kosmos: najważniejsze informacje

Noc naukowców na Politechnice Poznańskiej, 27 września 2019 r. // Fot. Łukasz Cynalewski / Agencja Wyborcza.pl

Tomasz Rożek: Dzieci nie mają nauki w nosie

Marcin Żyła, Tomasz Rożek
Do szkolnego podziału na fizykę, biologię czy geografię zawsze czułem dużą nieufność. Na szczęście moja działalność sprawia, że mogę na ten podział gwizdać –…
Astronauci Reid Wiseman, dowódca Artemis II, Victor Glover, Christina Koch i Jeremy Hansen podczas przygotowań do misji Artemis II SLS. Centrum Kosmicznym im. Kennedy'ego NASA na Florydzie, 30 marca 2026 r. // Fot. Bill Ingalls / NASA

Program Artemis wchodzi w fazę załogową. Dlaczego Amerykanie chcą wrócić na Księżyc?

Wojciech Brzeziński
Misja Artemis II sprawdzi, czy NASA jest w stanie bezpiecznie dostarczyć astronautów w okolice Księżyca. To pierwszy krok w realizacji nowego planu USA: budowy…
Sławosz Uznański-Wiśniewski // Materiały prasowe ESA

Polska w kosmosie. Uznański-Wiśniewski zmienia polską naukę i gospodarkę

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński
W pół roku po locie Polaka na Międzynarodową Stację Kosmiczną widać, że nasze ambicje kosmiczne rosną. Nie wiadomo jednak, czy uda się je spełnić.

Wielkie pytania o małe czerwone kropki. Najważniejsze odkrycie teleskopu Jamesa Webba

Sebastian J. Szybka
Teleskop Jamesa Webba dostrzegł nowego rodzaju obiekty astronomiczne. Jeszcze nie wiemy, czym one są, ale już namieszały w nauce.
Statek załogowy Shenzhou-21 i rakieta Long March-2F przyszykowane do startu. Jiuquan, 24 października 2025 r. // Fot. Wang Jiangbo / Xinhua / AFP / East News

Kosmiczny wyścig: rywalizacja Chin i USA wchodzi w nową fazę

Wojciech Brzeziński
W rywalizacji między USA i Chinami o panowanie w kosmosie walce nie chodzi tylko o prestiż. Także o technologie, które zmienią świat.
Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (ilustracja) // NASA

Małe Czerwone Kropki na zdjęciach z teleskopu Webba. Oto co sugerują astronomowie

Marta Lotka
Niepozorne czerwone kropki zaobserwowane przez Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba otwierają nowy rozdział badań kosmosu. Wiele wskazuje na to, że kryją się za…
ICEYE - satelita SAR czwartej generacji nad Brazylią // ICEYE

Kosmiczne rzemiosło. Czym Polska błyszczy na orbicie

Wojciech Brzeziński
Polska stała się ważną częścią europejskiego sektora kosmicznego. Mamy własnego astronautę, własne satelity i własnych championów technologicznych. A to…
Nagroda Przewroty / Centrum Nauki Kopernik

Przewroty dzieją się nie tylko w szkołach.

Wojciech Brzeziński, Ewelina Jurasz, Anna Samsel, Adrianna Kaczmarek
W bibliotece w Rawiczu, w galerii sztuki w Krośnie, na sali szkoleniowej z położnymi – wszędzie tam, gdzie edukacja przestaje być formułką, a staje się relacją…
Spotkanie Ambasadorów Edukacji Kosmicznej ESERO-Polska 2022 // fot: Centrum Nauki Kopernik

Kosmos zaczyna się w klasie. Czego uczniowie naprawdę potrzebują, żeby zainteresować się nauką?

Wojciech Brzeziński, Justyna Średzińska, Aneta Kołton-Janiga, Waldemar Grabowski
Czasem wystarczy spojrzeć w niebo – i zrozumieć, że pytania o kosmos to tak naprawdę pytania o życie, technologię, klimat i przyszłość. Tematyka kosmiczna,…
Program lądownika księżycowego Argonaut Europejskiej Agencji Kosmicznej, wizualizacja eksploracji księżyca. // ESA–ATG

Dlaczego wszyscy lecą na Księżyc?

Nina Bażela
Przez najbliższe dwa lata na Srebrnym Globie wyląduje więcej łazików niż od początku XXI w., a kolejne misje księżycowe będą startować średnio co miesiąc. O…
Galaktyka Andromedy // NASA / JPL-Caltech

Wszechświat rozszerza się coraz szybciej. Nasz model kosmologiczny trzeszczy w szwach

Sebastian J. Szybka
Rewolucje w fizyce rozpoczynają się, gdy nie da się pogodzić obowiązujących teorii z obserwacjami. Czy kosmologia obserwacyjna burzy właśnie stary obraz świata?
Natalia Polasik „Pytania bez odpowiedzi" /fragment/, 2025 r. // Natalia Polasik / @moonwaterpl

Najpiękniejsze prawo Keplera. Matematyka istnieje niezależnie od nas

Marek Abramowicz
Nasz umysł nie tworzy matematyki. Odkrywamy ją podobnie jak Kolumb Amerykę. Tylko tak potrafię wytłumaczyć jej skuteczność w opisie świata.
Natalia Polasik „Wiedza zakazana" /fragment/, 2025 r. // Natalia Polasik / @moonwaterpl

Co się dzieje w czarnych dziurach

Maciej Wielgus
Sprawiają wrażenie, jakby zawierały gęsto upakowaną, oddziałującą grawitacyjnie materię. Ale to tylko pozór, bo czarne dziury są niematerialne. Rodzą się z…
Maciej Gała, Miron Kobylański, Michał Mrzyk i Michał Mueller z zespołu ReSat podczas kampanii startowej CanSat 2025 // Fot. Natalia Zalewska, Centrum Nauki Kopernik

Uczniowski kosmos. Jak edukacja kosmiczna otwiera nowe drzwi dla polskiej młodzieży

Wojciech Brzeziński, Kajetan Rachwał, Aleksander Jasiak, Michał Mueller
Ze szkoły – o krok do kosmosu. Uczestnicy konkursu CanSat muszą podjąć się nie lada wyzwania. Polegając przede wszystkim na własnych siłach, entuzjazmie i…
Zespół CANpernicus w składzie Łukasz Komoszyński, Marcel Korpal, Maciej Procyk, Kajetan Rachwał, Stefan Rucki, Julia Sochacka, Filip Szykuła, podczas kampanii startowej CanSat 2017 // Fot. Centrum Nauki Kopernik
Materiał promocyjny

Wielkie wyzwanie i kosmiczne lekcje

Wojciech Brzeziński
Polscy uczniowie własnoręcznie budują kosmiczne misje. I nabywają umiejętności, które są bardzo przydatne w dobie szybkiego rozwoju technologii. Uczą się przy…
Sławosz Uznański-Wiśniewski // Fot. Axiom Space Missions / materiały prasowe

Polska wraca na orbitę z kosmicznymi ambicjami

Wojciech Brzeziński
Nasz astronauta, Sławosz Uznański-Wiśniewski, przeprowadzi orbitalne eksperymenty z zakresu materiałoznawstwa, biotechnologii czy sztucznej inteligencji, które…
Łukasz Lamża - Jeszcze inna przyszłość

Nadciąga osobliwość technologiczna? [Jeszcze inna przyszłość, odc. 19]

Łukasz Lamża
Wiele mówi się dzisiaj o tym, że urządzenia technologiczne zastąpią kiedyś człowieka: że sztuczna inteligencja będzie kiedyś lepiej i szybciej od nas wykonywać…

Dziwne gwiazdy czy obce cywilizacje? [Miłego antropocenu! #19]

Wojciech Brzeziński, Marcin Gawroński
Są niezwykle jasne, niezwykle szybkie i niezwykle tajemnicze. Tak zwane szybkie błyski radiowe od kilkunastu lat fascynują astronomów, bo jedne z najbardziej…
Zespół radioteleskopów ALMA położonych w górach w Chile. Pozwalają one na rejestrowanie nawet słabego promieniowania elektromagnetycznego, emitowanego przez chłodne obiekty kosmiczne, takie jak obłoki gazu i pyłu. // Fot. Diogo J. D. Teixeira / Adobe Stock

Czy ta kosmiczna zagadka wskazuje na istnienie obcych?

Wojciech Brzeziński
Pochodzenie tzw. szybkich błysków radiowych, docierających do nas spoza naszej galaktyki, to jedna z największych zagadek astronomii. Ich badacze zastanawiają…
Krater meteorytowy Barringera, Arizona // Fot. Anna Łosiak

Obrona planetarna w gotowości. Spora planetoida na kursie kolizyjnym z Ziemią

Anna Łosiak
Obserwacje z ostatniego miesiąca wskazują, że planetoida o średnicy kilkudziesięciu metrów może uderzyć w Ziemię w 2032 r. Zagrożenie jest realne, ale jakie…
Siódmy start testowy rakiety Starship. Starbase w Boca Chica w Teksasie, 16 stycznia 2025 r. // fot. Eric Gay / AP Photo

Kosmiczny wyścig miliarderów. Elon Musk i Jeff Bezos walczą o coś więcej niż pieniądze

Wojciech Brzeziński
Nieudany start nowego prototypu Starshipa firmy SpaceX zbiegł się w czasie z udanym testem rakiety New Glenn, stworzonej przez Blue Origin. Kosmos znów jest…
Monika Ochędowska // Fot. Grażyna Makara / Katarzyna Włoch // Tygodnik Powszechny

Chcę wierzyć

Monika Ochędowska
Myślę sobie, że plakat z napisem „I want to believe” powinien wisieć przede wszystkim w pokojach nauczycielskich. Jeśli cokolwiek się w polskich szkołach…
Jared Isaacman przed kapsułą Dragon. 15 września 2024 r. // Fot. Polaris Program / AFP / East News

Trump wskazał nowego szefa NASA. Co Jared Isaacman oznacza dla kosmicznej przyszłości USA?

Wojciech Brzeziński
We wrześniu był w kosmosie, w styczniu pokieruje największą kosmiczną agencją świata. Miliarder Jared Isaacman otrzymał od Donalda Trumpa nominację na…
Fragment meteorytu Murchison. Nazwę zawdzięcza autralijskiemu miasteczku, nieopodal którego spadł w 1969 r., oraz brytyjskiemu badaczowi, jednemu z twórców nowożytnej geologii // Fot. Alamy / BE&W

Meteoryt Murchison: gość z innego świata i czasu

Marzena Zdanowska
Najpierw był błysk, potem świst i huk. Meteoryt Murchison był dla geologów niespodziewanym darem z nieba. Przyniósł informacje o czasach, w których powstawały…
Butch Wilmore i Suni Williams w przejściu pomiędzy modułem Harmony Międzynarodowej Stacji Kosmicznej a statkiem kosmicznym Starliner // Fot. NASA

Rozbitkowie

Wojciech Brzeziński
Dwoje astronautów, którzy przypadkiem utknęli na pół roku na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, czekają trudne chwile. Brak ziemskiej grawitacji i zamknięta…
System mikrosatelitarny EagleEye // Fot. eagle-launch.com / creotech / materiał prasowy

EagleEye: polski satelita może stać się naszą przepustką do światowej ligi przemysłu kosmicznego

Wojciech Brzeziński
Obrazy satelitarne są potrzebne m.in. do monitorowania ruchów wojsk, planowania operacji czy oceny zniszczeń w infrastrukturze krytycznej. Ale mają też…
Mural w Museo de Ciencias del Crater na półwyspie Jukatan, przedstawiający asteroidę, która uderzyła w Chicxulub, powodując wyginięcie dinozaurów. // Fot. Adriana Rosas / Alamy / BE&W

Namierzyli zabójcę dinozaurów. To nie była przypadkowa asteroida

Łukasz Kwiatek
Skąd przybył obiekt, który doprowadził do jednej z największych katastrof w dziejach?
Międzynarodowa Stacja Kosmiczna ISS na tle Ziemi, 2021 r. // Fot. NASA.gov

Międzynarodowa Stacja Kosmiczna zniknie z orbity

Wojciech Brzeziński
NASA podjęła właśnie istotne decyzje w sprawie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Agencja zamówiła od SpaceX holownik, który zniszczy kosmiczne laboratorium.
Fot. Stock.adobe.com

Spójrzcie w niebo: Perseidy szykują kosmiczne fajerwerki

Wojciech Brzeziński
Zbliża się sierpniowy pokaz deszczu spadających gwiazd. W najbliższych dniach rój Perseidów znów może rozświetlić nocne niebo.
Profesor Andrzej Udalski dyrektor Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego. // Fot. Andrzej Hulimka / Forum

OGLE: wielki polski program obserwacji nieba i jego odkrycia

Wojciech Brzeziński, Andrzej Udalski
Prof. Andrzej Udalski, astronom, kierownik OGLE: Nadal nie wiemy, czym jest ciemna materia. Ale wykluczyliśmy najbardziej nośne hipotezy, że ciemną materię…
Teleskop DESI w Tucson, Arizona, maj 2018 r. // Fot. P. Marenfeld / Berkeley Lab / materiały prasowe

Ciemna energia zdaje się słabnąć. Pierwsze wyniki badań teleskopem DESI są zaskakujące

Artur Miroszewski
Wstępne pomiary nowego instrumentu badawczego rzucają światło na ciemne składniki wszechświata. I sugerują, że nasz obecny model kosmologiczny będzie wymagał…
Sir Roger Penrose w Instytucie Nauki i Technologii. Austria, 21 maja 2015 r. / Fot. Hans Klaus Techt / APA / AFP / East News

Sir Roger Penrose o swojej drodze do zrozumienia rzeczywistości. Wywiad z fizykiem, który jak nikt wcześniej opisał wszechświat

Marta Emilia Bielińska, sir Roger Penrose
Sir Roger Penrose: Nazwa „Wielki Wybuch” była żartem. Jej twórca uważał, że to fatalna teoria, i chciał ją ośmieszyć.
Tancerze Navaho świętują Dzień Uznania Rdzennych Amerykanów. Phoenix w Arizonie, 9 lipca 2023 r. / fot. Norm Hall / GETTY IMAGES

Nawahowie i Księżyc: dajcie spokój naszej krewnej. Do kogo należy Srebrny Glob?

Marcin Żyła
Sonda Peregrine 1 ostatecznie nie wylądowała na Księżycu, tylko spłonęła w ziemskiej atmosferze. Ale wcześniej ożywiła starą dyskusję o tym, do kogo należy…
Najciemniej pod gwiazdą

Co wypatrzył Teleskop Webba?

Wojciech Brzeziński
Kosmolodzy mają nową zagwozdkę: czy obiekty wypatrzone przez Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba są prastarymi galaktykami, czy może hipotetycznymi gwiazdami…
Przetasowania w wyścigu mocarstw

Przetasowania w wyścigu mocarstw: Indie wyprzedziły Rosję

Wojciech Brzeziński
Krater, który w powierzchni Księżyca wybiła sonda Łuna-25, symbolizuje upadek rosyjskiego programu kosmicznego. Do liderów dołączają za to Indie.
Jerzy Turowicz / fot. Archiwum „TP” / Archiwum "TP"

Redaktor o przyszłości

Jerzy Turowicz
Podstawową wartością rzeczywistości ziemskiej jest człowiek.

Pomruki wszechświata. Podejrzeliśmy galaktyki tańczące w rytmie fal grawitacyjnych

Tomasz Miller
Cztery zespoły astrofizyków ogłosiły przełomowe wyniki kilkunastoletnich poszukiwań tzw. nanohercowych fal grawitacyjnych. Równie niezwykły jak samo zjawisko…
/

Copernicus na kanale youtube

Dodatkowe pasma Festiwalu

Wszystkie wydarzenia są bezpłatne. Na wszystkie warsztaty obowiązują zapisy mailowe (na adres: warsztaty@copernicusfestival.com, szczegóły na…

Główne pasma Festiwalu

Poniższe wydarzenia odbywają się w Muzeum Inżynierii i Techniki przy ul. Św. Wawrzyńca 15 w Krakowie. Wstęp wolny. Transmisja na żywo na kanale Youtube.com/…
Natalia Polasik, „Narodziny”, 2023 r. / NATALIA POLASIK / MOONWATERPL

Środek jest wszędzie

Ks. Michał Heller
Kopernik przesunął jedynie środek wszechświata – niewiele, z Ziemi na Słońce. Późniejsi czytelnicy jego dzieła zrozumieli to jako degradację człowieka, który…
/

Nie daj się zjeść

MAT
/

Czy masz już ulubionego gada?

MAT
/

Róbcie to w domu

MAT
„Dzieci” Merkurego, ilustracja z rękopisu „De Sphaera”, III ćw. XV w. / BIBLIOTECA ESTENSE W MODENIE / BIBLIOTECA ESTENSE W MODENIE

Dzieci planet

Magdalena Łanuszka
W miniaturach umieszczonych w rękopisie „De Sphaera” astrologia łączy się z astronomią, a ludzkie losy splatają z ruchami ciał niebieskich. Średniowieczna…
Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego / MATERIAŁY PRASOWE

ID.UJ: Uniwersytet przyszłości

/ MICHAŁ DYAKOWSKI

Wygraliśmy w kosmicznej loterii

Bernard Carr, Marta Emilia Bielińska
BERNARD CARR, matematyk i kosmolog: Większość fizyków ma zbyt materialistyczne i zbyt redukcjonistyczne nastawienie. Zakładają, że nie istnieje żadna inna…
/

Dla małych detektywów

MAT