Szanowny Użytkowniku,

25 maja 2018 roku zaczyna obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). W związku z tym informujemy, że wprowadziliśmy zmiany w Regulaminie Serwisu i Polityce Prywatności. Prosimy o poświęcenie kilku minut, aby się z nimi zapoznać. Możliwe jest to tutaj.

Rozumiem

Reklama

Resztki mitologii

Resztki mitologii

17.10.2017
Czyta się kilka minut
Polscy żołnierze I wojny światowej to w naszym narodowym imaginarium przede wszystkim piękni, bohaterscy ułani, ginący w sprawie tak wielkiej, że przysłaniającej skutecznie samą śmierć i umierające ciało.
T

To triumf symboliki 11 listopada 1918 r. nad morderczą przemocą, masową śmiercią i obrazami kalectwa. Dorota Sajewska za pomocą pojęć „nekroperformansu” i „ciała-archiwum” skutecznie, fascynująco i z korzyścią dla polskiej pamięci rozmontowuje tę obiegową kliszę, by odsłonić pole oddziaływania wypartych pozostałości historii; materialnych resztek, które nie sprzyjają zaakceptowanym i zakonserwowanym w historiografii i życiu społecznym mitom I wojny.

Rozbijaniu monolityczności pamięci i reprezentacji tego momentu historycznego służy teatr, traktowany przez autorkę (za Samuelem Weberem) jako nośnik heterogeniczności sztuki; narzędzie wzbudzania podejrzliwości i alternatywa dla zachodniej tradycji filozoficznej, opartej na metafizyce obecności i trwałych tożsamościach. Przyjmując taką perspektywę, możliwe jest badanie fenomenów artystycznych w połączeniu ze zjawiskami społecznymi i politycznymi. W ramach tego ujęcia autorkę interesuje krytyczna rewizja pojęcia archiwum rozumianego przede wszystkim jako forma ożywiania poprzez performans społecznych i artystycznych resztek historii. W tak rozumianym archiwum istotne są zarówno materialne pozostałości, jak i samo medium sztuki. Napięcie między materią i formą – wskazuje Sajewska – otwiera miejsca dla nekroperformansu, czyli drugiego kluczowego dla tej książki pojęcia.

Poszukując figur dekonstruujących dominującą opowieść o doświadczeniach I wojny światowej, autorka podsuwa przekonujące lektury m.in. dramatów Wyspiańskiego czy utworów Witolda Hulewicza, poprzez które tłumaczy działanie nekroperfomansu – sytuacji, w której „przemieszczające się szczątki umarłych dokonują transformacji w świecie żywych”.

Nekroperformans nie jest więc tylko wyrafinowanym modelem teoretycznym, lecz określeniem „sytuacji poznawczej”, oznaczającej „zdarzenie, w którym istniejąca materia zyskuje swą sprawczość, ale w konkretnym kształcie odsłania się w obecności poznającego”. Poszukując wypartych z historiografii i pamięci obrazów ciała doświadczonego przemocą, kalectwem i śmiercią, badaczka pozwala nam jednocześnie rozpoznać sposób maskowania materialnych resztek pięknego mitu, co może być przydatne nie tylko w kontekście Wielkiej Wojny. ©

Dorota Sajewska, NEKROPERFORMANS. KULTUROWA REKONSTRUKCJA TEATRU WIELKIEJ WOJNY, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Warszawa 2016

Czytasz ten tekst bezpłatnie, bo Fundacja Tygodnika Powszechnego troszczy się o promowanie czytelnictwa i niezależnych mediów. Wspierając ją, pomagasz zapewnić "Tygodnikowi" suwerenność, warunek rzetelnego i niezależnego dziennikarstwa. Przekaż swój datek:

Dodaj komentarz

Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez Użytkowników w ramach komentarzy do Materiałów udostępnianych przez Usługodawcę.

Zapoznaj się z Regułami forum
Jeśli widzisz komentarz naruszający prawo lub dobre obyczaje, zgłoś go klikając w link "Zgłoś naruszenie" pod komentarzem.

Zaloguj się albo zarejestruj aby dodać komentarz

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]