Szanowny Użytkowniku,

25 maja 2018 roku zaczyna obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). W związku z tym informujemy, że wprowadziliśmy zmiany w Regulaminie Serwisu i Polityce Prywatności. Prosimy o poświęcenie kilku minut, aby się z nimi zapoznać. Możliwe jest to tutaj.

Rozumiem

Reklama

Teatr lalek

Teatr lalek

11.10.2015
Czyta się kilka minut
Na moście wychyla się mężczyzna, odrętwiały, niczym marionetka, której sznurki trzyma w dłoni. Zaczepia go milicjant, mężczyzna drży ze strachu.
M

Ma na imię Brunul. Kilkaset stron dalej mężczyzna o imieniu Bruno wychodzi ze szpitala psychiatrycznego. Niczego nie pamięta, wie tylko, że był w więzieniu. Co łączy te postaci? To tytułowy Matei Brunul, człowiek, który chce odkupić swoje przewinienia wobec partii, choć nie wie czym zawinił.
Książka Luciana Dana Teodorovicia wprowadza czytelników w rzeczywistość Rumunii lat 50. Historia Brunona-Brunula w kolejnych rozdziałach przenosi nas do różnych momentów jego życia – osadzenie i praca w kolonii karnej nakładają się na późniejsze życie reedukowanego obywatela, marionetkarza z Państwowego Teatru Lalek. Metafora marionetki początkowo wydaje się zbyt nachalna w odniesieniu do losów jednostki skazanej na bezwolność wobec systemu, jednak szybko przestaje drażnić, gdy odkrywamy, że odnosi się do mężczyzny, którego wyłącznym pragnieniem staje się życie.
Bohaterowi mieszkającemu w Rumunii czasów stalinowskich towarzyszy nieustannie „opiekun” z bezpieki, Bojin, dbający o dobrą i zgodną z systemem edukację nowego obywatela. Świat Bojina jest prosty, bo wierzy on, że fundamentem jest prawda oficjalna, której przestrzeganie wyklucza kłamstwo. To główna zasada, według której urzędnik modeluje zachowanie swojego podopiecznego. Brunul trwa w tym świecie osobliwej prawdy, stopniowo stającej się półprawdą, przemilczeniem i zakłamaniem.
Źródłem wiedzy Brunula są archiwa państwowe – to właśnie rozmowy z archiwistą pozwalają mu odkryć prawdę o sobie – oczywiście w jej oficjalnym wariancie. Nie buntuje się przeciwko temu, nie planuje radykalnych przewrotów. Książka Teodorovicia nie jest historią o wyrywaniu się z ram systemu i demaskacji jego kłamstw. To konsekwentna kreacja bohatera, który chce po prostu zwyczajnego życia w świecie, którego architekturę stanowią misterne zafałszowania, dziejowe przemilczenia, a przechowywana w archiwach przeszłość modelowana jest według języka przyszłości: „reedukacja”, „nowy człowiek”, „szczęśliwe życie”. Choć czytelnik oczekiwałby w tej historii jakiegoś bohaterskiego wyłomu, to jednak Matei Brunul nie stanie się heroicznym buntownikiem – pozostanie marionetką. Teodorovici poskramia i modeluje oczekiwania czytelników dokładnie tak, jak Bojin panuje nad światem Brunula.I to chyba najdotkliwsze doświadczenie tej prozy. ©

Lucian Dan Teodorovici „Matei Brunul”, przeł. Radosława Janowska-Lascar, Atut i Amaltea, Wrocław 2014

Czytasz ten tekst bezpłatnie, bo Fundacja Tygodnika Powszechnego troszczy się o promowanie czytelnictwa i niezależnych mediów. Wspierając ją, pomagasz zapewnić "Tygodnikowi" suwerenność, warunek rzetelnego i niezależnego dziennikarstwa. Przekaż swój datek:

Dodaj komentarz

Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez Użytkowników w ramach komentarzy do Materiałów udostępnianych przez Usługodawcę.

Zapoznaj się z Regułami forum

Jeśli widzisz komentarz naruszający prawo lub dobre obyczaje, zgłoś go klikając w link "Zgłoś naruszenie" pod komentarzem.

Zaloguj się albo zarejestruj aby dodać komentarz

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]