Reklama

Rok 1956: w Polsce i świecie

Rok 1956: w Polsce i świecie

26.10.2006
Czyta się kilka minut
1 stycznia - trwa proces dekolonizacji: z początkiem roku kończy się brytyjsko-egipska władza (kondominium) nad Sudanem. W Ottawie (Kanada) zostaje podpalony budynek ambasady ZSRR. W NRD zaczyna obowiązywać zakaz wolnej sprzedaży gazet kościelnych; można je rozprowadzać tylko przez struktury kościelne. 2 stycznia - rozpoczyna się tworzenie armii RFN (Bundeswehry) jako armii ochotniczej: do punktów werbunkowych zgłasza się pierwszych 1500 ochotników. Faktycznie jej kadry przygotowywano od dawna w oparciu o formacje paramilitarne (straż graniczną, policję). 5 stycznia - armia USA rozpoczyna rozmieszczanie rakiet dalekiego zasięgu "Nike" w Niemczech Zachodnich (RFN od niespełna roku jest członkiem NATO). W Warszawie odbywa się pierwsze walne zebranie Klubu Krzywego Koła: klubu dyskusyjnego, działającego do 1962 r., skupiającego intelektualistów krytycznych wobec władz; dyskusje dotyczą kultury, polityki, filozofii; wielu uczestników znajdzie się później w różnych formacjach opozycji. 16 stycznia - prezydent Egiptu Gamal Abdel Naser wzywa do "odbicia" Palestyny, czyli zniszczenia istniejącego od ośmiu lat państwa Izrael. 18 stycznia - komunistyczne Niemcy Wschodnie ogłaszają utworzenie własnej armii, oficjalnie w odpowiedzi na zbrojenia Zachodu. W istocie armia NRD tworzona jest od dawna, pod nazwą Skoszarowanej Milicji Ludowej (Kasernierte Volkspolizei). 26 stycznia - ostatnie oddziały armii sowieckiej opuszczają bazę w Porkkala w Finlandii i kraj uzyskuje neutralność. To osiągnięcie Finów: w latach 1939-40 bronili się przed sowiecką agresją ("wojna zimowa"), po 1941 r. stanęli po stronie Hitlera (by odzyskać Karelię, utraconą w 1940 r. na rzecz Moskwy), wreszcie w 1944 r. zawarli rozejm z ZSRR. Jednym z jego warunków było oddanie na 50 lat w "dzierżawę" półwyspu Porkkala koło Helsinek, gdzie armia sowiecka utworzyła bazę: stolica Finlandii była w zasięgu jej artylerii. Śmierć Stalina umożliwiła odprężenie. Odtąd pojęcie "finlandyzacji" pojawiać się będzie jako pożądany scenariusz podczas kolejnych "przełomów" w Europie Wschodniej. 28 stycznia - NRD zostaje formalnie przyjęta do Układu Warszawskiego: sojuszu militarnego państw komunistycznych, podległego Kremlowi.
L

LUTY

  • 14 lutego - w Moskwie zaczyna się XX zjazd Komunistycznej Partii ZSRR, kierowanej przez sekretarza generalnego Nikitę Chruszczowa. Zjazd przejdzie do historii jako koniec epoki stalinowskiej: 25 lutego, w ostatnim dniu obrad, na zamkniętym posiedzeniu Chruszczow wygłasza referat, w którym piętnuje "błędy" Stalina i mówi o niektórych jego zbrodniach. Zjazd uznaje, że możliwa jest "pokojowa koegzystencja świata kapitalistycznego i socjalistycznego"; odtąd zbrojna konfrontacja między Wschodem i Zachodem toczyć się będzie na "frontach zastępczych": w Afryce, Ameryce Łacińskiej, Azji.
  • 19 lutego - komisja złożona z przedstawicieli pięciu partii komunistycznych uznaje, że rozwiązanie w 1938 r. Komunistycznej Partii Polski przez Międzynarodówkę Komunistyczną (i wymordowanie wielu jej działaczy w ZSRR) było nieuzasadnione.
  • 22 lutego - młody muzyk Elvis Presley zdobywa listy przebojów w USA rockandrollowym songiem "Heartbreak Hotel".
  • 25 lutego - przewodniczący delegacji PRL na moskiewski zjazd Bolesław Bierut zapada w Moskwie na zapalenie płuc; reszta delegacji wraca do kraju.

MARZEC

  • 2 marca - Maroko, dotąd kolonia hiszpańska, uzyskuje niepodległość.
  • 5-10 marca - w krakowskim kościele św. Floriana rekolekcje dla studentów prowadzi tutejszy duszpasterz akademicki, ks. dr hab. Karol Wojtyła (zarazem wykładowca na KUL).
  • 9 marca - eskalacja konfliktu na Cyprze, który dotąd pozostaje brytyjską kolonią: Brytyjczycy deportują z wyspy arcybiskupa Makariosa III, duchowego przywódcę ruchu niepodległościowego i umieszczają go na Seszelach; wojska brytyjskie walczą z cypryjskimi partyzantami.
  • 11 marca - tygodnik "Po prostu" publikuje artykuł "Na spotkanie ludziom z AK", jeden z pierwszych publicznych głosów za rehabilitacją żołnierzy AK.
  • 12 marca - Bierut umiera w Moskwie; plotki w kraju (nigdy niepotwierdzone) głoszą, że został otruty.
  • 20 marca - pierwszym sekretarzem Komitetu Centralnego PZPR zostaje Edward Ochab, a jednym z sekretarzy Edward Gierek (w latach 1970-80 szef PZPR). Tego dnia niepodległość uzyskuje kolejna francuska kolonia: Tunezja. We Francji, która od dwóch lat prowadzi w Algierii wojnę z partyzanckim ruchem FLN, rośnie niezadowolenie z polityki ustępstw wobec kolonii (wojna w Algierii potrwa do 1962 r.).
  • 23 marca - niepodległy od 1947 r. Pakistan ogłasza się "republiką islamską"; w wyniku starć religijnych między większością muzułmańską a mniejszością hinduską, Hindusi masowo opuszczają kraj i emigrują (czy raczej: zostają wygnani) do Indii.
  • 26 marca - ostatni żołnierze francuscy opuszczają Sajgon, zostawiając Wietnam Południowy wobec agresji komunistycznego Wietnamu Północnego (wspieranego przez ZSRR). W obronę Południa coraz mocniej angażują się USA.

KWIECIEŃ

  • 16 kwietnia - Austria, suwerenna i neutralna od 1955 roku (gdy wycofały się z niej wojska okupacyjne, także sowieckie), zostaje członkiem Rady Europy.
  • 18-19 kwietnia - afera międzynarodowa: do portu w Portsmouth zawija z dyplomatyczną wizytą sowiecki krążownik "Ordżonikidze" z Chruszczowem na pokładzie; okręt budzi zainteresowanie, gdyż ma nieznane na Zachodzie urządzenia sterowe. W jego pobliżu przepada bez wieści komandor brytyjskiej marynarki i płetwonurek Lionel Crabb; brytyjska prasa spekuluje, że działał na zlecenie wywiadu MI6 i został uprowadzony do ZSRR. Moskwa zaprzecza. Do dziś krążą różne wersje: wedle jednej Crabba widziano w więzieniu w Moskwie, wedle innej ciało odnaleziono już w 1956 r., ale władze brytyjskie to zataiły.
  • 23 kwietnia - w Polsce zostają aresztowani pierwsi funkcjonariusze bezpieki: Roman Romkowski, wiceminister w Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, które w 1954 r. przemianowano na Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (Romkowski zostanie skazany na 15 lat za torturowanie więźniów; zwolniony w 1964 r., zmarł w 1965 r.), oraz Anatol Fejgin, dyrektor X Departamentu MBP (skazany na 12 lat za torturowanie więźniów, zwolniony w 1964 r., zmarł w 2002 r.). Trwa reorganizacja bezpieki. Władze ogłaszają amnestię dla więźniów politycznych, na wolność wychodzi 35 tys. osób.
  • 28 kwietnia - uchylony zostaje wyrok z 1951 r. na tzw. grupę gen. Tatara (oficerów przedwojennego wojska, którzy po 1945 r. wrócili do kraju, skazanych w sfingowanych procesach).
  • 30 kwietnia - otwarty zostaje Warszawski Ośrodek Telewizyjny.

MAJ

  • 3 maja - z kierownictwa PZPR odchodzi Jakub Berman, kolejna z osób odpowiedzialnych w I połowie lat 50. za aparat terroru: w latach 1949-54 był członkiem Komisji Biura Politycznego KC PZPR ds. Bezpieczeństwa Publicznego, a w latach 1954-56 wicepremierem PRL.
  • 8 maja - Austria i Izrael nawiązują stosunki dyplomatyczne. Zerwana zostaje unia konstytucyjna między Holandią a Indonezją (wcześniej kolonią holenderską).
  • 13 maja - Watykańskie Święte Oficjum wpisuje na listę publikacji zakazanych dla katolików tygodnik "Dziś i Jutro", wydawany w Warszawie przez PAX (ruch katolików świeckich, opowiadający się za pogodzeniem komunizmu z katolicyzmem i zwalczający m.in. środowisko "Tygodnika Powszechnego"). Aby ominąć zakaz, PAX likwiduje zarówno ten tygodnik, jak i wydawany przez siebie od 1953 r. "Tygodnik Powszechny" (po tym, jak w 1953 r. Jerzy Turowicz odmówił wydrukowania nekrologu Stalina, władze odebrały mu "TP" i przekazały nowej redakcji mianowanej przez PAX). Na bazie obu tytułów PAX tworzy nowe pismo "Kierunki". Ostatni numer PAX-owskiego "Tygodnika Powszechnego" ukazuje się z datą 13 maja. Jesienią Turowicz i Stanisław Stomma podejmą z władzą rozmowy o reaktywowaniu prawdziwego "TP".
  • 21 maja - Amerykanie przeprowadzają na atolu Bikini próbny wybuch bomby wodorowej. W ciągu roku dokonują też, podobnie jak ZSRR, szeregu prób ze zwykłymi bombami atomowymi.
  • 25 maja - chiński sekretarz ds. propagandy Lu Dingyi wyraża w imieniu Komunistycznej Partii Chin pogląd, że w socjalizmie może rozkwitać "sto kwiatów", co w chińskiej retoryce oznacza ograniczony pluralizm poglądów; jego wystąpienie jest komentowane jako kolejny przejaw konfliktu między komunistycznymi stolicami: Moskwą i Pekinem.
  • 26 maja - w Krakowie rusza kabaret "Piwnica pod Baranami".

CZERWIEC

  • 8 czerwca - w Nowym Jorku ginie śmiercią samobójczą Jan Lechoń, poeta, od wojny przebywający na emigracji.
  • 9 czerwca - zachodnioniemiecki Bundestag przyjmuje ustawę o powszechnym obowiązku służby wojskowej. Przeciw poborowi są socjaldemokraci, także w społeczeństwie przeważają nastroje pacyfistyczne: Niemców przeraża wizja III wojny światowej, której mogą być areną. NATO koncentruje nad granicą z NRD siły wielonarodowe, mające bronić Zachodu przed spodziewaną agresją ZSRR.
  • 10 czerwca - w ramach letnich igrzysk olimpijskich w Szwecji rozgrywane są zawody konne; wszystkie inne konkurencje odbędą się w listopadzie w Australii.
  • 14 czerwca - do kraju wraca Stanisław Cat-Mackiewicz, były premier rządu emigracyjnego.
  • 17 czerwca - rozwiązane zostaje Biuro Informacyjne Partii Komunistycznych i Robotniczych, tzw. Kominform. Dla Kremla Kominform był jednym z narzędzi kontrolowania europejskich partii komunistycznych.
  • 18 czerwca - obce oddziały opuszczają Egipt; choć uzyskał on niepodległość w 1922 r., ograniczała ją obecność zwłaszcza wojsk brytyjskich.
  • 23 czerwca - w Egipcie Naser zaczyna drugą kadencję swej prezydentury.
  • 28-29 czerwca - strajki i demonstracje w Poznaniu zamieniają się w walki z milicją i wojskiem, ginie kilkadziesiąt osób, setki są ranne.

LIPIEC

  • 1 lipca - prasa w ZSRR publikuje dotąd tajny (choć znany na Zachodzie) fragment testamentu Lenina, zawierający ostrzeżenia przed osobą Stalina.
  • 10 lipca - brytyjska Izba Lordów ogłasza abolicję wobec skazanych na karę śmierci.
  • 18-28 lipca - VII Plenum KC PZPR omawia sprawę rehabilitacji Władysława Gomułki i i Mariana Spychalskiego (wcześniej więzionych), krytykowana jest działalność Urzędu Bezpieczeństwa. Przebieg Plenum niepokoi Kreml, który obawia się zbytniego usamodzielnienia polskiej partii komunistycznej.
  • 26 lipca - prezydent Egiptu ogłasza decyzję o nacjonalizacji Kanału Sueskiego. Kanał, oddany do użytku w 1869 r. i stanowiący strategiczną, najkrótszą drogę morską między Europą a Azją, znajdował się od 1882 r. pod kontrolą spółek brytyjskich i państwa brytyjskiego. Po uzyskaniu przez Egipt niepodległości Brytyjczycy zachowali nad Kanałem swoje bazy; ostatecznie musieli je opuścić na miesiąc przed decyzją Nasera. Nacjonalizacja wywołuje sprzeciw Zachodu - także dlatego, że Egipt jest wspierany przez ZSRR; Wielka Brytania zaczyna organizować polityczny i militarny "front" przeciw Egiptowi. Zaczyna się tzw. kryzys sueski.
  • 30 lipca - prezydent USA Dwight Eisenhower (podczas II wojny światowej dowódca wojsk alianckich w Europie) podpisuje deklarację Kongresu USA o przyjęciu słów "In God We Trust" (W Bogu ufność pokładamy) jako dewizy narodu amerykańskiego.

SIERPIEŃ

  • 2 sierpnia - Gomułka otrzymuje z powrotem legitymację partii komunistycznej.
  • 14 sierpnia - w NRD umiera pisarz Bertold Brecht, komunista, w ostatnich latach życia zdystansowany wobec realiów Wschodnich Niemiec (ur. 1898).
  • 17 sierpnia - Trybunał Konstytucyjny RFN delegalizuje Komunistyczną Partię Niemiec (KPD), uznając jej działalność za niezgodną z konstytucją. To drugi w RFN taki przypadek: w 1952 r. Trybunał zdelegalizował Socjalistyczną Partię Rzeszy (SRP), uznając ją za neonazistowską. Delegalizacja KPD prowadzi do kolejnych napięć niemiecko-niemieckich.

WRZESIEŃ

  • 25 września - uruchomiony zostaje podwodny kabel telefoniczny, łączący Europę z Ameryką.

PAŹDZIERNIK

  • 15 października - Fidel Castro i Che Guevara z 82 ludźmi ruszają z Tuxpan w Meksyku na pokładzie jachtu "Granma" w kierunku Santiago de Cuba. Statek zostaje uszkodzony w czasie sztormu i do kubańskiego brzegu dotrze dopiero 2 grudnia.
  • 19-20 października - obradujące w Warszawie VIII Plenum KC PZPR wybiera na nowego przewodniczącego Władysława Gomułkę. Obrady kierownictwa PZPR - w tym momencie najważniejszego ośrodka władzy - przebiegają w napiętej atmosferze: do stolicy docierają informacje, że jednostki sowieckie stacjonujące w Polsce (a także oddziały wojska polskiego, podlegające ministrowi obrony Konstantemu Rokossowskiemu, zarazem marszałkowi ZSRR) maszerują na Warszawę. Początkowo nie wiadomo, czy Kreml zgodzi się na Gomułkę: wizyta delegacji sowieckiej w Warszawie z Chruszczowem na czele ma burzliwy przebieg. Na uczelniach i w zakładach pracy trwają demonstracje. W końcu Kreml przystaje na Gomułkę, który staje się uosobieniem "odwilży".
  • 23 października - budapeszteńska demonstracja poparcia dla zmian, które zachodzą w Polsce i którym zagraża interwencja ZSRR, zamienia się w powstanie narodowe. Pod wpływem tych wydarzeń w węgierskim kierownictwie partyjno-państwowym następuje zmiana nieuzgodniona z Moskwą: nowym premierem zostaje Imre Nagy, działacz komunistyczny, ale uważany za przeciwnika stalinizmu i odsunięty dotąd na "boczny tor".
  • 24 października - na Placu Defilad Gomułka wygłasza przemówienie do kilkuset tysięcy mieszkańców Warszawy; zgromadzeni reagują entuzjastycznie. Na Węgrzech powstanie rozszerza się na kolejne miasta i na wieś: powstają rady pracownicze, narodowe i rewolucyjne, ogłoszony zostaje strajk generalny, ukazują się pierwsze niezależne gazety.
  • 25 października - sąd w Berchtesgaden uznaje urzędowo Adolfa Hitlera za zmarłego. W Budapeszcie Ernő Gerő zostaje usunięty z funkcji I sekretarza partii, jego następcą zostaje János Kádár (w następnych dniach zdradzi Nagya). Przed parlamentem bezpieka strzela do tłumu.
  • 26 października - pierwsza interwencja wojsk sowieckich w Budapeszcie kończy się ich porażką; Sowieci wycofują się z miasta.
  • 27 października - prymas Stefan Wyszyński zostaje zwolniony z internowania i wraca do Warszawy. W Budapeszcie premier Nagy przedstawia skład nowego rządu i ogłasza rozwiązanie bezpieki.
  • 29 października - na Półwyspie Synaj wojska izraelskie uderzają na siły egipskie i spychają je w kierunku Kanału; zaczyna się "wojna sueska". Tego dnia w firmie IBM rodzi się pierwszy twardy dysk komputerowy,
  • o pojemności 5 megabajtów.
  • 30 października - Nagy ogłasza koniec systemu jednopartyjnego na Węgrzech i powołuje niekomunistycznych ministrów. Sowieci sygnalizują chęć rokowań, jednocześnie przygotowując atak zbrojny. Kardynał József Mindszenty, prymas Węgier, zostaje uwolniony z więzienia. W Olsztynie 10 tys. osób demonstruje solidarność z Węgrami. Demonstracje poparcia dla Węgrów odbywają się w wielu miastach Europy Zachodniej.
  • 31 października do 6 listopada - startujące z baz na Cyprze samoloty brytyjskie bombardują pozycje egipskie i Port Said, nad Kanałem lądują oddziały spadochronowe: rusza brytyjsko-francuska ofensywa, której celem jest odzyskanie kontroli nad Kanałem. Izrael liczy, że wojna osłabi Egipt, wówczas najpotężniejszego wroga, grożącego zniszczeniem państwa izraelskiego. Francja bierze w niej udział, gdyż uważa, że Egipt wspiera algierskich partyzantów; poza tym po utracie kolonii (klęska w Indochinach w 1954 r.) Paryż liczy na łatwy sukces, który przywróci międzynarodową pozycję Francji.

LISTOPAD

  • 1 listopada - Węgry deklarują wystąpienie z Układu Warszawskiego.
  • 4 listopada - rozpoczyna się druga interwencja wojsk sowieckich na Węgrzech; po ciężkich walkach Sowieci zdobywają Budapeszt, powstanie zostaje stłumione. Jego bilans: po stronie węgierskiej ginie kilka tysięcy powstańców, 20 tys. zostaje aresztowanych; oficjalne straty sowieckie to 740 zabitych i 1540 rannych. Premier
  • Nagy zostaje aresztowany. Skazany na śmierć, zostanie stracony w 1958 r. Jego uroczysty pogrzeb w 1989 r. z udziałem kilkuset tysięcy ludzi stanie się symbolem upadku komunizmu na Węgrzech.
  • 6 listopada - Brytyjczycy i Francuzi wstrzymują ofensywę w Egipcie na skutek nacisków międzynarodowych: ich działania zostały potępione przez USA i ZSRR (Kreml grozi nawet interwencją po stronie egipskiej). Zakończenie wojny jest możliwe dzięki pośrednictwu ONZ. Kraje arabskie bojkotują eksport ropy do Wielkiej Brytanii i Francji. Tego samego dnia Eisenhower wygrywa ponownie wybory prezydenckie w USA.
  • 7 listopada - Zgromadzenie Ogólne ONZ większością głosów uchwala wezwanie do wycofania obcych wojsk z Egiptu.
  • 12 listopada - Tunezja, Maroko i Sudan zostają członkami ONZ.
  • 13 listopada - Marian Spychalski zastępuje na stanowisku ministra obrony Konstantego Rokossowskiego, który wraca do ZSRR.
  • 14 listopada - ostatnie walki na Węgrzech.
  • 15 listopada - pierwsze oddziały rozjemcze ONZ wyruszają z Włoch do Egiptu.
  • 18 listopada - zostają ogłoszone wyniki rozmów, prowadzonych od trzech dni przez Gomułkę w Moskwie: o umorzeniu długów PRL wobec ZSRR
  • i o porozumieniu o tzw. repatriacji Polaków z ziem włączonych po wojnie do ZSRR. Do końca 1956 r. do Polski dotrze z ZSRR 29 tys. osób. Ostateczne porozumienie repatriacyjne zostanie zawarte w marcu 1957 r. i będzie przewidywać repatriację wszystkich osób, które przed 17 września 1939 r. posiadały obywatelstwo polskie oraz ich małżonków
  • i dzieci. Późniejsza akcja repatriacyjna nie przebiega sprawnie: brakuje dokumentów, które mogą dowieść polskiego obywatelstwa, trudno dotrzeć do rozrzuconej w ZSRR ludności polskiej. Sprawę sabotuje też pełnomocnik rządu ds. repatriacji Stanisław Kalinowski, który jako stalinowski prokurator przyczyniał się wcześniej do wywożenia ludzi na Wschód. Mimo trudności w latach 1956-59 repatriowano ćwierć miliona Polaków, w tym ponad 21 tys. z łagrów i zesłania w głębi ZSRR.
  • 20 listopada - były premier Jugosławii Milovan Dżilas zostaje aresztowany po tym, jak skrytykował przywódcę państwa Josipa Broza-Tito i wystąpił w obronie powstańczych Węgier. Dżilas, skazany na 9 lat, stanie się jednym z najbardziej znanych krytyków komunizmu; opublikuje m.in. "Rozmowy ze Stalinem" (w 1962 r. na Zachodzie, za co znów zostanie uwięziony).
  • 22 listopada - w Australii rusza letnia olimpiada.
  • 23 listopada - w Wielkiej Brytanii zostaje wprowadzone racjonowanie paliwa.
  • 25 listopada - rząd egipski nakazuje opuszczenie kraju Brytyjczykom, Francuzom i Żydom.
  • 29 listopada - operacja w strefie Kanału Sueskiego dobiega końca, jego ochronę przejmują siły ONZ. Kanał będzie żeglowny od 1957 r., ale po "wojnie sześciodniowej" w 1967 r. wojska izraelskie zajmą jego wschodni brzeg i żegluga zostanie wstrzymana. Dopiero po "wojnie Jom Kippur" w 1973 r., w której Egipt znowu zostanie pobity, zaczną się rokowania izraelsko-egipskie. Kontrola Egiptu nad Kanałem zostanie przywrócona i w czerwcu 1975 r. zostanie on ponownie otwarty dla żeglugi.

GRUDZIEŃ

  • 1 grudnia - ks. Wojtyła otrzymuje stały etat w katedrze etyki KUL i jest oficjalnie zastępcą profesora.
  • 2 grudnia - oddział Castro ląduje na kubańskim wybrzeżu; wkrótce Castro obejmie władzę w kraju.
  • 11-12 grudnia - ostatni strajk na Węgrzech zostaje złamany; niedługo rozpoczną się procesy i egzekucje przywódców i uczestników powstania.
  • 17 grudnia - w Warszawie zostaje podpisana umowa o prawnym statusie stacjonujących w PRL wojsk sowieckich; ostatni żołnierz armii (już rosyjskiej) wyjadą z Polski w 1993 r.
  • 18 grudnia - Japonia zostaje członkiem ONZ.
  • 23 grudnia - ostatni żołnierze brytyjscy i francuscy opuszczają rejon Kanału Sueskiego. Wielka Brytania i Francja nie osiągnęły celów wojskowych i utraciły politycznie na znaczeniu; to początek końca ich roli jako supermocarstw. Niektórzy historycy twierdzą, że "wojna sueska" była faktycznym zakończeniem XIX w., jako "wieku imperiów kolonialnych". Dla Francji klęska w "wojnie sueskiej" stanie się impulsem do zintensyfikowania rozmów z Niemcami; w marcu 1957 r. zaowocują one podpisaniem przez sześć krajów Europy "traktatów rzymskich", które dadzą początek integracji europejskiej.
  • 25 grudnia - pierwszy po wznowieniu numer "Tygodnika Powszechnego" ukazuje się na Boże Narodzenie. Jesienią 1956 r. władze zwróciły Jerzemu Turowiczowi pismo, które odebrały mu w 1953 r. W numerze Stomma i Kisielewski
  • publikują "Dwugłos o idealizmie i realizmie w polityce", a Gołubiew i Herbert wiersze, Woźniakowski prezentuje powstałe na fali "odwilży" Kluby Inteligencji Katolickiej. Najważniejszym tekstem jest esej Zygmunta Kubiaka "Natura i obłęd": próba odpowiedzi na pytanie, "jak to się stało, że na wielkiej fali szlachetnego w swoich źródłach buntu, walki o przemianę świata, powstał system nieludzki?". Cenzor zgodził się na jego druk "w drodze wyjątku".
  • 31 grudnia - w Polsce pozostały już tylko 1534 rolnicze spółdzielnie produkcyjne (kołchozy); jeszcze we wrześniu było ich ponad 10 tys. Władze PRL nie wrócą już do idei kolektywizacji rolnictwa.

1957

  • 9 stycznia - Gomułka wzywa społeczeństwo do głosowania bez skreśleń w zbliżających się wyborach do Sejmu PRL, mimo że po raz pierwszy liczba kandydatów na liście jest większa niż liczba miejsc w Sejmie.
  • 20 stycznia - wybory sejmowe, frekwencja sięga 94 proc.; głos oddaje także prymas Wyszyński. To apogeum społecznego poparcia dla Gomułki. W kolejnych latach nastąpi stopniowa konsolidacja władzy i aparatu bezpieki, choć nie wróci już taki terror, jaki miał miejsce w pierwszej połowie lat 50. Po Październiku 1956 r. pozostaną tylko (albo aż) pojedyncze "pola wolności".

Opracował Wojciech Pięciak, współpraca Krzysztof Pięciak

Ten materiał jest bezpłatny, bo Fundacja Tygodnika Powszechnego troszczy się o promowanie czytelnictwa i niezależnych mediów. Wspierając ją, pomagasz zapewnić "Tygodnikowi" suwerenność, warunek rzetelnego i niezależnego dziennikarstwa. Przekaż swój datek:

Dodaj komentarz

Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez Użytkowników w ramach komentarzy do Materiałów udostępnianych przez Usługodawcę.

Zapoznaj się z Regułami forum

Jeśli widzisz komentarz naruszający prawo lub dobre obyczaje, zgłoś go klikając w link "Zgłoś naruszenie" pod komentarzem.

Zaloguj się albo zarejestruj aby dodać komentarz

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]