Szanowny Użytkowniku,

25 maja 2018 roku zaczyna obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). W związku z tym informujemy, że wprowadziliśmy zmiany w Regulaminie Serwisu i Polityce Prywatności. Prosimy o poświęcenie kilku minut, aby się z nimi zapoznać. Możliwe jest to tutaj.

Rozumiem

Reklama

Paul Bloom przeciwko empatii

Paul Bloom przeciwko empatii

27.05.2017
Czyta się kilka minut
Empatia pozwala nam robić rzeczy wspaniałe, ale na dłuższą metę jest niebezpieczna i szkodliwa – stwierdził prof. Bloom w fascynującym, ale jednocześnie kontrowersyjnym wykładzie.
prof. Paul Bloom / fot. Adam Walanus
G

Gdy opublikowałem tekst, w którym tłumaczyłem, dlaczego jestem przeciwko empatii, spotkałem się z gigantyczną falą krytyki. Niektórzy mówili nawet, że to najdurniejsza rzecz, jaką kiedykolwiek napisano” – rozpoczął swój wykład prof. Bloom. Faktycznie – teza, którą postawił już na początku swojego wywodu, zabrzmiała co najmniej kontrowersyjnie. Wszyscy odruchowo uważamy, że empatia to coś bardzo wartościowego – fundament naszego człowieczeństwa – a jej brak jest źródłem zła na świecie.

Paul Bloom twierdzi jednak, że empatia, choć czasem motywuje nas do czynienia dobra, w ogólnym rozrachunku jest niebezpiecznym narzędziem manipulacji, które przynosi więcej szkód niż pożytku. Dzięki empatii możemy na chwilę poczuć się dobrze – na przykład wspierając jałmużną żebrzące na ulicy dziecko. Jednak w szerszej perspektywie nie pomagamy mu, tylko przyczyniamy się do konserwowania patologicznego zjawiska społecznego. Prof. Bloom podawał też inne, bardziej szkodliwe przykłady empatii – jego zdaniem wszelkie konflikty zbrojne opierają się na manipulacji naszą zdolnością do współodczuwania, antagonizując jednych ludzi („my”) przeciwko innym („obcy”). Co więcej, do czynów etycznych mogą nas motywować także negatywne emocje - ta relacja jest bardzo nieoczywista. 

„Jestem przeciwko empatii, bo to zły doradca w kwestiach moralnych. Jeśli chcemy konstruktywnie pomagać innym, powinniśmy zachować dystans. Kierować się rozsądkiem, nie emocjami” – stwierdził prof. Bloom. Wielokrotnie podczas wykładu podkreślał, że dzięki empatii jesteśmy zdolni do wspaniałych czynów. W USA powszechne jest przekonanie, że powieść „Chata wuja Toma” Harriet Beecher Stowe była kamieniem milowym w procesie delegalizacji niewolnictwa – właśnie dzięki jej empatycznemu ładunkowi. „Pamiętajmy jednak, że na każdą »Chatę wuja Toma« przypada jeden »Mein Kampf«. Empatia to broń obusieczna” – podsumował prof. Bloom.

Wykład bez wątpienia zrobił duże wrażenie na słuchających. Nie wszyscy byli jednak w pełni przekonani do płynących z niego wniosków. W pytaniach z sali pojawił się wątek relacji między empatią a działalnością charytatywną. „Oczywiście, że należy pomagać innym, ale żyjemy w bardzo skomplikowanym świecie. Empatia podpowiada proste, krótkoterminowe rozwiązania” – odpowiedział prelegent. Innym ciekawym problemem było pytanie o macierzyństwo i rolę empatii w wychowywaniu dzieci. I w tej kwestii prof. Bloom był konsekwentny: „Moim zdaniem empatia nie jest potrzebna, aby być dobrym rodzicem. Często wręcz przeszkadza ona w podejmowaniu odpowiedzialnych decyzji” – podsumował swoje wystąpienie.

Czytasz ten tekst bezpłatnie, bo Fundacja Tygodnika Powszechnego troszczy się o promowanie czytelnictwa i niezależnych mediów. Wspierając ją, pomagasz zapewnić "Tygodnikowi" suwerenność, warunek rzetelnego i niezależnego dziennikarstwa. Przekaż swój datek:

Autor artykułu

Krytyk literacki, stale współpracuje z Tygodnikiem Powszechnym. Redaktor literacki Conrad Festival, doktorant na Wydziale Polonistyki UJ. Prowadzi podkast literacki „Book’s not dead”.

Dodaj komentarz

Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez Użytkowników w ramach komentarzy do Materiałów udostępnianych przez Usługodawcę.

Zapoznaj się z Regułami forum
Jeśli widzisz komentarz naruszający prawo lub dobre obyczaje, zgłoś go klikając w link "Zgłoś naruszenie" pod komentarzem.

Czyli współodczuwanie mroku duszy drugiego. Empatia to cenna umiejętność, ale rozum jest cenniejszy. Niemniej rozum bez empatii jest okaleczony. To nie empatia jest szkodliwa, szkodliwa jest głupota.
Zaloguj się albo zarejestruj aby dodać komentarz

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]