„Wnyki dla światła”: Justyna Kulikowska o zachłanności życia

Metaforyka solarna jest być może najpiękniejszą słabością osób piszących poezję. Słońce i wszelkie efekty świetlne, jakie ono powoduje – a więc m.in. blask czy lśnienie – obciążone są niebagatelną liczbą znaczeń: mogą symbolizować np. pełnię doświadczenia, piękno widzialności lub boską sprawiedliwość. Wnyki z kolei to różne pułapki, sidła na zwierzęta. Zestawienie w tytule książki poetyckiej takich fenomenów jest ruchem świadczącym o zachłanności wrażeń czy nawet „chciwości życia, której przyjdzie dopiero się nauczyć”.

Najnowszy tom Justyny Kulikowskiej – laureatki wielu ważnych nagród poetyckich – łączy kilka tematów: jest tu miejsce na rozważania o dystansie dzielącym słowa i rzeczy i gorzki komentarz społeczny; jest refleksja o zwodniczej mocy języka jako domenie politycznych machinacji oraz żałoba po śmierci najbliższej osoby. Nie brakuje też apologii konkretu i gestów emancypacyjnych, które przejawiają się w walce o samostanowienie. Wyważona, szeroka fraza autorki pozwala skomasować wymienione kwestie.

Książka podlaskiej twórczyni to poezja oporu lokalnego, o którym Kulikowska stale przypomina, chociaż nie wyczerpuje się w tej postawie. Bezsilność wynikająca z poczucia braku sprawczości zostaje zaakceptowana i osadzona na sprężynach zachwytu: typowanej przez poetkę strategii przetrwania. 

Dodatkowo Kulikowska pisze w sposób transowy, kojarzący się z metodą innego poety, Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego: przenoszące traumy powtórzenia rządzą kompozycją „Wnyków...”, a pewne grupy wierszy stanowią warianty jednego utworu. 

Tonacja tomu balansuje przy tym między nonszalanckim „rozgwizdaniem” wymierzonym w struktury władzy a konfesyjnością. Wszystko to sprawia, że „słoneczny” tom jest bardzo atrakcyjny. 

Justyna Kulikowska, WNYKI DLA ŚWIATŁA, WBPiCAK 2025