Miejsce w szeregu

Sekretarz stanu Antony Blinken wydał w zeszłą środę oświadczenie w dwóch sprawach, w których już wcześniej Waszyngton wywierał presję na Warszawę. Wyraża obawy co do nowelizacji Kodeksu Postępowania Administracyjnego – traktując ją (wbrew faktom, ale zgodnie z narracją prezentowaną przez Izrael) jako dokument w pierwszym rzędzie skierowany przeciwko interesom potomków ofiar Holokaustu – oraz zaniepokojenie uchwaloną przez Sejm ustawą zwaną potocznie lex TVN, którą (słusznie) uważa za wymierzoną „w najbardziej oglądaną niezależną telewizję informacyjną, a zarazem jedną z największych inwestycji amerykańskich”.

Amerykański rząd troszczy się o warunki działania ważnych korporacji amerykańskich na świecie oraz z empatią traktuje stanowisko władz Izraela w konfliktowych sytuacjach: nic w tym zaskakującego. Warto jednak zapamiętać ten dokument, bo dawno już nie było równie dotkliwej lekcji tego, jak się kończy lekceważenie kontekstu międzynarodowego działań pozornie czysto krajowych. Oraz zapominanie, że to często system naczyń połączonych. Wszczynając spór w jednym miejscu, można ponieść dotkliwe straty zupełnie gdzie indziej.

Patrząc tylko z punktu widzenia Warszawy, spraw wymienionych przez Blinkena nic nie łączy: pierwsza to dawno oczekiwane zamknięcie luki prawnej prowadzącej do haniebnych nadużyć. Zawiera wprawdzie wady, zasadnie wskazywane przez prawników zajmujących się reprywatyzacją, ale oni sami dodają, że rzecz dotyczy tylko w bardzo niewielkim stopniu ofiar Holokaustu (nie dotyczy bowiem kwestii tzw. mienia bezspadkowego). Ostra jej krytyka w Izraelu to w dużej mierze wynik tamtejszej wewnętrznej polityki, o czym piszemy obok. Z drugiej zaś strony, lex TVN to bubel prawny i próba politycznej ingerencji w rynek medialny – rzeczy, które krytykować ma prawo każdy demokratyczny sojusznik Polski.

A jednak widziane z zewnątrz stały się one pakietem, który teraz PiS musi rozwikłać łącznie. W relacjach międzynarodowych liczenie, że ktoś nas „zrozumie”, jest błędem. Zwłaszcza jeśli otwiera się pola konfliktu, uważając, że nie ma nic do stracenia, bo partner i tak nas lekceważy (np. dogadał się z Niemcami w sprawie dokończenia Nord Stream 2 kosztem Polski i Ukrainy) albo że w końcu machnie ręką, biorąc pod uwagę np. naszą rolę strategiczną na wschodniej flance NATO (czytaj: nie osłabi obecności wojskowej nad Wisłą). A także dlatego, że ma ważniejsze sprawy na głowie.

Faktycznie, od upadku władz w Kabulu Ameryka ma wielkie straty wizerunkowe do nadrobienia. Klęska dwudziestoletniej próby zabezpieczenia ładu w Azji Środkowej oznacza trudne dziś do przewidzenia przetasowania w globalnej strategii Waszyngtonu i dziać się będzie wysoko ponad naszymi głowami. Globalne strategie mają jednak swoje lokalne realizacje i trudno sobie wyobrazić, jaką korzyść może odnieść Warszawa z tego, że wchodzi w tę gorącą fazę w roli problematycznego, nieprzewidywalnego partnera, który nawet nie umie sensownie wybrać pola, na którym chce zaznaczyć asertywność.