Andriucha Melnyk, urodzony w mieście Chmielnicki, to taki międzygwiezdny tirowiec – zatrudniony przez wielki koncern pod hasłem „brudna robota dla czystej planety”, od dziesięciu lat wywozi odpady nuklearne na jeden z księżyców Jowisza.
Odyseja kosmiczna w filmie „Jesteś wszechświatem”
Wszelkie niewygody (stan nieważkości, jedzenie z tubki, kosmiczną samotność) umila mu gadatliwy robot Maksym i muzyka z winyli. A tymczasem dochodzi do wielkiej eksplozji Ziemi i nasz bohater jest teraz ostatnim człowiekiem we wszechświecie, skazanym na dryfowanie po przestworzach, aż do całkowitego wyczerpania zapasów energii.
Nic więc dziwnego, że Melnyk łapie kosmicznego doła i całkowicie sobie odpuszcza. Przestaje się golić, zaniedbuje siłownię, maluje paznokcie na niebiesko i popija środek do dezynfekcji, dostając za to połajanki od Maksyma, którego zaprogramowano tak, by przede wszystkim chronił swego „pana”.
Bo film Pavla Ostrikova to kameralna odyseja kosmiczna w trochę komediowym wydaniu. Jakkolwiek w momencie, kiedy okazuje się, że gdzieś w odległej galaktyce znajduje się jeszcze inny ocaleniec, francuska meteorolożka Catherine, „Jesteś wszechświatem” zamienia się w futurystyczny melodramat i zarazem w egzystencjalną przypowieść. Z sensacyjnym twistem.
Miłość na odległość międzyplanetarną
Oczywiście, samotność we wszechświecie to w kinowej fantastyce nic nowego. Tutaj przybiera postać międzyplanetarnego flirtu na odległość – wyłącznie w wersji audio i z udziałem translatora.
On jest samotnikiem, mocno już zdziwaczałym pod wpływem osobistych przeżyć i długotrwałej deprywacji towarzyskiej; ona otwarcie potrzebuje bliskości i liczy, że uda im się spotkać, zanim i dla nich to wszystko się skończy. Dzieli ich, bagatela, sześćset milionów kilometrów, a szanse na to, że Melnyk zdąży odnaleźć Catherine w okolicach Saturna, są znikome.
W tym miejscu powinny wyświetlić się multimedia. Nie jest to jednak możliwe ze względu na Pani/Pana wybór preferencji plików cookies. W przypadku chęci wyświetlenia całości materiału wraz z multimediami niezbędna jest zmiana wybranych wcześniej preferencji.
Jest to więc opowieść o budowaniu bliskiej relacji od początku do końca skazanej na klęskę, ale mimo wszystko wartej podjęcia ryzyka. A przysłuchuje się temu superinteligentny robot, który raczej nie może być zachwycony dalszym rozwojem wypadków miłosnych.
Choć prawie cała akcja rozgrywa się we wnętrzu ukraińskiego statku kosmicznego, film nie sprawia wrażenia teatru telewizji, umownego w swoich środkach. Pomimo ograniczeń budżetowych „Jesteś wszechświatem” imponuje scenografią, także tą „galaktyczną”, i w wielu miejscach bawi się nawiązaniami do klasyki, na czele z „2001: odyseją kosmiczną”.
Bardziej jednak niż typowe kwestie intelektualne (obecność technologii w życiu człowieka, podbój kosmosu czy problematyka ekologiczna) interesuje Ostrikova melancholijny wymiar tej kosmicznej robinsonady – czyli to, co wydarza się pomiędzy dwojgiem ludzi w obliczu katastrofy totalnej.
Ukraińskie kino czasu wojny
Ukraiński reżyser przygotowywał ten skromny i zarazem ambitny debiut aż dziesięć lat – prace opóźniały się z powodu finansowych niedoborów, pandemii (w jakimś sensie jest to kino bardzo „pandemiczne”) i oczywiście wybuchu wojny w 2022 roku. Grający Melnyka aktor Wołodymyr Krawczuk od samego początku rosyjskiej inwazji walczył na froncie, podobnie jak odpowiedzialny za efekty specjalne Aleksander Suworow, który z tej wojny nigdy nie powrócił.
Sam film trzyma się z daleka od bieżących realiów, jakkolwiek niebiesko-żółte barwy na ramieniu astronauty mają swój polityczny wydźwięk. Również taki, że ukraińskie kino, mimo skrajnie niesprzyjających okoliczności, pozostaje żywe, a nawet zaskakuje świeżym podejściem do popularnego gatunku.
Muszą też przemawiać (nawet jeśli czasami nazbyt dobitnie) obecne w tym filmie metafory: przymusowej rozłąki, mocno zapośredniczonego kontaktu czy po prostu walki o przetrwanie, w której czasem liczy się coś więcej niż jedynie biologiczne przeżycie.
„JESTEŚ WSZECHŚWIATEM” („Ty–Kosmos”) – reż. Pavlo Ostrikov. Prod. Ukraina/Belgia 2024. Premiery CANAL+, Nowe Horyzonty VoD, e-kinopodbaranami, MOJEeKINO.
„Tygodnik Powszechny” – jedyny polski tygodnik społeczno-kulturalny.
30 tys. Czytelniczek i Czytelników. Najlepsze Autorki i najlepsi Autorzy.
Wspólnota, która myśli samodzielnie.
