Szanowny Użytkowniku,

25 maja 2018 roku zaczyna obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). W związku z tym informujemy, że wprowadziliśmy zmiany w Regulaminie Serwisu i Polityce Prywatności. Prosimy o poświęcenie kilku minut, aby się z nimi zapoznać. Możliwe jest to tutaj.

Rozumiem

Reklama

Odwrócili się ku czczej gadaninie

Odwrócili się ku czczej gadaninie

04.07.2017
Czyta się kilka minut
Kiedy wam powiedzą, że macie uczcić czyjąś pamięć „minutą milczenia”, popatrzcie na sekundnik.
Fot. Grażyna Makara
D

Dobrze, jeśli „minuta” będzie trwała 23 sekundy. Bo 60 sekund milczenia trudno wytrzymać. A co dopiero ciszy. To, co zwykle nazywamy ciszą: pustego kościoła, spokojnej wsi, parku, domowego zacisza, właściwie ciszą nie jest. Ciszą w pełni jest cisza absolutna, kiedy żaden dźwięk z zewnątrz do nas nie dociera. W takiej ciszy człowiek jest ponoć w stanie wytrzymać maksimum 45 minut: potem zaczynają się różne zaburzenia, a nawet halucynacje. Bicie serca i inne odgłosy naszego organizmu stają się tak bardzo słyszalne, że mogą człowieka przyprawić o szaleństwo. Tak przynajmniej twierdzą ci, którzy tego doświadczyli w komorach ciszy w laboratoriach Orfield w USA lub w komorze bezechowej Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Ale cisza jest stopniowalna: „cicho, ciszej, jeszcze ciszej...”. Zastanówmy się nad zwyczajną ciszą, uznaną za normę ochrony ludzi przed hałasem („Równoważny poziom dźwięku A na zewnątrz budynku nie powinien przekraczać 55 dB w dzień i 45 dB w nocy” – głoszą zalecenia WHO z 1993 r.).

Człowiek potrzebuje takiej ciszy, dlaczego więc tylu ludzi jej nie chce? Dlaczego w galeriach, restauracjach, salonach fryzjerskich nieustannie słychać muzykę, czasem tak głośną, że się nie da rozmawiać? Dlaczego tylu ludzi chodzi z grającymi słuchawkami w uszach? Dlaczego nad jeziorem, w górach, w lesie preferujemy elektroniczne dźwięki ponad ciszę natury?

A milczenie? Czy nazbyt często nie mówimy tylko po to, żeby mówić, a nie żeby coś powiedzieć? Zadaję sobie to pytanie, gdy chcąc nie chcąc słucham cudzych rozmów telefonicznych (np. w pociągu, gdzie ludzie przez komórkę nie mówią, a wrzeszczą), długich rozmów, w moim odczuciu, o niczym.

Kiedy w towarzyskim gronie nagle zapada cisza, Rosjanie mówią: „urodził się milicjant”, a Francuzi: „un ange passe!” (przeszedł anioł). Ciekawe dlaczego? Sądzę, że mówią to po to, żeby rozładować napięcie wywołane ciszą. Bo może samo mówienie, bez względu na treść, jest traktowane jako sygnał obecności (mówię, więc jestem – zauważcie mnie!) i sposobem podtrzymywania relacji. Milczek w towarzystwie niepokoi. Już lepiej ­paplać niż milczeć. Trzeba wielkiej zażyłości, by mogło zaistnieć spokojne wspólne milczenie.

Milczy się w klasztorach. Trapiści, u których zasada niemal stałego milczenia obowiązuje od kilkuset lat, wypracowali system umownych znaków (jest ich ponad 1300), którymi, kiedy zachodzi potrzeba, porozumiewają się, nie naruszając ciszy. Ale ani u kartuzów, ani w innych klasztorach, eremach czy aśramach cisza i milczenie nie są celem samym w sobie. Milczenie i cisza otoczenia, żeby miały sens, służą wyciszeniu wewnętrznemu. Bez tego wewnętrznego wyciszenia „minuta milczenia” staje się czasem długim ponad wytrzymałość.

Miejscem i szkołą wewnętrznego wyciszenia jest (powinna być) modlitwa. Posoborowa reforma liturgii mszalnej polegała m.in. na wprowadzeniu do niej momentów ciszy i milczenia. Według obowiązujących przepisów („Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego”, „Instrukcja o muzyce w Liturgii Świętej Musicam Sacram”) milczenie ma poprzedzać akt pokuty, ma być zachowane po wezwaniu do modlitwy („módlmy się”), po odczytaniu samego tekstu modlitwy mszalnej, po odczytaniu lekcji, ewangelii albo po homilii i po komunii – tu ma następować dłuższy moment cichego dziękczynienia. W czasie całej mszy wierni wsłuchują się w milczeniu w słowa celebransa, uczestnicząc w jego modlitwie. Tak być powinno. Jak jest? Wiemy. Kiedy zdarzy się, że celebrans po homilii albo po komunii przez dłuższą chwilę medytuje czy modli się w milczeniu, zgromadzeni są zaniepokojeni i pytają, czy księdzu nie zrobiło się słabo.

Spotkałem jednego celebransa przestrzegającego przepisów o ciszy w liturgii. Jego msze zawsze były przesycone modlitewnym milczeniem. Ten celebrans nazywał się Jan Paweł II.

O nas, księżach, którzy nie czujemy potrzeby albo nie mamy odwagi realizowania przepisów o ciszy w liturgii, można, parafrazując św. Pawła (1 Tm 1, 6-7), powiedzieć: „Odstąpiwszy od tych przepisów, niektórzy zwrócili się ku czczej gadaninie. Chcieli uchodzić za uczonych w Prawie, nie rozumiejąc ani tego, co mówią, ani na czym się opierają”. ©℗


PRAGNIENIE CISZY. CZYTAJ WIĘCEJ >>>

Czytasz ten tekst bezpłatnie, bo Fundacja Tygodnika Powszechnego troszczy się o promowanie czytelnictwa i niezależnych mediów. Wspierając ją, pomagasz zapewnić "Tygodnikowi" suwerenność, warunek rzetelnego i niezależnego dziennikarstwa. Przekaż swój datek:

Autor artykułu

Urodził się 25 lipca 1934 r. w Warszawie. Gdy miał osiemnaście lat, wstąpił do Zgromadzenia Księży Marianów. Po kilku latach otrzymał święcenia kapłańskie. Studiował filozofię na Katolickim...

Dodaj komentarz

Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez Użytkowników w ramach komentarzy do Materiałów udostępnianych przez Usługodawcę.

Zapoznaj się z Regułami forum

Jeśli widzisz komentarz naruszający prawo lub dobre obyczaje, zgłoś go klikając w link "Zgłoś naruszenie" pod komentarzem.

Zaloguj się albo zarejestruj aby dodać komentarz

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]