Jak ewoluował mózg

Choć już 300 tys. lat temu mózg człowieka osiągnął współczesne rozmiary, to dopiero 100–35 tys. lat temu przyjął współczesny kształt – przekonuje zespół niemieckiego paleoantropologa, Philippa Gunza.
Czyta się kilka minut
Na ciemno zaznaczono obszary mózgu, których rozmiar się zmienił / SCIENCE JOURNALS — AAAS
Na ciemno zaznaczono obszary mózgu, których rozmiar się zmienił / SCIENCE JOURNALS — AAAS

Ewolucja kształtu mózgu może mieć związek z „najbardziej ludzkimi zachowaniami”, takimi jak wierzenia religijne czy tworzenie sztuki, które pojawiają się w tym samym okresie.

Członkowie zespołu Gunza w 2017 r. opisali w „Nature” najstarsze skamieniałości zaliczane do naszego gatunku, odnalezione w jaskini Dżabal Irhoud w Maroku, datowane na około 300 tys. lat. Tym razem Gunz i współpracownicy na łamach „Science Advances” dokonali rekonstrukcji mózgoczaszek na podstawie skamieniałości pochodzących z różnych okresów. Okazało się, że pomiędzy liczącymi 100 tys. lat i tymi sprzed 35 tys. lat pojawiają się znaczące różnice: w młodszych mózgoczaszkach okolice czołowe są wyższe, ciemieniowe – bardziej wybrzuszone, potyliczne – bardziej zaokrąglone, a móżdżku – rozrośnięte; całość wygląda bardziej sferycznie. Ponieważ podczas rozwoju mózg i tkanki mózgoczaszki uciskają na siebie (we wczesnym okresie rozwoju), kształt tej ostatniej pozwala wnioskować o kształcie mózgu.

To pierwsze ustalenia paleontologiczne, które sugerują, że w naszym gatunku stosunkowo niedawno doszło do wyraźnych – i prawdopodobnie doniosłych – zmian w budowie mózgu, zapewne wywołanych zmianami genetycznymi. ©℗

Cały artykuł dostępny tylko dla subskrybentów

„Tygodnik Powszechny” – jedyny polski tygodnik społeczno-kulturalny.
30 tys. Czytelniczek i Czytelników. Najlepsze Autorki i najlepsi Autorzy.
Wspólnota, która myśli samodzielnie.

Najlepsza oferta

Czytaj 1 miesiąc za 1 złotówkę dzięki promocji z

  • Nieograniczony dostęp do treści w serwisie i wersji audio artykułów
  • Tematyczne newslettery i dodatkowe publikacje tylko dla subskrybentów
  • 29 zł miesięcznie po miesiącu promocyjnym. Rezygnujesz, kiedy chcesz

Najniższa cena przed promocją 29,90 zł

Wypróbuj TP Online: 7 dni za darmo

  • Nieograniczony dostęp do treści w serwisie i wersji audio artykułów
  • Tematyczne newslettery i dodatkowe publikacje tylko dla subskrybentów
  • 29 zł miesięcznie po zakończeniu okresu próbnego
  • Wymagane podpięcie karty. Rezygnujesz, kiedy chcesz

TP Online: Dostęp roczny online

Ilustracja na okładce: Przemysław Gawlas & Michał Kęskiewicz dla „TP”

Artykuł pochodzi z numeru Nr 7/2018