Ciemna energia zdaje się słabnąć. Pierwsze wyniki badań teleskopem DESI są zaskakujące

Grupa naukowców prowadząca obserwacje teleskopem DESI (Dark Energy Spectroscopic Instrument) podzieliła się wstępnymi wynikami badań nad ciemną energią. Co zaskakujące, jej wpływ na ewolucję wszechświata zdaje się zmieniać w czasie – słabnąć.

Obecnie wiodącym modelem kosmologicznym jest model Λ-CDM (lambda-cold dark matter), w którym tylko około 5 proc. gęstości energii stanowi znana nam materia, z której zbudowani jesteśmy my sami, planety i gwiazdy. Pozostałe 95 proc. przypada na dwa, zawarte w nazwie modelu, hipotetyczne ciemne składniki: materię (27 proc.) i energię (68 proc.), które w pewnym sensie rywalizują o los wszechświata: pierwsza go grawitacyjnie skupia, druga – rozpycha. Ciemna energia zdaje się mieć przewagę i dlatego wszechświat się stale rozszerza. We wspomnianym modelu ma ona charakter tzw. stałej kosmologicznej, oznaczonej symbolem Λ.

Silne przesłanki dotyczące zmienności zachowania ciemnej energii w czasie byłyby sprzeczne z jej dotychczasową interpretacją jako stałej kosmologicznej. Wiązałoby się to z koniecznością rewizji modelu Λ-CDM. Zmiana rozumienia charakteru ciemnej energii powinna mieć niebagatelny wpływ na scenariusz przyszłej ewolucji wszechświata, w tym także jego ostatecznego losu.

Teleskop DESI ma zmierzyć światła dziesiątek milionów galaktyk w celu sporządzenia największej jak dotąd trójwymiarowej mapy obejmującej pobliski wszechświat. Pozwoli to na ujawnienie wpływu ciemnej energii na ostatnie 11 mld lat kosmicznej ewolucji. Naukowcy przestrzegają, że dotychczasowa analiza opiera się jedynie na danych zgromadzonych w pierwszym z przewidzianych pięciu lat pomiarów – dlatego wyniki mogą jeszcze ulec zmianie.

W najbliższej przyszłości swoją pracę rozpocznie kilka innych grup badawczych, z własnymi instrumentami obserwacyjnymi wycelowanymi na ciemne składniki wszechświata. Możemy spodziewać się kolejnych doniesień oraz liczyć na znaczący rozwój naszego rozumienia natury ciemnej energii.