kultura polska: najważniejsze informacje

Jakub Gierszał w filmie "Pojedynek", reż. Łukasz Palkowski, 2026 r. // materiały prasowe TVP VOD

Dlaczego nie potrafimy nakręcić dobrego filmu o polskiej historii

Michał Walkiewicz
W naszym kinie historycznym dominują militaria. Nie kręcimy filmów o emigracji, emancypacji i ruchach robotniczych. Dlaczego?
MATERIAŁ PARTNERA

Krajowy Plan Odbudowy to impuls dla kultury

Karolina Kalinowska
Pandemia covid-19 zatrzymała kulturę tylko na chwilę. Projekty z KPO pokazują, że instytucje, organizacje i firmy wyszły z kryzysu, stawiając na cyfryzację,…
„Reksio Kompozytor”, 1979 r., reż. Józef Ćwiertnia, oprac. plast. Lechosław Marszałek // Studio Filmów Rysunkowych

Skąd wziął się Reksio, Baltazar Gąbka oraz Bolek i Lolek?

Beata Chomątowska, Patryk Oczko
Patryk Oczko, historyk sztuki: Studio Filmów Rysunkowych w Bielsku-Białej testowało różnych bohaterów – profesora Filutka, Koziołka Matołka, gąskę Balbinkę.…
// il. Przemysław Gawlas & Michał Kęskiewicz dla „TP”
Wersja audio

Renesans czytelnictwa. Dlaczego chętniej wybieramy książki niż ekrany

Monika Ochędowska
Wbrew ponurym przepowiedniom kupujemy coraz więcej książek. Czytanie przynosi ukojenie i jest modne. Sprawia przyjemność i oswaja ze zmianami.
Otwarcie wystawy Familiar Strangers w Bozar. Bruksela, 2025 r. // Fot. Kuba Celej / IAM
MATERIAŁ PARTNERA

Rok 2025 był przełomowy dla obecności polskiej kultury na świecie

Rozwijane przez Instytut Adama Mickiewicza projekty umocniły wizerunek Polski jako kraju nowoczesnej, zaangażowanej i otwartej kultury.
W obozie dla przesiedleńców w Deir al-Balah, w centralnej części Strefy Gazy, 11 czerwca 2024 r. // Fot. Majdi Fathi / AFP / East News

Tylko Panna. Dlaczego teologia Marii nie pomieści

Ryszard Koziołek
Teologia uczy, że Bóg nie potrzebował Marii w projekcie zbawienia. Ale ludzie swoje wiedzą. Jak masz matkę w domu, to choćbyś był Bogiem, dla niej zawsze…
Henryk Vogelfänger (Tońko) i Kazimierz Wajda (Szczepko) w radiu, 1937 r. // Narodowe Archiwum Cyfrowe
Wersja audio

Legendarny lwowski batiar. Grał słynnego Szczepcia, choć marzył o rolach tragicznych

Stanisław Calik
Kazimierz Wajda i Henryk Vogelfänger, czyli Szczepcio i Tońcio: ich duetu z programu „Wesoła Lwowska Fala” słuchał co szósty mieszkaniec międzywojennej Polski…
Marek Górlikowski, Ilustrator. Prawdziwe przygody ojca Koziołka Matołka. Tylko dla dorosłych. Wydawnictwo ZNAK, 2025 r. // materiały prasowe

Polska miała swojego Disneya. Narysował nam Koziołka Matołka

Jacek Taran
Jak to możliwe, że zapomnieliśmy o kimś, kogo rysunki znało jeszcze niedawno każde dziecko?
Radosław Krzyżowski i Dorota Segda w spektaklu "Zamach na Narodowy Stary Teatr. Narodziny narodu'", reż. Jakub Skrzywanek // Fot. Natalia Kabanow / Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej

„Zamach na Narodowy Stary Teatr” to przedstawienie nieudane i nieudolne

Dariusz Kosiński
Czas najwyższy, by zacząć prawdziwy zamach na narodowy stary teatr – nie tylko ten krakowski. Polska tradycja teatralna wyznaczana przez „Dziady” ma już…
Kolejka przed kioskiem Ruchu. Warszawa, czerwiec 1989 r. // Fot. Chris Niedenthal / Forum

To już koniec kiosków Ruchu. Dlaczego słynne budki znikają z ulic?

Marek Rabij
Nikt już nie zaczyna dnia od wizyty w kiosku. Ostatnie z nich właśnie się zamykają. Pozostaną po nich wspomnienia z czasów, gdy stanowiły jedno z…
Screen strony Ośrodek KARTA //karta.org.pl

Czy „Karta” zbankrutuje?

Michał Okoński
Zasłużona organizacja zajmująca się najnowszą historią Polski apeluje o pomoc.
Olga Drenda / fot. Maciej Zienkiewicz dla TP

Domek z tarasem, przebój z Męskiego Grania i burgerownia w pawilonie: czy tak naprawdę wygląda Polska?

Olga Drenda
W realiach przeliczania każdego kawałka miejskiego gruntu na cenne złotówki nieużytek nie ma prawa bytu. Tęsknię za spontaniczną rumiankową łąką na zapleczu…
Polscy uczestnicy X kongresu PEN Clubu. Mieczysław Grydzewski drugi od lewej. Budapeszt, 1932 r. / Narodowe Archiwum Cyfrowe

W polskiej kulturze XX wieku był człowiekiem instytucją: Mieczysław Grydzewski, dla przyjaciół „Grydz”. Dziś mało kto o nim pamięta

Piotr Hapanowicz
100 lat temu, w styczniu 1924 r., ukazał się pierwszy numer „Wiadomości Literackich”, najważniejszego pisma kulturalnego w II Rzeczypospolitej. Nie sposób…
Witryna księgarni Leona Idzikowskiego z reklamy z 1890 roku / archiwum autora

To polskie wydawnictwo należało do największych w całej Europie. I wpłynęło na rozwój kultury w carskiej Rosji

Stanisław Calik
165 lat temu pewien młody przedsiębiorca z Krakowa otworzył w Kijowie polską księgarnię. Tak zaczęła się niezwykła historia, bez której wiele spraw mogłoby…
Koń za to jest ponadczasowy. / OLGA DRENDA

A mury zostaną wyremontowane. Felieton Olgi Drendy

Olga Drenda
Co z muralami? Dużo podróżuję po Polsce i widzę, że o ile moda na nie osiąga prawdopodobnie szczytowy moment, to rzadko kiedy bywają one już patriotyczne.
Lublin, czerwiec 2013 r. / WOJCIECH PACEWICZ / PAP

Historia zakorzeniona

Marcin Napiórkowski
Żeby stworzyć lepsze państwo, potrzeba przede wszystkim lepszej mapy. Najlepszą z dotychczasowych narysował Rafał Matyja.
/ JOZEF MICIC / ADOBE.STOCK.COM

Rafał Matyja: Polska do zmiany

Rafał Matyja
Wojna przynosi złudne nadzieje, ale też uczy, że świata nie buduje się dla coraz większych przyjemności. Wojna przywraca społeczeństwom horyzont, jakim jest…
Marta Baranowska, tancerka Baletu Dworskiego Cracovia Danza, podczas przygotowywania choreografii w Film Studio, które powstało w czasie pandemii. Kraków, 3 czerwca 2020 r./ ŁUKASZ GĄGULSKI / PAP / ŁUKASZ GĄGULSKI / PAP

Komu zabrakło kultury

Dariusz Kosiński
Właśnie się okazało, że możemy żyć bez koncertów, przedstawień i wystaw. Ale okazało się też, jaką fikcją jest przekonanie o pełni takiego życia. I jaką moc ma…
Teatr Dramatyczny, Warszawa, 12 marca 2020 r. / fot. Tomasz Urbanek / / East News

Kultura w zamrażarce

Monika Ochędowska
Zamknięte kina, muzea, teatry, filharmonie i opery liczą straty i szukają pomocy finansowej.
/ RAFAŁ LATOSZEK

Kobieta po przejściach

Maria Seweryn, Tomasz Domagała
MARIA SEWERYN: Niełatwo grać kryminał. Zaprasza się widza do teatru i proponuje umowność, w którą musi uwierzyć. To dla aktorów wyzwanie.
/ RAFAŁ LATOSZEK

Mężczyzna z przeszłością

Mirosław Zbrojewicz, Tomasz Domagała
MIROSŁAW ZBROJEWICZ: Praca z Marią Seweryn jest fascynująca, ponieważ bardzo się różnimy. Podczas prób otworzyłem się na tyle, że mogłem to wykorzystać.
Minister kultury i dziedzictwa narodowego Piotr Gliński odsłania instalacjię artystyczną Jerzego Kaliny „Szlaban. Przejścia graniczne” na dziedzińcu Zamku Królewskiego w Warszawie 17 września 2019 r. / JAN BIELECKI / EAST NEWS / JAN BIELECKI / EAST NEWS

Dożynki Ministra Glińskiego

Piotr Kosiewski
Kiedy obejmował urząd, zapowiedział wiele zmian. Słowa dotrzymał, ale też okazał się jednym z najgorszych ministrów kultury w dziejach III RP. Generował…

Kultura na eksport

Piotr Kosiewski
Najwyższa Izba Kontroli przyjrzała się promocji polskiej kultury za granicą.
Ezili Dantò na ścianie świątyni Rasin San Bout, Cazale, Haiti, 2011 r. / Fot. Magdalena Mądra

Legiony, wudu i Czarna Madonna

Leszek Kolankiewicz
Dwie blizny Matki Boskiej Częstochowskiej na Haiti przemieniły się w trzy blizny po ranach odniesionych w czasie powstania niewolników. Dzieciątko Jezus…
Minister kultury prof. Piotr Gliński. Fot: Andrzej Iwańczuk/REPORTER/EASTNEWS /

Siły teatralnej prewencji

Piotr Mucharski
Spektakl „Śmierć i dziewczyna” skłonił nowe władze Ministerstwa Kultury do zajęcia stanowiska jeszcze przed premierą w Teatrze Polskim we Wrocławiu.
/ Fot. Andrzej Georgiew / FORUM

Suma wszystkich pragnień

Anda Rottenberg, Piotr Kosiewski
Anda Rottenberg, krytyk sztuki, kurator: Kultura sama się formatuje. Bez dyrektyw.