V dzień Festiwalu Conrada już za nami!

Świat czasów Josepha Conrada różnił się znacząco od naszego, ale istnieją pewne znaczące analogie”, mówiła Maya Jasanoff, amerykańska historyczka, autorka niezwykłej książki o historii kolonializmu „Joseph Conrad i narodziny globalnego świata”. Globalizacja jest procesem, który od ponad stu lat kształtuje rzeczywistość. Patron naszego Festiwalu był nie tylko świadkiem narodzin tego nowego świata, był także beneficjentem tych gwałtownie zachodzących przemian. Globalny kapitalizm, gwałtownie przyspieszające tempo życia, ale też terroryzm i napięcia związane z migracją – to wszystko można znaleźć w jego powieściach, ale też w biografii. Książka Jasanoff rzuca ciekawe światło na tę najważniejszą postać rodzącej się nowoczesności.

RELACJE Z CONRAD FESTIVAL 2018 >>>

Małgorzata Łukasiewicz i Grzegorz Jankowicz byli zgodni, że postaci kopistów – urzędników stojących najniżej w społecznej i administracyjnej hierarchii – pojawiają się na tyle często w modernistycznej literaturze, że nie może być to przypadek. Gogol, Flaubert, Walser i oczywiście Melville – wszyscy oni dostrzegli w formie życia kopisty olbrzymi potencjał, przede wszystkim filozoficzny. Najlepszym tego przykładem jest oczywiście postać Bartleby’ego i jego słynne „wolałbym nie”, które odczytywać można jako najradykalniejszą formę sprzeciwu, zarówno instytucjonalnego, jak i egzystencjalnego. Zażarta dyskusja o znaczenie tej niepozornej postaci – zarówna podczas festiwalowego spotkania, jak ta tocząca się od dekad wśród literaturoznawców i filozofów – pokazuje, że kopiści kryją w sobie jeszcze niejedną tajemnicę.

Program Conrad Festival 2018 >>>

Magazyn Conrad – zobacz bezpłatne archiwum >>>

„Wszystkie moje książki są zakotwiczone w rzeczywistości. Nawet najbardziej fantastyczna wizja ma swój początek w rzeczach błahych i prozaicznych. Literatura pozwala nam przekuć je w coś niezwykłego” – powiedział czeski powieściopisarz Michal Ajvaz. Prowadzący spotkanie – Joanna Grochowska i Tomasz Wiśniewski – pytali swojego gościa o narzędzia niezbędne, aby skutecznie destylować absurdalność świata. Ajvaz wykręcał się od odpowiedzi, twierdząc, zresztą słusznie, że książki są zazwyczaj mądrzejsze od ich autora. Tam należy szukać odpowiedzi. Jedno jest pewne – literatura uczy dystansu, szczególnie jeśli pojawiają się w niej ptaki recytujące eposy narodowe.

Czcionek używamy codziennie, zazwyczaj nie zwracając na nie większej uwagi. A szkoda, bo kryją się za nimi fascynujące historie. Agata Szydłowska opowiadała o długich zmaganiach mających na celu stworzenie „czcionki narodowej” – i nie chodzi wyłącznie o zapis znaków diakrytycznych, ale przede wszystkim o kontekst kulturowy. Na przykład ekspansja łacinki w przedwojennej Polsce była wynikiem konkretnych decyzji politycznych. „Krój narodowy to oksymoron” powiedział Łukasz Dziedzic zapytany o prezydencki pomysł lansowania czcionki Brygada 1918. „Ruchome litery Gutenberga są ruchome, bo mogą przekraczać wszelkie granice, także narodowe” dodał Marcin Wicha. Pamiętajmy, że ważne jest nie tylko, co jest napisane – ważne też jak to jest zrobione. 

Dzień zakończyło spotkanie z Mladenem Dolarem o fenomenie głosu.

Czytaj relację ze spotkania O głosie.