Archiwum Ringelbluma

Tworzone według ścisłych zasad metodologicznych, nie ma sobie równych: w żadnym skupisku żydowskim egzystującym pod niemieckim terrorem nie podjęto inicjatywy na tak wielką skalę.
Czyta się kilka minut
Michał Borwicz i Józef Wulf (z prawej) nad częścią Archiwum, znalezioną w piwnicach domu przy ul. Nowolipki 68, 1946 r. / Fot. Odbitka w archiwum ŻIH
Michał Borwicz i Józef Wulf (z prawej) nad częścią Archiwum, znalezioną w piwnicach domu przy ul. Nowolipki 68, 1946 r. / Fot. Odbitka w archiwum ŻIH

Zgromadzona dokumentacja liczy z górą 35 tys. stron w kilku językach. Dominują, niemal po połowie, jidysz i polski. Część materiałów powstawała z inspiracji twórców, którzy zamawiali opracowania zagadnień gospodarczych, społecznych i kulturalnych, formułowali tezy badawcze, sporządzali raporty. Gromadzono prywatne zapiski, dzienniki, utwory literackie i piosenki śpiewane na ulicach, listy, ulotki, prasę podziemną, monografie miasteczek żydowskich. Zbierano relacje jeńców, uchodźców, przesiedleńców, wracających z obozów pracy, a później też uciekinierów z obozów zagłady. Przechowywano sprawozdania i protokoły z działalności różnych instytucji, materiały z Judenratu i rozporządzenia okupanta, legitymacje, druki reklamowe, bilety tramwajowe, opaski z gwiazdą Dawida, kartki aprowizacyjne, zaproszenia na imprezy kulturalne, a nawet papierki od cukierków i innych produktów wytwarzanych w getcie.


JACEK LEOCIAK jest historykiem literatury, profesorem Instytutu Badań Literackich PAN i członkiem Centrum Badań nad Zagładą Żydów. Współautor (z Barbarą Engelking) książki „Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście”.

Cały artykuł dostępny tylko dla subskrybentów

„Tygodnik Powszechny” – jedyny polski tygodnik społeczno-kulturalny.
30 tys. Czytelniczek i Czytelników. Najlepsze Autorki i najlepsi Autorzy.
Wspólnota, która myśli samodzielnie.

Najlepsza oferta

Czytaj 1 miesiąc za 1 złotówkę dzięki promocji z

  • Nieograniczony dostęp do treści w serwisie i wersji audio artykułów
  • Tematyczne newslettery i dodatkowe publikacje tylko dla subskrybentów
  • 29 zł miesięcznie po miesiącu promocyjnym. Rezygnujesz, kiedy chcesz

Najniższa cena przed promocją 29,90 zł

1.00 zł
Najniższa cena z 30 dni przed obniżką 1.00 zł

Wypróbuj TP Online: 7 dni za darmo

  • Nieograniczony dostęp do treści w serwisie i wersji audio artykułów
  • Tematyczne newslettery i dodatkowe publikacje tylko dla subskrybentów
  • 29 zł miesięcznie po zakończeniu okresu próbnego
  • Wymagane podpięcie karty. Rezygnujesz, kiedy chcesz
0.00 zł
Najniższa cena z 30 dni przed obniżką 29.90 zł

TP Online: Dostęp roczny online

Grafika na okładce: Nikodem Pręgowski dla „TP”

Artykuł pochodzi z numeru TP 16/2013