Reklama

Nowości na tablicy Mendelejewa

Nowości na tablicy Mendelejewa

10.01.2016
Czyta się kilka minut
To dla chemików historyczny moment: pierwiastek 118, należący do grupy gazów szlachetnych, „domyka” wreszcie siódmy okres w układzie.
K

Komunikat o zatwierdzeniu odkryć czterech nowych pierwiastków noszących liczby atomowe 113, 115, 117 i 118 (pierwiastki 114 i 116 były już zatwierdzone w 2011 r.) wydały 30 grudnia 2015 r. Międzynarodowa Unia Chemii Czystej i Stosowanej (IUPAC) oraz analogiczna organizacja fizyków (IUPAP). To dla chemików historyczny moment: pierwiastek 118, należący do grupy gazów szlachetnych, „domyka” wreszcie siódmy okres w układzie. Kolejny, o liczbie atomowej 119, zainauguruje już nowy, ósmy.

Przypomnijmy: już sam Dymitr Mendelejew, tworząc niemal 150 lat temu układ okresowy pierwiastków, wskazał w nim puste miejsca. Kilka uzupełniono jeszcze za jego życia, kolejne już w XX wieku. Uczony stworzył swoją tablicę intuicyjnie, bazując na powtarzających się właściwościach pierwiastków. Okazało się, że można je ułożyć tak, aby utworzyć grupy, jak litowce czy fluorowce. Dopiero jednak po poznaniu budowy atomu wyjaśniono, że wynika to z obsadzenia kolejnych powłok elektronowych wokół jądra. Grupy pierwiastków to kolumny w układzie, wiersze to okresy. Pierwszy tworzą tylko dwa pierwiastki. Drugi i trzeci zawiera ich 8, czwarty i piąty – 18. Kolejne są już obszerne – 32 pierwiastki. Dla przejrzystości część z nich zwykle jest wydzielona i umieszczona poniżej tablicy (lantanowce i aktynowce). I podobnie jak w czasach Mendelejewa spora część „okienek” pozostawała przez lata niewypełniona. Wynika to z faktu, że coraz większe atomy charakteryzują się coraz mniejszą trwałością i nie istnieją na Ziemi w stanie naturalnym. Uczeni pracowicie tworzą je w laboratoriach.

Kiedyś wszystko było proste – ktoś odkrywał nowy pierwiastek, co dawało mu prawo do nadania mu nazwy. Tak m.in. do układu trafiły dwa „polskie” pierwiastki: rad i polon. Synteza najcięższych pierwiastków to już sprawa skomplikowana. Pracują nad nią duże zespoły, używając drogiej i skomplikowanej aparatury. Ustalono więc, że odkrycie można zatwierdzić dopiero wtedy, gdy zostanie ono potwierdzone przez inny ośrodek naukowy. Nazewnictwo pierwiastków koordynują IUPAC i IUPAP, które uznały, że nowe pierwiastki będą nosić nazwy tymczasowe: ununtrium, ununpentium, ununseptium i ununoctium.

W odkrycie mają wkład również polscy uczeni – współtworzyli aparaturę detekcyjną w ośrodku Oak Ridge (USA) oraz w Darmstadt (Niemcy). ©

Ten materiał jest bezpłatny, bo Fundacja Tygodnika Powszechnego troszczy się o promowanie czytelnictwa i niezależnych mediów. Wspierając ją, pomagasz zapewnić "Tygodnikowi" suwerenność, warunek rzetelnego i niezależnego dziennikarstwa. Przekaż swój datek:

Dodaj komentarz

Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez Użytkowników w ramach komentarzy do Materiałów udostępnianych przez Usługodawcę.

Zapoznaj się z Regułami forum

Jeśli widzisz komentarz naruszający prawo lub dobre obyczaje, zgłoś go klikając w link "Zgłoś naruszenie" pod komentarzem.

Zaloguj się albo zarejestruj aby dodać komentarz

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]