Reklama

Nobel za pęsetę i nożyk ze światła

Nobel za pęsetę i nożyk ze światła

02.10.2018
Czyta się kilka minut
Tegoroczna Nagroda Nobla z fizyki przypadła w udziale trójce naukowców, którzy opracowali narzędzia przydatne w warsztacie każdego majsterkowicza. Nie byle jakiego majsterkowicza – takiego, który chce operować na pojedynczych komórkach, molekułach czy nawet atomach.
Jeden z tegorocznych Noblistów, Gerard Mourou, w rozmowie z dziennikarzami, Paryż, 2 października 2018 r. / Fot. Christophe Ena / AP Photo / East News
Jeden z tegorocznych Noblistów, Gerard Mourou, w rozmowie z dziennikarzami, Paryż, 2 października 2018 r. / Fot. Christophe Ena / AP Photo / East News
L

Laureatami tegorocznych nagród z fizyki zostali Arthur Ashkin z USA, Gérard Mourou z Francji i Donna Strickland z Kanady. Donna Strickland jest również trzecią kobietą w historii, która uhonorowana została tą nagrodą z fizyki (wcześniej były w 1903 r. Maria Skłodowska-Curie i w 1963 r. Maria Goeppert-Mayer.

Arthur Ashkin opracował metodę chwytania w promień lasera małych przedmiotów – komórek, molekuł czy atomów. Sen pisarzy science-fiction o „promieniu ściągającym” stał się dzięki niemu faktem – za pomocą promieniowania elektromagnetycznego (jakim jest światło) udało mu się utrzymać małe cząsteczki o rozmiarach rzędu mikrometrów. W tak małej skali ciśnienie fotonów jest już na tyle odczuwalne dla cząsteczek (czymkolwiek by były), że można je za pomocą światła lasera unieść lub przesunąć w określone miejsce. Ashkinowi udało się nie tylko złapać w pułapkę laserową bakterie, ale również tak dobrać moc laserów, że mikroby pozostawały żywe.

Z kolei Mourou i Strickland pracowali nad ultrakrótkimi silnymi impulsami laserowymi. Udało im się uzyskać super krótkie, a jednocześnie bardzo mocne błyski promienia laserowego. Na tyle krótkie – rzędu femtosekund, że przedmioty trafiane laserem nie zdążyły się rozgrzać, a jednocześnie na tyle silne, że były w stanie wybijać atomy z trafionego przedmiotu. W ten sposób powstały ultraprcyzyjne noże laserowe, dziś powszechnie stosowane przez okulistów, które tną, a nie przypalają.

Arthur Ashkin dostał połowę nagrody, druga przypadła do podziału Gérardowi Mourou i Donnie Strickland.

Czytaj także: Łukasz Lamża o Noblu z dziedziny medycyny i fizjologii

 

Ten materiał jest bezpłatny, bo Fundacja Tygodnika Powszechnego troszczy się o promowanie czytelnictwa i niezależnych mediów. Wspierając ją, pomagasz zapewnić "Tygodnikowi" suwerenność, warunek rzetelnego i niezależnego dziennikarstwa. Przekaż swój datek:

Autor artykułu

Urodzony w 1971 r. Dziennikarz naukowy, stały współpracownik „Tygodnika Powszechnego”. Absolwent Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytet Warszawski (kierunek matematyka). W...

Dodaj komentarz

Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez Użytkowników w ramach komentarzy do Materiałów udostępnianych przez Usługodawcę.

Zapoznaj się z Regułami forum

Jeśli widzisz komentarz naruszający prawo lub dobre obyczaje, zgłoś go klikając w link "Zgłoś naruszenie" pod komentarzem.

Zaloguj się albo zarejestruj aby dodać komentarz

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]