Bierz wszystko na fakturę, czyli „Chipsy dla gości” Natalki Suszyńskiej

Po wydanych w 2019 r. „Dropiach” – surrealistycznym zbiorze opowiadań o polskim prekariacie – Natalka Suszczyńska powraca z nowym tomem. „Chipsy dla gości” to kolejna seria krótkich tekstów, w których autorka chwyta aktualne mody, afekty i języki codzienności, filtrując je przez groteskę i absurd.

Bohaterki tych opowiadań, często występujące w roli pierwszoosobowych narratorek, żyją w świecie zdominowanym przez zakazy, wymogi segregacji śmieci czy ograniczenia prawa do zgromadzeń. W opowiadaniu „Baby boczniaku” Suszczyńska buduje obraz takiej rzeczywistości przez drobne przesunięcia: „afera boczniakowa”, choć absurdalna, doskonale mieści się w logice mediów społecznościowych i znanych mechanizmów viralowych narracji.

Groza, groteska i ekonomia

Podobnie działa opowiadanie „Faktury”, którego bohaterka, Hanna, „bierze wszystko na fakturę” – nie z chciwości, lecz z nadzieją, że może „coś się uda rozliczyć”. Zwyczajna codzienność zostaje tu opisana jako proces stopniowego przesycania życia logiką działalności gospodarczej. Faktury stają się nie tylko narzędziem, ale i podmiotem – obsesja Hanny rozwija się od praktyki do autonomii fikcyjnej rzeczy, zyskującej niemal własną osobowość.

Właśnie w takim połączeniu groteski z realizmem tkwi siła tej prozy. Suszczyńska nie moralizuje – jej opowiadania operują ironią, ale nigdy nie są wyższościowe. Pokazują świat, w którym kompulsje i osobliwości nie są wyłącznie indywidualnymi fiksacjami. Zawsze mają swoje źródło w ekonomii – warunkach życia, w jakich funkcjonują bohaterki.

Na „Chipsy dla gości” składają się teksty, których postacie przewijają się przez różne opowiadania – raz jako główne, innym razem jako tło. Tworzy to obraz świata zamkniętego w systemie powracających tematów i obsesji, ale też społecznej zależności i współuczestnictwa w tej samej rzeczywistości.

Natalka Suszczyńska CHIPSY DLA GOŚCI, Wydawnictwo Ha!art, Kraków 2024

Dodatek do „Tygodnika Powszechnego” 19/2025

Redakcja: Michał Sowiński 

Proj. graf.: Marek Zalejski 

Fotoedycja: Jacek Taran 

Skład: Zuzanna Kardyś 

Dodatek powstał we współpracy z Urzędem Miejskim w Białymstoku