Człowieczy los

"Lecą żurawie" inaugurują celnie pomyślaną, zakrojoną na wiele miesięcy serię wydawniczą. W marcu ukaże się jeszcze sześciogodzinna epopeja Siergieja Gierasimowa oparta na "Cichym Donie" Michała Szołochowa, a w kwietniu zabawne "Siedemnaście mgnień wiosny" z 1973 r. - kultowa historia sowieckiego Klossa. Sukces festiwalu "Sputnik nad Waszawą" oraz znakomite rosyjskie filmy z ostatnich lat (ostatnio porażający "Ładunek 200" Bałabanowa) przetarły szlak dla filmowych wspomnień. Kino radzieckie zawsze miało w Polsce zarówno zacietrzewionych oponentów, jak i licznych zwolenników. Pośród propagandowej filmowej nędzy kino ZSRR kojarzyło się u nas z arcydziełami Andrieja Tarkowskiego, a także z pozycjami tak klasycznymi jak "Lecą żurawie" - filmem, który wywalczył dla kinematografii ZSRR Złotą Palmę w Cannes. Nic się pod tym względem nie zmieniło. Do tej posępnej historii chce się wracać.

Weronika i Borys biegną co sił w nogach po opustoszałych ulicach Moskwy. Potem widzą na niebie sznur żurawi. Chcieliby pofrunąć razem z nimi, bo czują, że im także rosną skrzydła. Są młodzi, chcą być szczęśliwi. Ale wybuchła wojna. Borys zgłasza się na ochotnika do wojska. Weronika nie potrafi czekać zbyt długo: wyszła za innego - nieszczęśliwie. A potem już tylko tęskni do tego, co kiedyś było piękne.

W czasie chruszczowowskiej odwilży film Kałatazowa, oparty na motywach sztuki Wiktora Rozowa, pokazywał wojnę przez pryzmat historii miłosnej. Krytycy pisali, że z ekranu nareszcie przemówił człowiek. "Lecą żurawie" to także majstersztyk formalny: zdjęcia Sergieja Urusewskiego wyprzedziły swój czas. Po filmie Kałatazowa pozostaje przede wszystkim pamięć obrazów: spacer kochanków nasłonecznionymi ulicami Moskwy, porażająca scena miłosna w czasie bombardowania, scena śmierci Borysa w brzezinie. Mężczyzna umiera, wyobrażając sobie ślub z Weroniką, a w tle słychać rzężenie innego, błagającego o pomoc, konającego żołnierza. W innym miejscu o pomoc błagają smutne oczy Weroniki.

Jednak nikt nie przyjdzie z ratunkiem. Na niebie nie ma żurawi.

Seria "KLASYKA KINA RADZIECKIEGO": "Lecą żurawie", "Cichy Don" (31 marca), "Siedemnaście mgnień wiosny" (10 kwietnia), "Jak tu cicho o zmierzchu" (czerwiec), "Ballada o żołnierzu" (sierpień), "Los człowieka" (wrzesień), "Oni walczyli za ojczyznę" (październik). Dystrybucja: Epelpol.