ZSRR: najważniejsze informacje

Uczniowie klas I, II i III szkoły siedmioletniej w Krasnodolsku, w roku szkolnym 1956–1957. Krasnodolsk, Kazachska SRS, lata 50. XX wieku. // prywatne archiwum Dmitriy Panto
Wersja audio

Zesłani do Kazachstanu. Rodzinna historia deportacji Polaków

Dmitriy Panto
Losy rodziny Korzeniewskich pokazują, jak deportacja Polaków do Kazachstanu w 1936 roku stała się częścią wielkiej historii sowieckich zsyłek.
Arcybiskup Eduard Profittlich // Rooma-Katoliku Kirik Eestis

Pierwszy Estończyk na ołtarzach. Kim był Eduard Profittlich?

Tomasz Otocki
Niewielka katolicka wspólnota w Estonii przeżywa szczególny czas. Beatyfikacja zamordowanego przez Sowietów arcybiskupa Tallinna jest dla nich szansą na…
Marina Hulia. Nowy Sącz, 2020 r. // Fot. Jacek Taran

Reżyseruję życie. Wywiad z Mariną Hulią, aktywistką, nauczycielką, opiekunką

Jacek Taran, Marina Hulia
Życie mi coś narzuca, ale odkręcam to na swoje. Mama jest w szpitalu, dobra, co z tym zrobimy? Żyjemy, po prostu żyjemy!

Jak się kieruje takim olbrzymem? Polscy chłopi odwiedzają ZSRR

Jacek Podsiadło
Wiosną 1949 r. odbyła się Druga Wycieczka Chłopów Polskich do Związku Radzieckiego. „Nowa Wieś” zamieściła na rozkładówce fotoreportaż z wycieczki.
Demonstranci przetaczają pod rosyjski Biały Dom metalową rurę, aby zbudować barykadę i stawić opór puczystom. Moskwa, 20 sierpnia 1991 r. / ALAIN NOGUES / SYGMA / GETTY IMAGES

Podzwonne dla imperium

Sławomir Popowski, Zbigniew Rokita
SŁAWOMIR POPOWSKI, wieloletni korespondent w Moskwie: Chwilę po szóstej 19 sierpnia 1991 r. obudził mnie telefon, znajomy powiedział: „Dzieje się historia, a…
Zoja i Wiera Tymoszyckie, zesłane z majątku Nowodwory na Podlasiu. Zdjęcie wykonano w Bijsku, w Kraju Ałtajskim, ok. 1945 r. / ARCHIWUM RODZINNE WOJCIECHA KONOŃCZUKA

Wyrwać korzenie i korzonki

Wojciech Konończuk
80 lat temu zaczęła się pierwsza wielka wywózka obywateli polskich na Syberię. W kolejnych miesiącach z ziem wschodnich II RP Sowieci deportowali ponad pół…
Sowiecki plakat propagandowy z września 1939 r. (fragment) / REPR. KRZYSZTOF CHOJNACKI / EAST NEWS

Doigrali się

Andrzej Zawistowski
Jesienią 1939 r. sowieccy filmowcy objeżdżali okupowane ziemie II Rzeczypospolitej. Później kręcili filmy, których antybohaterami byli Polacy. Niektóre są do…
Kadr z propagandowego filmu opublikowanego na Facebooku rosyjskiego MSZ: min. Józef Beck celuje w Stalina / MSZ Federacji Rosyjskiej

Okupacja na własne życzenie

Anna Łabuszewska
Po wybielającej Stalina zmasowanej akcji, związanej z 80. rocznicą paktu z Hitlerem, propaganda Rosji wykorzystała 17 września do prób dyskredytowania Polski.…
Szturm na rezydencję byłego prezydenta Kirgistanu Ałmazbeka Atambajewa, wioska Koi-Tash, 20 kilometrów od Biszkeku, 7 sierpnia 2019 r. / / Fot. Vladimir Voronin / AP/Associated Press/East News

Jak to robią Kirgizi

Wojciech Jagielski
W Azji Środkowej, która uchodzi od wieków za ostoję satrapii, Kirgizi jako jedyni wybierają swoich przywódców w wolnych i uczciwych wyborach. Ale bez skrupułów…
Prezydent-elekt Kasym Tokajew podczas składania przysięgi w Nur-Sułtanie, stolicy Kazachstanu, 12 czerwca 2019 r. / / Fot. Alexei Filippov / AP/Associated Press/East News

Prawie wszystko zgodnie z planem

Wojciech Jagielski
Postawieni przed zadaniem wyboru nowego przywódcy, Kazachowie wybrali w zeszłą niedzielę tego, którego na swojego następcę namaścił jego poprzednik – Nursułtan…
Jeden ze statków, którymi władze republiki hiszpańskiej ewakuowały dzieci z terenów ogarniętych wojną domową, maj 1937 r. / AP / EAST NEWS

Virtudes wraca do Rosji

Katarzyna Mołoniewicz
Choć mają po 90 lat, do dziś nazywają ich „niños de la guerra”, wojenne dzieci. W Rosji nadal żyje około sześćdziesięciorga Hiszpanów, wywiezionych z ojczyzny…
Workuta za kołem podbiegunowym, rok 1945. W latach 1938-60 w obozach więziono tam m.in. zesłanych Estończyków, Łotyszów i Litwinów. / LASKI DIFFUSION / EAST NEWS

Operacja „Przybój”

Joanna Hytrek-Hryciuk
Choć była to jedna z największych akcji deportacyjnych po II wojnie światowej, to poza krajami bałtyckimi – których narody dotknęła – jest dziś niemal…
Anne Applebaum / PIOTR BERNAŚ / AGENCJA GAZETA

Ugniataj, bij, wyciskaj

Magdalena Nowicka-Franczak
W „Czerwonym głodzie”, poświęconym ofiarom ukraińskiej tragedii z lat 1932–1933, Anne Applebaum ponownie rozlicza komunizm, nie uznając żadnych okoliczności…
Ul. Piatnicka 6 – tu wisi tabliczka z ostatnim adresem Wasilija Czekałowa; Moskwa, kwiecień 2016 r. / Fot. Anna Bedyńska dla „TP”

Tabliczka wielkości dłoni

Anna Łabuszewska
Prowadzą ją Rosjanie, którym przeszłość nie jest obojętna. Cel akcji „Ostatni adres” to przywrócenie pamięci o ludziach, którzy w czasach Związku Sowieckiego…
Kadr z filmu „Pionierzy marzyciele” / Fot. AURORA FILMS

Z życia rosyjskich lemingów

Anita Piotrowska
„Pionierzy marzyciele” to film o dorosłych, których dzieciństwo skończyło się wraz z upadkiem ZSRR. Mało w nim rozliczeń, wiele nostalgii.
Peter Pomerantsev / Fot. Guillem Lopez / Photoshot / REPORTER

Do Londynu, do Londynu

Peter Pomerantsev, Małgorzata Nocuń
Peter Pomerantsev, brytyjski pisarz: Dla Rosjan Londyn to miasto marzeń – znajdzie się tu miejsce dla ludzi z kryminalną przeszłością, dysydentów,…
Swietłana Aleksijewicz / Fot. Andrzej Sidor / FORUM

Ucho do pisania

Katarzyna Trzeciak
Swietłana Aleksijewicz podkreśla, że raczej słyszy, niż widzi, że odczuwa poprzez słuch. Podsłuchuje świat i rejestruje głosy tych, którzy nigdy nie mogli…
Prezydent USA Harry Truman obserwuje ćwiczenia spadochroniarzy w forcie Bragg (Karolina Północna), październik 1949 r. / Fot. Bettmann / CORBIS

Jak powstrzymano wujka Joe

Andrzej Krawczyk
Po 1945 r. Zachód widział w Stalinie sojusznika. Musiało minąć kilka lat, zanim pojęto istotę sowieckiego reżimu. Kluczową rolę odegrał dokument nazwany „…
Swietłana Aleksijewicz / Fot. Magnus Hallgren / SCANPIX / FORUM

Jednak do mnie przyjedź

Małgorzata Nocuń
Swietłana Aleksijewicz dokumentuje historię ZSRR. Słucha ludzkich głosów, które układają się w niepojętą opowieść.
Reakcje Polaków na rozprowadzanie przez Niemców list z nazwiskami ofiar Katynia; Lublin, kwiecień 1943 r. / Fot. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa

Jak Niemcy próbowali wykorzystać zbrodnię w Katyniu dla swych celów

Bartłomiej Noszczak
Początkowo informacja o Katyniu budziła wątpliwości. Wielu Polaków uważało, że to inscenizacja lub w ogóle nieprawda. Z czasem, po zderzeniu z dowodami,…

Zesłani

Agnieszka Lewandowska
Żyje jeszcze 60 tys. osób - głównie byłych więźniów sowieckich łagrów albo urodzonych w nich dzieci - którzy mogliby otrzymać od Rosji zadośćuczynienie. Po…

Deportowani, zamordowani...

WP

Dyplomatyczne szpagaty piskorza

Anna Łabuszewska
Ujawnione właśnie rozbieżne stanowiska Stanów Zjednoczonych oraz Francji i Niemiec wobec kryzysu irackiego postawiły Rosję w niewygodnej sytuacji. Jednoznaczne…