Reklama

Ładowanie...

Szkice o Niemcach

Szkice o Niemcach

25.01.2004
Czyta się kilka minut
Niemieckie lekcje historii Piotra Burasa, książka interesująca i dobrze napisana, ma jedną wadę: jest zbyt szczupła.
K

Książka Burasa to dość luźny zbiór dziewięciu esejów historycznych. Każdy z nich tworzy zamkniętą całość i poświęcony jest albo wybitnej postaci niemieckiego życia intelektualnego czy polityczno-kulturalnego w XX wieku - jak m.in. Hannah Arendt, Sebastian Haffner, Willy Brandt, Günter Grass - albo głośnym w latach 90. dyskusjom społecznym.

Mowa jest więc o sporze (by nie rzec: karczemnej awanturze), jaka wybuchła w Niemczech po ukazaniu się powieści Martina Walsera “Śmierć krytyka", przez wielu uznanej za antysemicką (jej anty-bohaterem jest karykaturalna postać wzorowana na Marcelu Reichu-Ranickim, krytyku znienawidzonym przez wielu niemieckich literatów, w tym najwyraźniej także przez Walsera). Buras opowiada również o debacie, jaka towarzyszyła bardzo - może aż za bardzo... - popularnej kilka lat temu za Odrą książce Normana Finkelsteina “Przedsiębiorstwo Holocaust". Finkelstein, amerykański anty-syjonista pochodzenia żydowskiego sympatyzujący z Palestyńczykami, zarzucał w niej środowiskom żydowskim wykorzystywanie pamięci o Auschwitz do celów mało chwalebnych; w Niemczech jego praca miesiącami utrzymywała się na listach bestsellerów.

Piotr Buras pisze także o niemieckiej dykusji wokół książki-pamfletu Daniela Goldhagena o papieżu Piusie XII, jego milczeniu wobec zbrodni III Rzeszy oraz o antysemityzmie w Kościele katolickim. Beznadziejna z historyczno-warsztatowego punktu widzenia, także i ona długo była obecna na niemieckich listach bestsellerów.

Książkę zamyka - dziś, niestety, bardzo aktualny... - analityczny esej o powrocie w niemieckiej pamięci zbiorowej w ostatnich latach tematu własnych (niemieckich) ofiar II wojny światowej i okresu powojennego, zwłaszcza wysiedleń zza Odry i Nysy, alianckich nalotów itd.

Choć tematy i bohaterowie Burasa to sprawy i postacie fascynujące, a eseje napisane są bardzo sprawnie - 30-letni autor, politolog i niemcoznawca (obecnie pracownik Instytutu Studiów Politycznych PAN), ma już na koncie wiele publikacji, w tym w “Rzeczpospolitej", “Gazecie Wyborczej", a także w “Tygodniku Powszechnym" - to jednak książka pozostawia wyraźny niedosyt. Jest, jakkolwiek to zabrzmi, zbyt szczupła. Znając kompetencje i pióro autora, wolno oczekiwać od niego więcej: nie tylko zbioru esejów, ale pracy bardziej analitycznej i całościowej (w tym właśnie kierunku idzie szkic o nowej pamięci zbiorowej Niemców albo o sporze o Finkelsteina). Można się zatem spodziewać, że ta pierwsza książkowa publikacja Piotra Burasa nie będzie ostatnią.

“Niemieckie lekcje historii" to także pierwsza książka, jaka ukazuje się w uruchomionej niedawno Polsko-Niemieckiej Bibliotece Szczecińskiej, przygotowywanej w kooperacji trzech instytucji polskich i niemieckich. W ramach tej ambitnej serii pod koniec ubiegłego roku ukazała się gruba antologia tekstów, jakie na przestrzeni kilku ostatnich lat opublikował polsko-niemiecki periodyk “Dialog". W styczniu zaś ma wejść na rynek praca zbiorowa, bilansująca relacje między PRL a NRD - nie tylko między tymi “bratnimi" rzekomo państwami, ale także między społeczeństwami i opozycją demokratyczną w obu krajach oraz ich kulturą masową. Planowana jest też książka redaktora naczelnego “Dialogu" Basila Kerskiego oraz korespondenta “Tygodnika" w Niemczech Joachima Trenknera o historii i współczesności niemieckiej stolicy: “Berlin Zachodni, Berlin Wschodni, Berlin. Szkice i rozmowa o stolicy Niemiec".

Autor artykułu

Dziennikarz, kierownik działów Świat i Historia. Ur. 1967 r. W „Tygodniku” zaczął pisać jesienią 1989 r. (o rewolucji w NRD; początkowo pod pseudonimem), w redakcji od 1991 r. Specjalizuje...

Napisz do nas

Chcesz podzielić się przemyśleniami, do których zainspirował Cię artykuł, zainteresować nas ważną sprawą lub opowiedzieć swoją historię? Napisz do redakcji na adres redakcja@tygodnikpowszechny.pl . Wiele listów publikujemy na łamach papierowego wydania oraz w serwisie internetowym, a dzięki niejednemu sygnałowi od Czytelników powstały ważne tematy dziennikarskie.

Obserwuj nasze profile społecznościowe i angażuj się w dyskusje: na Facebooku, Twitterze, Instagramie, YouTube. Zapraszamy!

Newsletter

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]