nazizm: najważniejsze informacje

Moment po ogłoszeniu wyroku na zabójców z Bydgoszczy. Od lewej: obrońca Manfred Gegerle, uniewinnieni Horst Eichler i Jakob Lölgen, obrońca Willy Osterhues. Monachium, 1 kwietnia 1966 r. // Fot. Klaus Heirler / DPA / PAP

Niemieckie sądy uniewinniały za zbrodnie na Polakach. Kulisy procesów sprzed 60 lat

Tomasz Chinciński
Monachium, rok 1966: sąd uznał udział niemieckich funkcjonariuszy w zabójstwach polskiej inteligencji, a mimo to ich uniewinnił. Jak było to możliwe?
Russel Crowe w filmie "Norymberga", reż. James Vanderbilt, 2025 r. // Materiały prasowe Monolith Film

Norymberga. Proces ludzi, nie potworów

Mateusz Demski, Jack El-Hai
Norymberga była dowodem na to, że zło może zostać ukarane. Dawała nadzieję, że wciąż istnieje sprawiedliwość. Rozmowa z autorem książki „Norymberga. Naziści…
Martin Pollack. Warszawa, maj 2009 r. // Fot. Filip Ćwik / Napo Images / Forum

Dziadek był nazistą, ojciec był zbrodniarzem. Kim był Martin Pollack?

Wojciech Bonowicz
„Badanie historii – własnej, ale także cudzej, bez żadnych uprzedzeń, jest najważniejszym warunkiem zrozumienia samego siebie, znalezienia własnej tożsamości…
Hitler wśród katolickich biskupów, lata 30. XX w. // Fot. BE&W

„Księża Hitlera. Kler katolicki i narodowy socjalizm”: książka o niewielkiej, ale wpływowej grupie

Józef Majewski
Jeden z duchownych wspierających Hitlera był teologicznym autorytetem dla Josepha Ratzingera, a jego dzieła niedawno publikowano także w Polsce.
Zuzanna Radzik / FOT. GRAŻYNA MAKARA /

Jak uczyć o wielkich historycznych kolaboracjach ze złem?

Zuzanna Radzik
Myśląc o II wojnie światowej w tym wrześniowym czasie rocznic, trzeba nie tylko opłakać ofiary, ale i przyjrzeć się sprawcom. Bo sprawstwo przydarza się…
Kadr z filmu "Strefa interesów", reż. Jonathan Glazer, 2023 r. / fot. materiały prasowe Gutek Film

„Strefa interesów” Jonathana Glazera, czyli Big Brother w domu nazisty

Anita Piotrowska
W cieniu krematoryjnych kominów toczy się życie rodziny komendanta Auschwitz-Birkenau, które do złudzenia przypomina zwykłą krzątaninę: on wychodzi rankiem do…
Więźniarki niemieckiego obozu koncentracyjnego w Ravensbrück, przełom 1943/44 r. / Fot. Ullstein Bild / GETTY IMAGES

Pająk z twarzą doktora Fischera

Anna Goc
Dla niej piekło Ravensbrück, niemieckiego obozu dla kobiet, trwało cztery lata. Pamięć o nim towarzyszy Wandzie Półtawskiej do dziś.
Lina E. wychodzi z policyjnego helikoptera na przesłuchanie w Federalnej Prokuraturze Generalnej. Karlsruhe, Niemcy, 6 listopada 2020 r. / RONALD WITTEK / PAP / EPA

Niemcy: aktywiści skrajnej lewicy polują na neonazistów

Łukasz Grajewski
W Niemczech dobiega końca najgłośniejszy proces ostatnich lat.

Słowacja i Grecja: wyroki na radykałów

Marcin Żyła
Kraków, 2012 r. / GRAŻYNA MAKARA

Mam jedno pytanie

Martin Pollack, Wojciech Bonowicz
MARTIN POLLACK, pisarz i reporter: W końcu zjawia się pragnienie, żeby „oczyścić” świat wokół siebie. Najlepiej, żeby obok mieszkali tylko podobni do mnie.…
Poklasztorne budynki zaadaptowane na szpital psychiatryczny, Kościan, 1910 r. / WIKIPEDIA.ORG

Eliminacja

Stanisław Zasada
„Nie stało naszych ofiar, przywozili swoich chorych z Niemiec” – 80 lat temu w szpitalu psychiatrycznym w wielkopolskim Kościanie trwała „Aktion T4”.

Czyszczenie sieci

MO
Palenie kukły Żyda z flagą Unii Europejskiej, wiec ONR i Młodzieży Wszechpolskiej we Wrocławiu, 18 listopada 2015 r. / / fot. Wojciech Nekanda Trepka / Agencja Gazeta

Ustawa pozwala

Kalina Błażejowska
W wolnej Polsce wolno spalić kukłę Żyda. Nie wolno tylko tego przerwać.
Kadr z filmu o „przebudzonym” Hitlerze pt. „Er ist wieder da”. / Fot. Materiały dystrybutora

Führer: opowieść bez końca

Joachim Trenkner
Tylko Napoleon doczekał się większej liczby filmów niż niemiecki „wódz”. Ale wyścig się nie skończył. Właśnie zaczął się jego kolejny etap.
Członkowie Naszej Słowacji naprzeciw oddziałów policji. Krasnohorske Podhradie, 2012 r. / Fot. Janos Vajda / EPA / PAP

Mój synek neonazista

Szymon Opryszek
Mówią, że Nitra to stolica słowackich neonazistów. Partia Mariana Kotleby, który każe nazywać siebie „wodzem”, do Nitry chciałaby przenieść siedzibę prezydenta…

Bez przedawnienia

Joachim Trenkner
to proces niezwyczajny. Wcześniej oskarżeni zwykle zaprzeczali swej winie lub twierdzili, że wykonywali jedynie rozkazy. Tymczasem Oskar Gröning, SS-…
Okładka dodatku „Auschwitz. Głosy żyjących” / Fotografia Zofii Posmysz - Grażyna Makara | fotografia obozu Auschwitz - Wojciech Barczyński / Forum

Auschwitz. Głosy żyjących

TP
Dodatek specjalny na 70. rocznicę wyzwolenia więźniów obozu KL Auschwitz
KL Auschwitz, wejście do bloku 13, tabliczka z napisem "Ekspozycja: zagłada europejskich Romów"

Anioł w spódnicy

Agnieszka Hreczuk
30 stycznia 2021 r. zmarła Alfreda Markowska, Nońcia. Jako Romka nie miała prawa żyć. Nie tylko przeżyła, lecz uratowała kilkadziesięcioro dzieci: romskich,…
Tędy szli więźniowie: Góra, styczeń 2015 r. / Fot. Anna Goc

Tuż za oknem

Anna Goc
Gdy wtedy szli, w Marszu Śmierci, zimą 70 lat temu, Helena Malcher miała 9 lat. „Przez tamten most ich gnali” – pokazuje z kuchennego okna stare przejście…

MDSM: inna strona świata

TP
Zofia Posmysz w Oświęcimiu, 15 stycznia 2015 r. / Fot. Grażyna Makara

Obóz już mi się nie śni

Błażej Strzelczyk
„Tam żyło się z dnia na dzień. Żeby przeżyć, trzeba było mieć szczęście do dobrych ludzi” – Zofia Posmysz, dziś lat 91, miała to szczęście.

Auschwitz: miejsce i symbol

WP
Był to największy niemiecki obóz koncentracyjny i obóz zagłady spośród ok. 2 tys. obozów utworzonych przez III Rzeszę – i zarazem największy obóz, gdzie Żydzi…
Marceli Godlewski na balkonie swego mieszkania w Krakowie – Nowej Hucie, styczeń 2014 r. / Fot. Piotr Guzik / FORUM

Sześć dni od granicy

Przemysław Wilczyński
„W Gross-Rosen nie było o czym mówić. Ale gdy przywieźli nas do podobozu Auschwitz, pomyślałem: blisko GG, jest szansa na ucieczkę” – wspomina 94-letni…
Irena Jankowska-Wiśniewska w swoim warszawskim mieszkaniu, 21 stycznia 2015 r. / Fot. Filip Klimaszewski dla „TP”

Spotkanie z doktorem

Anna Goc
Irena Jankowska-Wiśniewska, dziś lat 91, przeżyła – choć trafiła w ręce Josefa Mengele, autora pseudomedycznych eksperymentów. Dla niej rok 1945 oznaczał…
Mordechaj Ciechanower na dawnym cmentarzu żydowskim w rodzinnym Makowie Mazowieckim, kwiecień 2013 r. / Fot. Sławomir Olzacki / FORUM

Z dachów Birkenau

Karolina Przewrocka-Aderet
„Stamtąd widać było więcej” – przekonuje Mordechaj Ciechanower, w Auschwitz-Birkenau więzień, dekarz i członek obozowego podziemia. Po 70 latach pamięta…
Auschwitz, 19 stycznia 2015 r. / Fot. Paweł Ulatowski / REUTERS

Auschwitz jest w nas

Jan Rydel
70. rocznica wyzwolenia obozu w Auschwitz to wydarzenie, które wywołuje szereg skojarzeń u Polaka i historyka, który – jak ja – urodził się 15 lat po…

Słuchając głosu ofiar…

Christian Schmitz
Dzień wyzwolenia niemieckiego obozu zagłady Auschwitz-Birkenau, 27 stycznia, został z inicjatywy prezydenta Republiki Federalnej Niemiec, Romana Herzoga,…

Ich cierpienie jest dla nas zobowiązaniem

Rolf Nikel
27 stycznia 2015 roku upamiętniamy 70. rocznicę wyzwolenia byłego obozu zagłady Auschwitz-Birkenau.
Reakcje Polaków na rozprowadzanie przez Niemców list z nazwiskami ofiar Katynia; Lublin, kwiecień 1943 r. / Fot. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa

Jak Niemcy próbowali wykorzystać zbrodnię w Katyniu dla swych celów

Bartłomiej Noszczak
Początkowo informacja o Katyniu budziła wątpliwości. Wielu Polaków uważało, że to inscenizacja lub w ogóle nieprawda. Z czasem, po zderzeniu z dowodami,…
Herman Göring w więzieniu w Norymberdze / domena publiczna

Sąd światowy

Joachim Trenkner
To, co stało się 60 lat temu, było wydarzeniem bezprecedensowym w historii: Międzynarodowy Trybunał Wojenny osądził przywódców III Rzeszy. Proces ten rozsadził…

Scenariusz bez alternatywy

Marek Zając
Narodziny hitlerowskich Niemiec opisano w setkach książek. Gdy chodzi o ich upadek - biblioteka jest skromniejsza, choć to historia równie, a może nawet…