Razem i osobno

Ciekawe jest nie tylko, co na takiej prezentacji pokazać można, lecz również czego na niej być nie może. Bo w dziejach powojennej Polski i NRD niewiele jest punktów stycznych.

16.06.2009

Czyta się kilka minut

19 stycznia 1945 r. ostatni dowódca AK wydał swój ostatni rozkaz: o jej rozwiązaniu. Tym rozkazem otwiera się wystawa "Polacy i Niemcy przeciwko dyktaturze komunistycznej" w warszawskim Centrum Edukacyjnym IPN. Skończyła się wojna, ale nie tak, jak chciała większość Polaków. Co było potem? Wystawa prowadzi przez kilkadziesiąt lat: losy "żołnierzy wyklętych", czyli powojennej konspiracji, emigrację, poznański Czerwiec, uwięzienie kard. Wyszyńskiego, Grudzień ’70, Radom ’76, aż do wyborów w 1989 r. Droga, która oglądana dziś, na kolejnych planszach i zdjęciach, wydaje się logiczna i jasna, nawet jeśli nie dla wszystkich skończyła się happy endem (co pokazują zdjęcia Józefa Franczaka, ostatniego partyzanta zastrzelonego przez SB w 1963 r., Stanisława Pyjasa, ks. Popiełuszki i innych).

Równolegle toczyło się życie za Odrą, w komunistycznej NRD. Tak samo równolegle oglądać można najnowsze dzieje Niemców między Odrą i Łabą, aż do obalenia muru berlińskiego. Obok spraw znanych (jak masowe ucieczki z NRD w 1989 r. i szukanie azylu w ambasadach w Budapeszcie, Pradze i Warszawie), zdjęcia pokazują zjawiska specyficzne dla NRD, w Polsce mało znane: ruch pokojowy i ekologiczny, "powstanie rockowe" w 1965 r. w Lipsku czy szturm na partyjne budynki i więzienia w czerwcu 1953 r.

Dwie historie dwóch sąsiednich narodów prowadzą do wspólnego finału, upadku komunizmu, co podkreślają dwa symbole: brama stoczni z biało-czerwoną flagą i fragment muru z Berlina.

Zatem, jak mawiają Niemcy: "Ende gut, alles gut?" Niekoniecznie. Zwiedzającemu ciśnie się pytanie: dlaczego pomiędzy Polakami i Niemcami z NRD nie było jakiejś interakcji w oporze wobec komunizmu? Dlaczego są to historie równoległe, niemal nieprzecinające się - podczas gdy w latach 80. mieliśmy Solidarność Polsko-Węgierską i Solidarność Polsko-Czechosłowacką, a wcześniej takie zjawiska społeczne, jak masowa solidarność Polaków z Węgrami w 1956 roku...

Wystawę "Polacy i Niemcy przeciwko komunistycznej dyktaturze", zorganizowaną przez IPN i Fundację Konrada Adenauera, można zwiedzać w Centrum Edukacyjnym IPN w Warszawie (ul. Marszałkowska 21/25) do 30 czerwca 2009 r.

Dziękujemy, że nas czytasz!

Wykupienie dostępu pozwoli Ci czytać artykuły wysokiej jakości i wspierać niezależne dziennikarstwo w wymagających dla wydawców czasach. Rośnij z nami! Pełna oferta →

Dostęp 10/10

  • 10 dni dostępu - poznaj nas
  • Natychmiastowy dostęp
  • Ogromne archiwum
  • Zapamiętaj i czytaj później
  • Autorskie newslettery premium
  • Także w formatach PDF, EPUB i MOBI
10,00 zł

Dostęp kwartalny

Kwartalny dostęp do TygodnikPowszechny.pl
  • Natychmiastowy dostęp
  • 92 dni dostępu = aż 13 numerów Tygodnika
  • Ogromne archiwum
  • Zapamiętaj i czytaj później
  • Autorskie newslettery premium
  • Także w formatach PDF, EPUB i MOBI
89,90 zł
© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]
Dziennikarka działu Świat, specjalizuje się też w tekstach o historii XX wieku. Pracowała przy wielu projektach historii mówionej (m.in. w Muzeum Powstania Warszawskiego)  i filmach dokumentalnych (np. „Zdobyć miasto” o Powstaniu Warszawskim). Autorka… więcej

Artykuł pochodzi z numeru TP 25/2009