc na wskazane numery telefonu:

Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym. Telefon: 800 70 2222
Kryzysowy telefon zaufania dla dzieci i młodzieży. Telefon: 116 111
Kryzysowy telefon zaufania dla dorosłych: Telefon: 116 123
Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka, telefon: 800 121212

Codziennie możesz także uzyskać wsparcie w związku z żałobą lub przeżywanym kryzysem duchowym:

Fundacja "Nagle Sami”, wsparcie dla osób po stracie bliskich będących w żałobie. Telefon: 22 484 88 01
Wsparcie psychologiczno-duchowe: informacje i kontakt przez stronę pogotowieduchowe.pl

Zdrowie psychiczne jest bardzo ważne i wpływa na całe nasze funkcjonowanie. Nie lekceważ u siebie żadnych objawów depresji. Pamiętaj: wokół ciebie są ludzie, którzy chcieliby ci pomóc.

Odcinek jest przeznaczony wyłącznie dla dorosłych.

***

Czy rosnące z roku na rok statystyki eutanazji to zapowiedź czegoś większego – przejęcia przez nasz gatunek kontroli nad śmiercią, tak jak w XX wieku zaczęliśmy przejmować kontrolę nad narodzinami?

W swoim nowym cyklu Łukasz Lamża, dziennikarz naukowy „Tygodnika”, patrzy w przyszłość doby antropocenu trzeźwo, bez paniki i bez naiwności, na podstawie liczb, nauki i zdrowego rozsądku.

🌍ODWIEDŹ SERWIS SPECJALNY:WIELKIE WYZWANIA: ANTROPOCEN
Przyglądamy się największym wyzwaniom epoki człowieka oraz drodze, która zaprowadziła nas od afrykańskich sawann do globalnej wioski. Omawiamy badania naukowe i dyskusje nad interakcjami między człowiekiem i innymi elementami przyrody – zarówno tymi współczesnymi, jak i przeszłymi. CZYTAJ WIĘCEJ >>>

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Montaż i muzyka: Michał Woźniak

Na zdjęciu: Łukasz Lamża // Fot. Grażyna Makara

Uszkodzone dane: kiedy pamięć cyfrowa nas zawodzi? [Miłego antropocenu! #9]

Fri, 13 Sep 2024 13:56:12 +0200

Wyobraźmy sobie, że nagle tracimy dostęp do wszystkich swoich zdjęć, filmów, dokumentów, całego cyfrowego życia. Brzmi jak scenariusz filmu katastroficznego, ale niestety to coraz większy problem.

W erze cyfrowej informacji tylko przybywa, a ludzka pamięć przestaje nam wystarczać. Błyskawicznie zastępujemy ją więc pamięcią cyfrową, której także daleko do niezawodności. O tym kiedy wirtualne dane mogą nas zawieść opowiada Alek Tarkowski: z wykształcenia socjolog, z wyboru aktywista walczący o otwarty internet.

Dzisiaj jest tak, że film, który miesiąc temu obejrzeliśmy został zdjęty z platformy, bo się już nie opłaca, bo się skończył jakiś deal licencyjny, i mam wrażenie, że my, szczególnie młodsze pokolenia, są do tego przyzwyczajone,- mówi Tarkowski- że różne rodzaje treści nie są na zawsze, nie są własnością, tylko są czymś, co się pojawia i znika.

🌍 „Miłego antropocenu!” to nowy cykl w Podkaście Tygodnika Powszechnego, w którym opowiadamy, jak nauka i technika zmieniły nasz świat i jak mogą pomóc go uratować.

Gospodarzem cyklu jest Wojciech Brzeziński: dziennikarz naukowy stale współpracujący z „Tygodnikiem Powszechnym”, specjalizujący się w tematyce nowych technologii i cyberbezpieczeństwa, laureat, wraz z Agatą Kaźmierską, nagrody Grand Press Digital and Technology 2023 za cykl WybierAI - algorytmy demokracji.

Ilustracja: RICHARD JONES / Science Photo Library / East News

Muzyka: Michał Woźniak

Co nauka mówi o starości w XXI wieku: pełnia życia czy długa samotność? [Jeszcze inna przyszłość #7]

Łukasz Lamża — Fri, 06 Sep 2024 08:00:02 +0200

W XXI wieku czeka nas długie, szczęśliwe życie: maszyny będą wykonywać za nas pracę, medycyna zapewni nam piękne, zdrowe ciała, a świat wypełni się wesołymi emerytami. Ale z drugiej strony przecież upada instytucja rodziny i więzi międzyludzkie, więc może czeka nas długie, ale samotne i smutne życie? Zaprasza Łukasz Lamża.

W tym odcinku swojego podkastu „Jeszcze inna przyszłość” Łukasz Lamża siada nad jakże prościutkim pytaniem: Co nadaje sens życiu? Okazuje się, że gdy spytać o to tysiące ludzi z całego świata, odpowiedzi szybko zbiegają się do kilku prostych odpowiedzi, a numerem jeden niemal zawsze jest rodzina. Zobaczmy więc, jakie są perspektywy dla rodziny w XXI wieku i czy da się odpowiedzieć na pytanie, jakie właściwie będzie życie tych wszystkich 90- i 100-latków, których miliony z każdym rokiem coraz silniej zaludniają świat...

Poprzednie odcinki na temat starości w przyszłości:

W swoim nowym cyklu Łukasz Lamża, dziennikarz naukowy „Tygodnika”, patrzy w przyszłość doby antropocenu trzeźwo, bez paniki i bez naiwności, na podstawie liczb, nauki i zdrowego rozsądku.

🌍ODWIEDŹ SERWIS SPECJALNY:WIELKIE WYZWANIA: ANTROPOCEN
Przyglądamy się największym wyzwaniom epoki człowieka oraz drodze, która zaprowadziła nas od afrykańskich sawann do globalnej wioski. Omawiamy badania naukowe i dyskusje nad interakcjami między człowiekiem i innymi elementami przyrody – zarówno tymi współczesnymi, jak i przeszłymi. CZYTAJ WIĘCEJ >>>

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Montaż i muzyka: Michał Woźniak

Na zdjęciu: Łukasz Lamża // Fot. Grażyna Makara

Polska rakieta osiągnęła przestrzeń kosmiczną. Czy doczekamy się polskiego programu kosmicznego? [Miłego antropocenu! #8]

Wojciech Brzeziński, Tomasz Noga — Wed, 28 Aug 2024 16:18:53 +0200

Dziś mamy całkiem niezwykłą okazję do rozmowy – wręcz historyczną. Po raz pierwszy w historii zbudowana w Polsce rakieta osiągnęła oficjalnie przestrzeń kosmiczną. Rakieta Bursztyn, budowana przez inżynierów z sieci badawczej Łukasiewicz Instytutu Lotnictwa, osiągnęła 101 km wysokości. Czy to oznacza, że doczekamy się polskiego programu kosmicznego z prawdziwego zdarzenia? Czy będziemy wystrzeliwać z Półwyspu Helskiego rakiety na orbitę Ziemi? I w zasadzie po co nam takie rakiety? Rozmawiamy z Tomaszem Nogą, członkiem zespołu, który budował rekordową rakietę Bursztyn.

🌍 „Miłego antropocenu!” to nowy cykl w Podkaście Tygodnika Powszechnego, w którym opowiadamy, jak nauka i technika zmieniły nasz świat i jak mogą pomóc go uratować.

Gospodarzem cyklu jest Wojciech Brzeziński: dziennikarz naukowy stale współpracujący z „Tygodnikiem Powszechnym”, specjalizujący się w tematyce nowych technologii i cyberbezpieczeństwa, laureat, wraz z Agatą Kaźmierską, nagrody Grand Press Digital and Technology 2023 za cykl WybierAI - algorytmy demokracji.

Na zdjęciu: polska rakieta Bursztyn / fot.: Błażej Marciniak / Wikimedia commons / CC BY-SA 4.0

Muzyka: Michał Woźniak

Co mówi nauka o długowieczności człowieka: czy w przyszłości będziemy żyć ponad sto lat? [Jeszcze inna przyszłość #6]

Łukasz Lamża — Fri, 23 Aug 2024 08:00:01 +0200

W XXI wieku życie ludzkie będzie coraz dłuższe, a być może nawet uda się spełnić marzenie o nieśmiertelności... Nie, moment! Przecież kolejne państwa dołączają do klubu krajów wysoko rozwiniętych, gdzie dobrobyt pociąga za sobą otyłość, siedzący tryb życia i stres... No chyba, że czeka nas jeszcze inna przyszłość?

W tym odcinku swojego podkastu „Jeszcze inna przyszłość” Łukasz Lamża siada nad naukowymi podstawami długowieczności i zadaje trudne pytanie o to, co wygra: nauki medyczne czy nasze potężne lenistwo i fatalne wzorce kulturowe?

Posłuchaj też poprzedniego odcinka poświęconego tematowi starości w XXI wieku.

W swoim nowym cyklu Łukasz Lamża, dziennikarz naukowy „Tygodnika”, patrzy w przyszłość doby antropocenu trzeźwo, bez paniki i bez naiwności, na podstawie liczb, nauki i zdrowego rozsądku.

🌍ODWIEDŹ SERWIS SPECJALNY:WIELKIE WYZWANIA: ANTROPOCEN
Przyglądamy się największym wyzwaniom epoki człowieka oraz drodze, która zaprowadziła nas od afrykańskich sawann do globalnej wioski. Omawiamy badania naukowe i dyskusje nad interakcjami między człowiekiem i innymi elementami przyrody – zarówno tymi współczesnymi, jak i przeszłymi. CZYTAJ WIĘCEJ >>>

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Montaż i muzyka: Michał Woźniak

Na zdjęciu: Łukasz Lamża // Fot. Grażyna Makara

Mikroplastik i my: jak korzystać z tworzyw sztucznych, żeby nie szkodzić planecie [Miłego antropocenu! #7]

Wojciech Brzeziński, prof. Richard Thompson — Wed, 14 Aug 2024 16:40:15 +0200

Naukowcy odkryli go już w chmurach, lodowcach czy na Mount Everest – a jeszcze 20 lat temu nie wiedzieliśmy o jego istnieniu. Gościem tego odcinka jest prof. Richard Thompson z Uniwersytetu Plymouth, który jako pierwszy dostrzegł problem i w 2004 roku stworzył termin „mikroplastik”.

To jeden z najpoważniejszych problemów, jakie sobie zafundowaliśmy. Mikroplastik to maleńkie, nawet niewidoczne gołym okiem odłamki tworzyw sztucznych. Prof. Richard Thompson z Uniwersytetu Plymouth opowiada o tym, czy jako ludzkość musimy całkowicie zrezygnować z plastiku, który jest przecież w wielu sytuacjach bardzo pożyteczny, i co trzeba zrobić, żebyśmy zaczęli z niego korzystać odpowiedzialnie.

„Martwię się, że w miarę wzrostu populacji ludzkiej, wyzwania środowiskowe, z których jeszcze nie zdaliśmy sobie sprawy, a które zaczną pojawiać się na horyzoncie, będą atakować nas o skalę wielkości szybciej, niż wyzwania związane z azbestem, tytoniem czy tworzywami sztucznymi. Będziemy musieli nauczyć się, jak działać szybciej i jak wydawać budżety na naukę do czasu, kiedy osiągniemy zgodę co do tego, że faktycznie mamy problem i powinniśmy zacząć działać – mówi prof. Thompson. – W przypadku tworzyw sztucznych już się spóźniliśmy. Powinniśmy byli zacząć działać 20 lat temu, kiedy problem był już jasny”.

🌍 „Miłego antropocenu!” to nowy cykl w Podkaście Tygodnika Powszechnego, w którym opowiadamy, jak nauka i technika zmieniły nasz świat i jak mogą pomóc go uratować.

Gospodarzem cyklu jest Wojciech Brzeziński: dziennikarz naukowy stale współpracujący z „Tygodnikiem Powszechnym”, specjalizujący się w tematyce nowych technologii i cyberbezpieczeństwa, laureat, wraz z Agatą Kaźmierską, nagrody Grand Press Digital and Technology 2023 za cykl WybierAI - algorytmy demokracji.

Ilustracja: RICHARD JONES / Science Photo Library / East News

Muzyka: Michał Woźniak

Nauka o starości w XXI wieku: szczęśliwe życie do setki czy krach systemu emerytur? [Jeszcze inna przyszłość #5]

Łukasz Lamża — Wed, 07 Aug 2024 14:35:07 +0200

Ludzie żyją coraz dłużej, dożywając już powszechnie osiemdziesiątki, albo nawet i setki. XXI wiek będzie w końcu epoką długiego, szczęśliwego życia... Nie, moment, przecież społeczeństwo do funkcjonowania potrzebuje osób młodych, a zwłaszcza pracujących! Bez nich padnie system emerytalny i opieki zdrowotnej, a miliony ludzi starszych pozostaną bez opieki. Chyba że czeka nas jeszcze inna przyszłość?

W tym odcinku cyklu „Jeszcze inna przyszłość”Łukasz Lamża przygląda się symulacjom populacyjnym na XXI wiek oraz przewidywaniami tworzonymi przez specjalistów od starzenia się. Czy medycyna jest w stanie zapewnić nam spokojną, zdrową starość? Czy system emerytalny ma rację bytu w XXI wieku? Czy człowiek jest organicznie zdolny sensownie przeżyć 120 lat, albo i więcej?

Kolejny odcinek cyklu, ciąg dalszy tematu starości w XXI wieku, już za dwa tygodnie, w sobotę 24 sierpnia!

W swoim nowym cyklu Łukasz Lamża, dziennikarz naukowy „Tygodnika”, patrzy w przyszłość doby antropocenu trzeźwo, bez paniki i bez naiwności, na podstawie liczb, nauki i zdrowego rozsądku.

🌍ODWIEDŹ SERWIS SPECJALNY:WIELKIE WYZWANIA: ANTROPOCEN
Przyglądamy się największym wyzwaniom epoki człowieka oraz drodze, która zaprowadziła nas od afrykańskich sawann do globalnej wioski. Omawiamy badania naukowe i dyskusje nad interakcjami między człowiekiem i innymi elementami przyrody – zarówno tymi współczesnymi, jak i przeszłymi. CZYTAJ WIĘCEJ >>>

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Montaż i muzyka: Michał Woźniak

Na zdjęciu: Łukasz Lamża // Fot. Grażyna Makara

Cyfrowa nieśmiertelność: co po nas zostanie dzięki nowym technologiom [Miłego antropocenu! #6]

Wojciech Brzeziński, Katarzyna Nowaczyk-Basińska — Tue, 30 Jul 2024 16:30:32 +0200

Jak technologia wpływa na sposób, w który przeżywamy... śmierć i żałobę? Czy nowe technologie mogą uczynić nas nieśmiertelnymi?

Gościem tego odcinka jest dr Katarzyna Nowaczyk-Basińska z Leverhulme Center for the Future Intelligence na Uniwersytecie w Cambridge.

🌍 „Miłego antropocenu!” to nowy cykl w Podkaście Tygodnika Powszechnego, w którym opowiadamy, jak nauka i technika zmieniły nasz świat i jak mogą pomóc go uratować.

Gospodarzem cyklu jest Wojciech Brzeziński: dziennikarz naukowy stale współpracujący z „Tygodnikiem Powszechnym”, specjalizujący się w tematyce nowych technologii i cyberbezpieczeństwa, laureat, wraz z Agatą Kaźmierską, nagrody Grand Press Digital and Technology 2023 za cykl WybierAI - algorytmy demokracji.

Ilustracja: TUMEGGY / Science Photo Library RF / East News

Muzyka: Michał Woźniak

Komputery kwantowe ujawnią wszystkie sekrety świata [Miłego antropocenu! #5]

Wojciech Brzeziński, Marcin Pawłowski — Mon, 15 Jul 2024 08:00:01 +0200

To technologie, które wydają się działać na pograniczu magii. Już wkrótce mogą zmienić to, w jaki sposób komunikujemy się ze sobą i w jak zabezpieczamy swoje najważniejsze tajemnice.

Gościem tego odcinka jest prof. Marcin Pawłowski, szef Grupy Kwantowego Cyberbezpieczeństwa i Komunikacji Międzynarodowego Centrum Teorii i Technologii Kwantowych Uniwersytetu Gdańskiego.

🌍 „Miłego antropocenu!” to nowy cykl w Podkaście Tygodnika Powszechnego, w którym opowiadamy, jak nauka i technika zmieniły nasz świat i jak mogą pomóc go uratować. Gościem tego odcinka jest Kamil Muzyka, specjalista od prawa kosmicznego i członek Polskiego Towarzystwa Astrobiologicznego.

Gospodarzem cyklu jest Wojciech Brzeziński: dziennikarz naukowy stale współpracujący z „Tygodnikiem Powszechnym”, specjalizujący się w tematyce nowych technologii i cyberbezpieczeństwa, laureat, wraz z Agatą Kaźmierską, nagrody Grand Press Digital and Technology 2023 za cykl WybierAI - algorytmy demokracji.

Ilustracja: Oliver Burston / Ikon Images / East News

Muzyka: Michał Woźniak

Medycyna przyszłości: jak mRNA rewolucjonizuje leczenie [Miłego antropocenu! #4]

Wojciech Brzeziński, Jacek Jemielity — Fri, 21 Jun 2024 16:08:08 +0200

„Miłego antropocenu!” to cykl w Podkaście Tygodnika Powszechnego, w którym opowiadamy, jak nauka i technika zmieniły nasz świat i jak mogą pomóc go uratować.

Gościem tego odcinka jest prof. Jacek Jemielity, kierownik Laboratorium Chemii Biologicznej Uniwersytetu Warszawskiego i prezes spółki Explorna Therapeutics. Jeden z czołowych badaczy medycznych zastosowań mRNA i człowiek, który zapewne więcej niż ktokolwiek inny w Polsce wie o tym, jak będzie wyglądała przyszłość medycyny.

Gospodarzem cyklu jest Wojciech Brzeziński: dziennikarz naukowy stale współpracujący z „Tygodnikiem Powszechnym”, specjalizujący się w tematyce nowych technologii i cyberbezpieczeństwa, laureat, wraz z Agatą Kaźmierską, nagrody Grand Press Digital and Technology 2023 za cykl WybierAI - algorytmy demokracji.

Odwiedź serwis specjalny WIELKIE WYZWANIA: ANTROPOCENw serwisie TygodnikPowszechny.pl:
Przyglądamy się w nim największym wyzwaniom epoki człowieka oraz drodze, która zaprowadziła nas od afrykańskich sawann do globalnej wioski. Omawiamy badania naukowe i dyskusje nad interakcjami między człowiekiem i innymi elementami przyrody – zarówno tymi współczesnymi, jak i przeszłymi. CZYTAJ WIĘCEJ >>>

Ilustracja: Komputerowy model mRNA / il. KATERYNA KON / Science Photo Library RF / East News

Muzyka: Michał Woźniak

Montaż: Wojciech Brzeziński

Czy kosmiczne górnictwo uratuje Ziemię? [Miłego antropocenu! #3]

Wojciech Brzeziński, Kamil Muzyka — Tue, 04 Jun 2024 16:35:29 +0200

Najlepsza szansa na ratowanie planety czy kolejne, wielkie pole dla ludzkiej chciwości? Kosmos ma byc źródłem niemal nieskończonej ilości surowców, w tym niezbędnych dla zielonej transformacji. Ale czy jesteśmy w stanie je wydobywać? I co ważniejsze – czy będziemy umieli się nimi dzielić w pokoju?

„Miłego antropocenu!” to nowy cykl w Podkaście Tygodnika Powszechnego, w którym opowiadamy, jak nauka i technika zmieniły nasz świat i jak mogą pomóc go uratować. Gościem tego odcinka jest Kamil Muzyka, specjalista od prawa kosmicznego i członek Polskiego Towarzystwa Astrobiologicznego.

Gospodarzem cyklu jest Wojciech Brzeziński: dziennikarz naukowy stale współpracujący z „Tygodnikiem Powszechnym”, specjalizujący się w tematyce nowych technologii i cyberbezpieczeństwa, laureat, wraz z Agatą Kaźmierską, nagrody Grand Press Digital and Technology 2023 za cykl WybierAI - algorytmy demokracji.

Ilustracja: VICTOR HABBICK VISIONS / Science Photo Library / East News

Muzyka: Michał Woźniak

Montaż: Wojciech Brzeziński

Co nauka mówi o scenariuszach zmiany klimatu: czeka nas katastrofa czy zielony świat? [Jeszcze inna przyszłość #4]

Łukasz Lamża — Mon, 27 May 2024 13:24:15 +0200

„W XXI wieku ludzkość zjednoczy się, aby wspólnie walczyć ze zmianami klimatu, dzięki czemu uda się je cofnąć i naprawić to, co już zepsuliśmy”. Nie, moment! „Nie dogadamy się, państwa i biznesy będą działać dla własnego dobra, a zmiany klimatu będą tylko przyspieszać”. No, chyba że czeka nas jeszcze inna przyszłość? – pyta Łukasz Lamża.

W swoim nowym cyklu Łukasz Lamża, dziennikarz naukowy „Tygodnika”, patrzy w przyszłość doby antropocenu trzeźwo, bez paniki i bez naiwności, na podstawie liczb, nauki i zdrowego rozsądku.

🌍ODWIEDŹ SERWIS SPECJALNY:WIELKIE WYZWANIA: ANTROPOCEN
Przyglądamy się największym wyzwaniom epoki człowieka oraz drodze, która zaprowadziła nas od afrykańskich sawann do globalnej wioski. Omawiamy badania naukowe i dyskusje nad interakcjami między człowiekiem i innymi elementami przyrody – zarówno tymi współczesnymi, jak i przeszłymi. CZYTAJ WIĘCEJ >>>

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Montaż i muzyka: Michał Woźniak

Na zdjęciu: Łukasz Lamża // Fot. Grażyna Makara

Łukasz Lamża: Jeszcze inna przyszłość (#3) Co czeka ludzkość za sto lat

Łukasz Lamża — Mon, 25 Mar 2024 21:20:40 +0100

„Ludzie są jak szarańcza: mnożą się niepowstrzymanie, pokrywając stopniowo całą planetę i wyjadając wszystkie jej zasoby, aż ostatecznie nastąpi katastrofalne przeludnienie”. Nie, moment! „Zmiany klimatu i pandemie stanowią przecież zagrożenie egzystencjalne dla człowieka i w XXI wieku grozi nam wyginięcie”. A może czeka nas jeszcze inna przyszłość?

W swoim nowym cyklu Łukasz Lamża, dziennikarz naukowy „Tygodnika” patrzy w przyszłość doby antropocenu trzeźwo, bez paniki i bez naiwności, na podstawie liczb, nauki i zdrowego rozsądku.

🌍ODWIEDŹ SERWIS SPECJALNY:WIELKIE WYZWANIA: ANTROPOCEN
Przyglądamy się największym wyzwaniom epoki człowieka oraz drodze, która zaprowadziła nas od afrykańskich sawann do globalnej wioski. Omawiamy badania naukowe i dyskusje nad interakcjami między człowiekiem i innymi elementami przyrody – zarówno tymi współczesnymi, jak i przeszłymi. CZYTAJ WIĘCEJ >>>

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Montaż i muzyka: Michał Woźniak

Na zdjęciu: Łukasz Lamża / Fot. Grażyna Makara

Łukasz Lamża: Jeszcze inna przyszłość (#2) Sztuczna inteligencja

Łukasz Lamża — Thu, 29 Feb 2024 18:00:01 +0100

„Sztuczna inteligencja już niedługo osiągnie samoświadomość, prześcignie człowieka, a być może stanie się też dla nas zagrożeniem na poziomie zawodowym, intelektualnym czy nawet egzystencjalnym...”. Nie, moment! „Sztuczna inteligencja to przecież tylko algorytmy, głupie maszynki popisujące się efektownymi sztuczkami, ale same w sobie są one tylko narzędziem, ani trochę ciekawszym od młotka. Nie zmienią zasadniczo świata”. A może czeka nas jeszcze inna przyszłość?

W swoim nowym cyklu Łukasz Lamża, dziennikarz naukowy „Tygodnika” patrzy w przyszłość doby antropocenu trzeźwo, bez paniki i bez naiwności, na podstawie liczb, nauki i zdrowego rozsądku.

🌍ODWIEDŹ SERWIS SPECJALNY:WIELKIE WYZWANIA: ANTROPOCEN
Przyglądamy się największym wyzwaniom epoki człowieka oraz drodze, która zaprowadziła nas od afrykańskich sawann do globalnej wioski. Omawiamy badania naukowe i dyskusje nad interakcjami między człowiekiem i innymi elementami przyrody – zarówno tymi współczesnymi, jak i przeszłymi. CZYTAJ WIĘCEJ >>>

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Montaż i muzyka: Michał Woźniak

Na zdjęciu: Łukasz Lamża / Fot. Grażyna Makara

Miłego antropocenu! (#2) Prof. Zalasiewicz: Ludzkość mniej subtelna niż asteroida

Wojciech Brzeziński, Jan Zalasiewicz — Fri, 23 Feb 2024 20:37:14 +0100

„Miłego antropocenu!” to nowy cykl Podkastu Tygodnika Powszechnego, w którym opowiadamy, jak nauka i technika zmieniły nasz świat i jak mogą pomóc go uratować. W tym odcinku mamy wyjątkowego gościa: jest nim prof. Jan Zalasiewicz, polsko-brytyjski paleobiolog, laureat wielu naukowych nagród, a także, co ważne, pierwszy przewodniczący Grupy Roboczej ds. Antropocenu. Ciała, które miało ustalić, czy żyjemy w zupełnie nowej geologicznej erze, w której planetę zmienia przede wszystkim człowiek.

Gospodarzem cyklu jest Wojciech Brzeziński: dziennikarz naukowy stale współpracujący z „Tygodnikiem Powszechnym”, specjalizujący się w tematyce nowych technologii i cyberbezpieczeństwa, laureat, wraz z Agatą Kaźmierską do nagrody Grand Press Digital and Technology 2023 za cykl WybierAI - algorytmy demokracji.

Ilustracja: RICHARD JONES / Science Photo Library / East News

Muzyka: Michał Woźniak

Montaż: Wojciech Brzeziński

Łukasz Lamża: Jeszcze inna przyszłość (#1) Miasta przyszłości

Łukasz Lamża — Fri, 29 Dec 2023 08:00:00 +0100

Miasta przyszłości będą gigantycznymi, przeludnionymi, betonowymi klocami emitującymi olbrzymie ilości spalin, dwutlenku węgla i ścieków, toksycznymi dla ludzi i planety...

...Nie, moment, miasta przyszłości będą czystymi, lśniącymi, zielonymi oazami ze szkła i nowych polimerów, w których bezgłośnie suną autonomiczne pojazdy, a ludzie żyją szczęśliwie. To jak to w końcu będzie? A może czeka nas jeszcze inna przyszłość?

W swoim nowym cyklu Łukasz Lamża, dziennikarz naukowy „Tygodnika” patrzy w przyszłość doby antropocenu trzeźwo, bez paniki i bez naiwności, na podstawie liczb, nauki i zdrowego rozsądku. W pierwszym odcinku sprawdza, miasta przyszłości będą toksycznymi pułapkami, czy utopijnymi oazami.

fot. Grażyna Makara

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu Społeczna Odpowiedzialność Nauki.

Miłego antropocenu! (#1) Astronauta Sławosz Uznański: w kosmos mamy blisko

Wojciech Brzeziński, Sławosz Uznański — Mon, 11 Dec 2023 16:27:48 +0100

Oto nowy cykl podkastów „Tygodnika”. Będziemy w nim opowiadali o tym, jak nauka i technika zmieniły nasz świat i jak teraz mogą pomóc nam go uratować.

Naszym gościem jest dzisiaj człowiek o wyjątkowo bogatej karierze mimo stosunkowo młodego wieku. Naukowiec, inżynier, elektronik, jeden z czołowych inżynierów największej europejskiej i światowej organizacji badań jądrowych CERN, a teraz szkolący się astronauta Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) i człowiek, który już wkrótce może stać się pierwszym od dziesięcioleci Polakiem w kosmosie: Sławosz Uznański.

Gospodarzem nowego cyklu pt. „Miłego antropocenu!” jest Wojciech Brzeziński: dziennikarz naukowy stale współpracujący z „Tygodnikiem Powszechnym”, specjalizujący się w tematyce nowych technologii i cyberbezpieczeństwa, nominowany wraz z Agatą Kaźmierską do nagrody Grand Press Digital and Technology 2023.

„Urodziłem się 12 kwietnia, w rocznicę lotu Gagarina w kosmos, i zawsze na urodziny słyszałem od mamy życzenia »Szczęśliwego Dnia Kosmonautów« – opowiada Sławosz Uznański w rozmowie z Wojciechem Brzezińskim. – Ale związałem się z kosmosem, wybierając temat doktoratu. Szukałem jakiejś strategicznej działki, która by mnie fascynowała, która byłaby dla mnie motywująca
i która nie za szybko zostałaby wyoutsource’owana do Azji. I akurat w elektronice nadarzył mi się temat doktoratu budowy europejskiej technologii układów scalonych, tych małych czipów, które mamy w telefonach i w komputerach, właśnie dla kosmosu. Wiedziałem, że to jest to i wtedy zaczęła się moja przygoda. Od tamtego czasu z tym kosmosem jestem zawsze bardzo bliska”.

W serwisie specjalnym „Wielkie wyzwania: antropocen” przyglądamy się największym wyzwaniom epoki człowieka oraz drodze, która zaprowadziła nas od afrykańskich sawann do globalnej wioski. Omawiamy badania naukowe i dyskusje nad interakcjami między człowiekiem i innymi elementami przyrody – zarówno tymi współczesnymi, jak i przeszłymi. Czytaj więcej na www.tygodnikpowszechny.pl/wielkie-wyzwania-antropocen

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II”.

Na zdjęciu: Sławosz Uznański, szkolący się astronauta ESA / fot. PIOTR KAMIONKA / REPORTER

Łukasz Lamża: Jak stworzyć hodowlany tłuszcz do mięsa in vitro [miesiąc w nauce]

Łukasz Lamża — Fri, 16 Jun 2023 17:28:36 +0200

A także: czym są i jak powstały pustynne latawce z epoki kamienia? Gdzie najczęściej mieszkają osoby z depresją? Oraz czy rekiny wstrzymują oddech podczas nurkowania? Na przegląd naukowych wydarzeń minionego miesiąca zaprasza Łukasz Lamża.

Łukasz Lamża: skąd się bierze zapach nowego auta? [Miesiąc w nauce]

Łukasz Lamża — Sat, 20 May 2023 00:30:37 +0200

A także: z czego się składa sztuczne ścięgno? Czy jest sens wstawać na ósmą na zajęcia? I skąd wziąć tłuszczyk do syntetycznego mięsa? Na przegląd wydarzeń naukowych minionego miesiąca zaprasza Łukasz Lamża.

Łukasz Lamża: Czy inteligencja idzie w parze z pieniędzmi [Miesiąc w nauce]

Łukasz Lamża — Mon, 17 Apr 2023 16:19:21 +0200

A także: co można wyczytać z jednej łzy, jak zbudować komputer, żeby przypominał mózg i czy naukowcy powinni być polityczni. Na przegląd wydarzeń naukowych minionego miesiąca zaprasza Łukasz Lamża.

Jak głęboko sięgają początki kalendarza Majów? [Miesiąc w nauce]

Łukasz Lamża — Fri, 10 Feb 2023 17:54:04 +0100

A także: czy nauka z każdą dekadą staje się coraz nudniejsza? Czy algorytmy tworzące tekst są w stanie oszukać naukowców? I jakie były właściwie skutki zamknięcia szkół w czasie pandemii? Na przegląd wydarzeń naukowych minionego miesiąca zaprasza Łukasz Lamża.

Sztuczna inteligencja podbija kontynenty [Miesiąc w nauce]

Łukasz Lamża — Wed, 11 Jan 2023 13:26:20 +0100

A także: najnowsze postępy w rzeźbieniu w żywicy, ewolucja słów pozytywnych i negatywnych oraz wykorzystywanie rekinów w filmowaniu dna oceanicznego. Na przegląd naukowych wydarzeń minionego miesiąca zaprasza Łukasz Lamża.

Czy naprawdę mamy nową epokę geologiczną: antropocen? [Miesiąc w nauce]

Łukasz Lamża — Wed, 14 Dec 2022 16:03:09 +0100

Oraz: w jakim tempie zużywają się słowa? Jak szybko tworzyć rzeźby wielkości ułamka milimetra? I czy tańczymy szybciej, gdy ktoś włączy niesłyszalne basy? Na przegląd naukowych wydarzeń ubiegłego miesiąca zaprasza Łukasz Lamża.

Jak wzruszają się psy [Miesiąc w nauce]

Łukasz Lamża — Mon, 14 Nov 2022 13:11:48 +0100

A także: Pierwsza udana detekcja samotniczej czarnej dziury, sztuczna inteligencja bawiąca się w chemika i naukowe noble. Na przegląd naukowych wydarzeń ubiegłego miesiąca zaprasza Łukasz Lamża.

Jak naukowcy przyglądają się czarnym dziurom, chociaż ich nie widzą? [Miesiąc w nauce]

Łukasz Lamża — Mon, 10 Oct 2022 13:21:07 +0200

A także: czy palenie marihuany wywołuje apatię? Za co przyznaje się IgNoble? I co ma wspólnego chemioterapia z jedzeniem lodów? Na przegląd naukowych wydarzeń września zaprasza Łukasz Lamża.

Skutki eksplozji atomowej? Nawet na antypodach [Miesiąc w nauce]

Łukasz Lamża — Tue, 13 Sep 2022 18:11:42 +0200

A także świeżutkie wyniki naukowe z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba i wielki zlot finwali. Na przegląd wydarzeń naukowych sierpnia zaprasza Łukasz Lamża.

Dlaczego najmniejsze żabki najgorzej skaczą? [Miesiąc w nauce]

Łukasz Lamża — Thu, 14 Jul 2022 13:30:00 +0200

A także: jak powstają materiały izolacyjne do zastosowań kosmicznych? Na ile wyceniamy molestowanie seksualne w pracy? I co nowego można wynaleźć w dziedzinie stetoskopów? Na przegląd wydarzeń naukowych minionego miesiąca zaprasza Łukasz Lamża.

Łukasz Lamża: czy technologia uratuje świat przed globalnym ociepleniem? [Miesiąc w nauce]

Łukasz Lamża — Mon, 13 Jun 2022 12:43:07 +0200

A także: co słychać na Marsie? Co można wywnioskować o świecie na podstawie dwóch dziwnych galaktyk i jednego zęba? Na przegląd wydarzeń naukowych minionego miesiąca zaprasza Łukasz Lamża.

Łukasz Lamża: czym pachnie wilgotna ziemia? [Miesiąc w nauce]

Łukasz Lamża — Tue, 10 May 2022 17:30:20 +0200

A także: czy jamniki mają inną osobowość niż bassety? Czy da się sterować z orbity naziemnym łazikiem? I czy spełnią się najczarniejsze scenariusze klimatyczne? Na przegląd wydarzeń naukowych minionego miesiąca zaprasza Łukasz Lamża.

Łukasz Lamża: co się dzisiaj dzieje z ukraińską nauką [Miesiąc w nauce]

Łukasz Lamża — Tue, 12 Apr 2022 11:00:00 +0200

A także: jak się komunikować z całkowicie sparaliżowanym człowiekiem, jaki kształt mają słowa „buba” i „kiki”, i na co może się przydać dżdżownica origami. Na przegląd wydarzeń naukowych miesiąca zaprasza Łukasz Lamża.

Łukasz Lamża: świat naukowy reaguje na wojnę w Ukrainie [Miesiąc w nauce]

Łukasz Lamża — Wed, 16 Mar 2022 12:48:53 +0100

A także: o postępach w klimatologii, medycynie i badaniach nad sztyletem Tutanchamona. Na naukowe podsumowanie lutego zaprasza Łukasz Lamża.

Łukasz Lamża: Styczeń w nauce

Łukasz Lamża — Thu, 10 Feb 2022 15:31:35 +0100

O sztucznej inteligencji zaklętej w metalowej płytce, o słomkach do picia piwa sprzed pięciu tysięcy lat i o tym, co sądzą maleńkie dzieci o piciu tą samą słomką. Na naukowe podsumowanie miesiąca zaprasza Łukasz Lamża.

Łukasz Lamża: Grudzień w nauce

Łukasz Lamża — Tue, 11 Jan 2022 17:41:06 +0100

Teleskop kosmiczny Jamesa Webba, czyli nowe okno na kosmos. A tu, na Ziemi, nowe, piękne okno na świat rzeczy najmniejszych. A do tego dwa pytania: dlaczego łososie cieszą się na globalne ocieplenie? I czy sztuczna inteligencja umie wymyślać nową matematykę?

Łukasz Lamża: listopad w nauce

Łukasz Lamża — Wed, 08 Dec 2021 17:58:52 +0100

Niezwykłe zjawiska fizyczne występujące podczas... pstrykania palcami. Tajemnicze zdarzenia 42 tysiące lat temu. I związki pomiędzy zwierzętami przeżuwającymi a pożarami na całym świecie. Na przegląd wydarzeń naukowych miesiąca zaprasza Łukasz Lamża.

Łukasz Lamża: październik w nauce

Łukasz Lamża — Fri, 12 Nov 2021 17:49:26 +0100

Po co człowiekowi sen? Co pozostawiła po sobie woda na Marsie? I czy da się naukowo badać miłość od pierwszego wejrzenia? Na przegląd wydarzeń naukowych miesiąca zaprasza Łukasz Lamża.

Łukasz Lamża: wrzesień w nauce

Łukasz Lamża — Tue, 12 Oct 2021 09:06:09 +0200

Urządzenie, które pozwala 70-latkowi przemieszczać się jak 20-latek, analiza skośności chińskich dachów, kryształy elektronowe i życie oraz śmierć pewnego mamuta. Na przegląd wydarzeń naukowych miesiąca zaprasza Łukasz Lamża.

Łukasz Lamża: lato w nauce

Łukasz Lamża — Fri, 10 Sep 2021 15:25:55 +0200

Jak zmienia się klimat dzisiaj, pod wpływem działalności człowieka, a jak zmieniał się sześćdziesiąt pięć milionów lat temu, po uderzeniu asteroidy? Jak zaufać sztucznej inteligencji i o której godzinie w nocy drzewa najszybciej rosną? Na przegląd wydarzeń naukowych zaprasza Łukasz Lamża.

Luty w nauce

Łukasz Lamża — Sat, 06 Mar 2021 00:47:40 +0100

Oj, zmysłowy był ten luty. Opowiem Wam i o odgłosach wielorybów, i o najstarszym flecie świata, i o tym, dlaczego Hindusi stosują więcej przypraw niż Polacy. Ale żeby nie było zbyt zmysłowo, na koniec będzie o tym, co można zrobić, mając do dyspozycji 200 nanogramów... einsteinu. Zapraszam - Łukasz Lamża.

Styczeń w nauce

Łukasz Lamża — Wed, 10 Feb 2021 10:18:09 +0100

Lek pomagający w wychodzeniu z uzależnień, a wytworzony z potężnej substancji psychoaktywnej. Związki między otyłością, aktywnością fizyczną a stanem zdrowia. Model organizmu w małej, plastikowej wanience. A także tajemnicze powiązanie pomiędzy cyklem miesiączkowym a fazami księżyca. Na autorski przegląd wydarzeń naukowych minionego miesiąca zaprasza Łukasz Lamża.

Rok 2020 w nauce

Łukasz Lamża — Tue, 29 Dec 2020 10:00:00 +0100

Chyba dla wielu z nas nie było to najpiękniejsze dwanaście miesięcy w życiu. Ale dla naukowców? Część z nich, postawiona pod ścianą, na gwałt badała koronawirusa i przebieg pandemii. A pozostali robili to, co robią najlepiej: zaskakiwali nas swoją pomysłowością i pięknem świata. Na autorski przegląd wydarzeń naukowych roku zaprasza Łukasz Lamża.

Październik w nauce

Łukasz Lamża — Mon, 09 Nov 2020 14:15:57 +0100

Naukowcy nie ustają w wysiłkach, aby stworzyć szczepionkę przeciwko wirusowi SARS-CoV-2. Ale czy to w ogóle możliwe w takiej skali czasowej, o jakiej mowa – czyli zbliżonej do roku? Inne pytanie: co bardziej szkodzi dzieciom – COVID-19 czy skutki uboczne pandemii, takie jak zamknięte szkoły czy paraliż służby zdrowia? Zupełnie inni badacze odpowiadają zaś równolegle na zupełnie inne pytania: ot, na przykład: czy stare szympansy przypominają starych ludzi? I co by się stało, gdyby Ziemia miała dwa Słońca? Na przegląd wydarzeń naukowych zaprasza Łukasz Lamża.

Wrzesień w nauce

Łukasz Lamża — Fri, 09 Oct 2020 08:45:13 +0200

Ludzkość tak się uspokoiła w czasie pandemii, że ucichły drgania skorupy ziemskiej. Odkryliśmy też sposób na automatyczną przydomową syntezę chemiczną i skonstruowaliśmy maszynę, która lepiej od ludzi gra w curling. Na przegląd wydarzeń naukowych miesiąca zaprasza Łukasz Lamża.

Lato w nauce

Łukasz Lamża — Thu, 10 Sep 2020 16:48:06 +0200

Niezniszczalny materiał. Kamerka bezprzewodowa tak mała, że mieści się na plecach chrząszcza. Nowe badania nad pochodzeniem głazów w Stonehenge. I wszystkie rośliny Nowej Gwinei. Na przegląd wydarzeń naukowych zaprasza Łukasz Lamża.

Wiosna w nauce

Łukasz Lamża — Fri, 26 Jun 2020 17:56:43 +0200

Tajemnicza mieszanina przedłużająca świeżość warzyw i owoców, nowy atlas komórek ciała ludzkiego, drony unikające zderzeń nawet po ciemku i badania nad przybyszem z kosmosu o imieniu Oumuamua. Na przegląd wydarzeń naukowych zaprasza Łukasz Lamża.

Luty w nauce

Łukasz Lamża — Mon, 09 Mar 2020 11:38:16 +0100

Niebywale inteligentne trzmiele, nanocząstki wnikające w guzy nowotworowe, maleńcy galaktyczni posłańcy i gigantyczne wirusy. A także poszukiwanie idealnego miejsca do lądowania na lodowych księżycach Jowisza.

Styczeń w nauce

Łukasz Lamża — Mon, 10 Feb 2020 14:13:03 +0100

1 stycznia 2020 roku w czasopiśmie "Nature" ogłoszony został algorytm komputerowy, który diagnozuje raka piersi lepiej niż lekarze. A potem było już tylko lepiej... - na pierwszy odcinek nowego podkastowego cyklu zaprasza Łukasz Lamża.

Rok w nauce

Łukasz Kwiatek, Łukasz Lamża — Tue, 07 Jan 2020 16:44:13 +0100

Co w 2019 roku było najważniejszym odkryciem? Nowy gatunek człowieka? Przekazywanie sygnałów z mózgu do mózgu? Czy może mroczne sekrety małp? I na jakie odkrycia liczymy w roku 2020?