science fiction: najważniejsze informacje

Denise Weinberg i Rodrigo Santoro w filmie "Błękitny szlak", reż. Gabriela Mascaro. Brazylia, 2025 r. // materiały prasowe Canal+

„Błękitny szlak” to emancypacyjny film o starości jako nowym otwarciu

Anita Piotrowska
W niedalekiej przyszłości seniorzy są wysyłani przymusowo do zamkniętych kolonii. Bohaterka tego filmu udaje się jednak w zupełnie inną podróż.
Tomasz Stawiszyński // Fot. Karol Paciorek

Erich von Däniken nie żyje – klasyk teorii o kosmitach i pseudonauce

Tomasz Stawiszyński
W historii nauki z pewnością się nie zapisze, ale w historii popkultury ma poczesne miejsce. W świecie paranoi i spisków jego pseudoteorie kryją staroświecki…
Wołodymyr Krawczuk w filmie "Jesteś wszechświatem (Ty - Kosmos)", reż. Pavlo Ostrikov, 2025 r. // Materiały prasowe Aurora Films

Intymność w kosmosie. Film o miłości po końcu świata

Anita Piotrowska
Co jest naprawdę ważne w obliczu totalnej katastrofy? Ukraiński film science fiction daje na to pytanie jednoznaczną odpowiedź.
Jacob Lordi i Mia Goth w filmi "Frankenstein". Netflix, 2025 r. // materiały prasowe

„Frankenstein” Guillerma del Toro. Ożywione ciało, martwy duch

Anita Piotrowska
Monstrualna produkcja del Toro olśniewa, ale trochę za mało w niej iskry życia.
25_www_podkast_LZM

Wszystkie seriale Wojciecha Manna: kogo ogląda, czego się wstydzi i co poleca | Lato z Mannem, odc. 3

Wojciech Mann, Katarzyna Kubisiowska
Jakiego serialu wstydzi się Wojciech Mann? Kogo grał w szkolnej „Wojnie domowej”? Co dla seriali zrobił David Lynch? Co zmieniły „Miasteczko Twin Peaks” i „…
Ilustracja z pierwszego polskiego zbioru opowiadań fantastyczno-naukowych „Poslanie z Piątej Planety", Nasza Księgarnia, 1964 r. // Daniel Mróz / (C) Łucja Mróz-Raynoch, 1996

W duchu Młodego Technika. Lem i Mróz zmajstrowali świat z prążków i blachy

Piotr Paziński
Daniel Mróz nazywał fantastykę naukową „kosmicznymi pierdołami”. Wyjątek zrobił dla Stanisława Lema. Jego wizje naprawdę go zauroczyły. Albo ich podobieństwo…
Naomi Ackie jako Nasha i Robert Pattison jako Mickey 17 w "MICKEY 17”, reż. Bong Joon Ho // Materiały prasowe Warner Bros.

Film „Mickey 17”: recykling starych pomysłów

Anita Piotrowska
Twórca wywrotowego „Parasite” powraca nowym filmem do sprawdzonych futurystycznych metafor.
„Orbita” Samantha Harvey

„Orbita” Samanthy Harvey: nagrodzona Bookerem powieść o rzeczach, które krzepią

Monika Ochędowska
Mimo usytuowania w przestrzeni statku kosmicznego, nie jest to science fiction, do jakiego przywykliśmy, lecz rodzaj prozatorskiej konstelacji, w której…
Olga Drenda // Fot. Grażyna Makara

Czy naprawdę warto lecieć na Marsa

Olga Drenda
Pragnienie zaludnienia Marsa może być kierowane tym samym paliwem, które kierowało przed wiekami Europejczyków do Ameryki Północnej: niektórzy będą szukać…
Rebecca Ferguson jako Lady Jessika. Diuna, cz. 2, reż. Denis Villeneuve, 2023 r. // Fot. Niko Tavernise / materiały prasowe Warner Bros

W co wierzą mieszkańcy Diuny

Piotr Popiołek
W filmie Denisa Villeneuve’a wątek polityczny nierozerwalnie splata się z wizją wzorcowej religii przyszłości – w pełni inkluzywnej, etycznej, racjonalnej i…
Timothée Chalamet jako Paul Atryda w filmie "Diuna 2", reż. Denis Villeneuve, 2024 r. / fot. Materiały prasowe Warner Bros

Timothée Chalamet: zbawca męskości

Igor Kierkosz
Na instagramowym profilu aktora niedbale cyknięte selfie dostają dwukrotnie więcej lajków niż najgorętsze newsy o nowym filmie. Kogo i za co pokochały miliony?
Ursula Le Guin w swoim domu w Portland. 15 grudnia 2005 r. / fot. Dan Tuffs / Getty Images

Fenomen Le Guin: jak opisać łuskanie ziaren owsa

Piotr Kofta
Do monumentalnej serii polskich przekładów dołączyła właśnie ostatnia powieść Ursuli K. Le Guin. Pisarki, która rozsadziła ramy fantasy i science fiction,…
/ ALEKSANDER JAŁOSIŃSKI / FORUM

Lem na nowo. Czego nie wiedzieliśmy o wielkim pisarzu

Tomasz Fiałkowski
Stanisław Lem musiał doświadczył traumy tak przeraźliwej, że zbudował wokół siebie barierę ochronną, by móc żyć i tworzyć.
/

Epizod zwany ludzkością. Lektor o „Okamgnieniu” Stanisława Lema

Lektor
Dwudziesty czwarty, jeśli dobrze liczę, tom nowej lemowskiej serii Wydawnictwa Literackiego ze świetnymi, prawdziwie odświeżającymi okładkami Przemka…
/

Fantastyka tubylców. Najnowsza proza science fiction

Piotr Kofta
Współczesna polska fantastyka naukowa jest otwarta, transgresyjna i programowo niezainteresowana kwestią polskości.
Neil Gaiman, Paryż, 2014 r. / ULF ANDERSEN / GETTY IMAGES

Władca snów. Poznaj światy Neila Gaimana

Marcin Napiórkowski
Fantastyka to opowieść o rzeczach nieprawdziwych, które pozwalają lepiej zrozumieć to, co najbardziej prawdziwe. Neil Gaiman jest jej współczesnym wirtuozem.
„Diuna”, reż. Denis Villeneuve. Na zdjęciu Timothée Chalamet. USA, 2020 r. / MATERIAŁY PRASOWE WARNER BROS.

Historie Diuny

Piotr Tarczyński
Widziałem dwa razy i państwu również szczerze polecam. Jeden z najlepszych filmów science fiction ostatnich lat, imponujące wprowadzenie do sagi, która…
„Olbrzym, który utonął”, reż. Tim Miller, Blur Studio 2021 r. / NETFLIX / MATERIAŁY PRASOWE

Ogród o rozwidlających się ścieżkach

Marcin Napiórkowski
Antologie stanowią dziś najatrakcyjniejszą formę fantastyki, bo sama przyszłość na naszych oczach staje się antologią. Otacza nas rozproszona opowieść, snuta…
„Bajki robotów”, 1989 r. /

Wiadomość do przyszłego świata

Maria Hawranek
Jak wysłać wiadomość do tych, którzy będą żyli na Ziemi za 10 tysięcy lat? Lem przewidywał, że pomogą w tym rośliny.
„Cyberiada”, 1972 r. /

Strach przed rozbiciem lustra

Wojciech Brzeziński
W obliczu niewiadomej nawet kompetentni naukowcy stają się przede wszystkim ludźmi sterowanymi strachem, gniewem i żądzą. Ale emocje – jak pokazała wymyślona…
„Księga robotów”, 1961 r. Daniel Mróz /

Bajki dla Bladawca

Piotr Paziński
Powiedzmy sobie szczerze: roboty miewają swoje problemy, ale bez trudu obywają się bez człowieka.
„Cyberiada”, 1972 r. W tekście dalej: ilustracje do „Bajek robotów”, 1989 r. /

Stało się słowo

Agata Kaźmierska
Ludzkość zdaje się wyczekiwać maszyny nie tylko przewyższającej nas inteligencją, nie tylko zdolnej rozwiązywać wszelkie problemy, ale – co wydaje się…
/ LUCJAN FOGIEL / DANUTA B. ŁOMACZEWSKA / EAST NEWS

Geniusz w piaskownicy

Zbigniew Mentzel
Lem i Kołakowski prowadzili ze sobą czterdziestoletnią wojnę. Jej powody, zdaniem niektórych, można nawet odczytać z odmiennych kształtów ich grobowców.
Ursula Le Guin zmarła 22 stycznia 2018 r. w Portland, w stanie Oregon / BENJAMIN BRINK / THE OREGONIAN / AP / EAST NEWS

Odejście mocy

Wit Szostak
Twórczość Ursuli Le Guin można nazwać fabularyzowanymi dziejami ludzkiej duszy. Metafory i symbole zostają opowiedziane tak, jakby wydarzyły się naprawdę.
Sylvia Hoeks w filmie „Blade Runner 2049” / STEPHEN VAUGHAN / UIP

Destylat z lęków

Wojciech Brzeziński
„Blade Runner” pyta o to, kim jesteśmy w świecie, w którym maszyny przypominają coraz bardziej nas, a my maszyny.

Sobota w Shinjuku

Jan Klata
Tak. To tu. „Blade Runner” tu i teraz, zawsze i wszędzie. Brakuje jedynie jednego jedynego detalu w postaci latających pojazdów, a imitacja życia byłaby…
/ Fot. Anna Zemanek

Geniusz, czyli niedoskonałość

Michał Sowiński
Jacek Dukaj pozwala nam zajrzeć za zasłonę, która oddziela teraźniejszość od przyszłości.
Kadr z filmu „Ex Machina” / Fot. Materiały prasowe

Ile człowieka w maszynie

Anita Piotrowska
Debiut Brytyjczyka Alexa Garlanda to jeden z najbardziej smakowitych filmów science fiction, jakie ostatnio powstały.
Kadr z filmu „Interstellar” / Fot. MATERIAŁY PRASOWE

Kinowa fizyka rzeczy niemożliwych

Łukasz Lamża
Że niby film „Interstellar” jest naukowo niewiarygodny? Niekoniecznie. Nauka rozwija się tak – niewiarygodnie – szybko, że do kina też trzeba chodzić z…

Literatura pomysłu

Łukasz Orbitowski
Zbiór wczesnych opowiadań Philipa K. Dicka będzie zaskoczeniem dla wielbicieli jego dojrzałej twórczości.

Świątynie ery cyfrowej

Barbara Kosecka
„Katedra” Tomasza Bagińskiego umiejętnie łączy poetykę science fiction z zakorzenionym w europejskiej kulturze symbolem.