Zlepki zasłyszanych historii: podstawowy budulec poezji Rafała Wawrzyńczyka

„Istnieje klasa złóż, które szczególnie upodobał sobie / człowiek i łączy z nimi nadzieję na przeżycie siebie. / Optimum efektu osiągano jednakże przy tzw. usunięciu siebie / tj. wytarciu wszystkich, jakie się dało, śladów” – pisze Rafał Wawrzyńczyk w swoim debiutanckim tomie poetyckim „Dziecko na głowie króla”. Autor, znany dotąd przede wszystkim jako krytyk muzyczny i poetycki, wkracza na pole poezji z wyraźnie zarysowaną strategią pisarską.

Motyw przeżywania poprzez usuwanie siebie nie ogranicza się do jednego wiersza – to jeden z podstawowych mechanizmów organizujących całość tomu. Pierwszoosobowego podmiotu jest tu sporo – Wawrzyńczyk chętnie sięga po gramatyczne „ja”, które przybiera różne formy: raz konfesyjne, jak w wyznaniu „Chciałem żyć w małym mieście z rynkiem”, innym razem wykorzystane jako chwyt do mnożenia pytań i komplikowania samego wyznania. W takich momentach „ja” staje się zlepkiem zasłyszanych historii, opowieścią pozszywaną z cudzych głosów.

Historia nowoczesnej literatury

Przykładem tego typu strategii jest wiersz „Fryzjer”, w którym pierwszoosobowe „Bardzo chcę do Brwinowa” inicjuje językową wędrówkę przez rozmaite przekształcenia słowa „aura”. Wiersz rozwija się przez aliteracje i homonimie, prowadząc do pytań o przeszłość, poznanie, tęsknotę. Obok Iwaszkiewicza pojawia się tu Duchamp, a w innych utworach z tomu wybrzmiewają nazwiska postaci związanych z historią nowoczesnej kultury i literatury.

Część wierszy to egzystencjalne portrety tych postaci – jak otwierający tom „Herder pedagog” – inne stają się wehikułami teraźniejszego doświadczenia, scenami z życia podmiotu. Warto przy tym zaznaczyć, że te liczne odniesienia nie pełnią funkcji wyłącznie erudycyjnych – nie są kluczami do jednoznacznej interpretacji. Raczej działają jak ślady, które zakorzeniają głos poetycki w tradycji, każdorazowo reorganizowanej po to, by zadawać pytania o wielowarstwowe sensy współczesnych doświadczeń „ja” i „my”.

Rafał Wawrzyńczyk DZIECKO NA GŁOWIE KRÓLA, Wydawnictwo j, Wrocław 2024