Szanowny Użytkowniku,

25 maja 2018 roku zaczyna obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). W związku z tym informujemy, że wprowadziliśmy zmiany w Regulaminie Serwisu i Polityce Prywatności. Prosimy o poświęcenie kilku minut, aby się z nimi zapoznać. Możliwe jest to tutaj.

Rozumiem

Reklama

Wydanie specjalne "Polska Żydowska"

Pianista, inżynier, geniusz

Pianista, inżynier, geniusz

01.05.2015
Czyta się kilka minut
Ćwierć wieku temu był jeszcze widoczny, jego gry można było posłuchać w radiu.
Fot. Bogusław Beszłej / NFM
B

Budziła emocje, prowokowała dyskusje. Jak zawsze. Potem jednak artystów złotej epoki fortepianu wyparli pianiści młodsi, współcześni, żywi. Krążyły tylko legendy o nadludzkiej sprawności palców i pamięci, i o geniuszu naukowo-technicznym, przedstawiające Józefa Hofmanna jako niemal drugiego Edisona. Czy postać artysty przez to zmalała? Przeciwnie. Jeżeli ktoś raz się z nią zetknął, nie mógł zapomnieć. Jeżeli się nie zetknął – w jego doświadczeniach ze sztuką pianistyczną, z muzyką w ogóle, zieje wielka luka.
Niewątpliwie był geniuszem – i to wystarczający powód, żeby przypomnieć go podczas festiwalu Copernicus. Geniuszem urodzonym w Krakowie, geniuszem nie tylko pianistyki, ale i technologii. Jego niezwykłość nie polega tylko na tym, że dość powszechnie uważany był za największego pianistę końca XIX i pierwszych dekad XX wieku. Był niezwykły, bo przy transcendentalnej sprawności i absolutnie oryginalnej wyobraźni dźwiękowej stał na przełomie epok. Należy do obu – kontynuuje pewne maniery późnego romantyzmu, ale jednocześnie wyznacza kierunki nowoczesności. Polifoniczne rozumienie muzyki i precyzja faktury, rola detalu, dyscyplina rytmiczna (mimo swobody tempa), logika i lakoniczność, intelektualny antysentymentalizm w grze wywołującej jednak najwyższe emocje – były wyzwaniem dla następców. Sięgnęły jednak skrajności i tylko nieliczni, np. Glenn Gould, potrafili w pewnym stopniu je podjąć. Idący za Hofmannem wiek XX i XXI nie były w stanie go dogonić, a stopniowo popadając w schematyzm akademizmu, traciły nawet umiejętność zrozumienia. Hofmann stał się artystą szokującym. I odrzucanym. I zapominanym.
W Polsce bardzo ważnym głosem był więc tekst Piotra Wierzbickiego, który w latach 90. kolejnym osobom otwierał oczy i uszy na wyjątkowość Hofmanna. Pisarz przedrukował esej (i słusznie!) w najnowszej książce „Nieboski Chopin”, a my jego fragment zamieszczamy na str. 12. Jednocześnie na płytach VAIAudio i Marston zaczęły pojawiać się świetnie opracowane nagrania Hofmanna (pisze o nich producent, Gregor Benko), ale drugi podstawowy problem – brak sprawdzonych informacji – przecież nie zniknął. Stąd zadziwiający fragmentaryzm biografii Hofmanna, która ukazała się w 2002 r. Jan Żdżarski dokonał w niej wielkiej i cennej pracy zebrania polskich świadectw działalności pianisty – do niespełna 30. roku jego życia. Symptom kłopotów: dalej wiadomości byłyby nie tylko powierzchowne, ale często niepewne i fałszywe. Z naszej perspektywy niemożliwe do zweryfikowania.
Hofmann na Copernicusie
Od dziesięcioleci wypełnianiem białych plam zajmuje się jednak Gregor Benko, założyciel International Piano Archives (obecnie w zbiorach Uniwersytetu Maryland). Dzięki jego życzliwej pomocy przygotowaliśmy aktualne curriculum vitae pianisty. Ze zdjęć udostępnionych przez IPAM ułożyliśmy WYSTAWĘ, którą od 15 maja będzie można oglądać w Galerii Krakowskiej (hol główny). Przejrzeliśmy też katalogi patentowe, gdzie nazwisko Hofmanna pojawia się wielokrotnie, choć niekoniecznie tak, jak twierdzą legendy.
18 maja o godz. 18.00 w Złotej Sali Filharmonii Krakowskiej odbędzie się poświęcona Hofmannowi festiwalowa DEBATA, z udziałem Gregora Benko, Piotra Wierzbickiego i Kingi Dębskiej (przygotowującej film o Hofmannie). Tego samego dnia i w tym samym gmachu, o godz. 20.00, polskiego pianistę uczci RECITALEM jeden z wybitnych wirtuozów współczesności, Alexander Gavrylyuk, grając m.in. utwory Chopina wykonywane przez Hofmanna.
Tak, chcemy odmitologizować postać wielkiego artysty. Oznacza to odarcie z legendy, ale i przybliżenie. A przybliżenie to zrozumienie. I gdy się Hofmanna zrozumie, żadne legendy nie będą już potrzebne. ©

Czytasz ten tekst bezpłatnie, bo Fundacja Tygodnika Powszechnego troszczy się o promowanie czytelnictwa i niezależnych mediów. Wspierając ją, pomagasz zapewnić "Tygodnikowi" suwerenność, warunek rzetelnego i niezależnego dziennikarstwa. Przekaż swój datek:

Autor artykułu

Ur. 1973. Jest krytykiem i publicystą muzycznym, historykiem kultury, współpracownikiem „Tygodnika Powszechnego” oraz Polskiego Radia Chopin, członkiem jury International Classical Music...

Dodaj komentarz

Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez Użytkowników w ramach komentarzy do Materiałów udostępnianych przez Usługodawcę.

Zapoznaj się z Regułami forum

Jeśli widzisz komentarz naruszający prawo lub dobre obyczaje, zgłoś go klikając w link "Zgłoś naruszenie" pod komentarzem.

Zaloguj się albo zarejestruj aby dodać komentarz

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]