Republika Południowej Afryki: najważniejsze informacje

Test amerykańskiej bomby atomowej na poligonie w stanie Newada. Strzał Grable, który odbył się 25 maja 1953 r. // Domena Publiczna
Wersja audio

Dlaczego świat chciał bomby atomowej. Historie krajów, które próbowały

Jacek Stawiski
Tajwan, RPA i Australia, a nawet Szwajcaria i Szwecja: po 1945 r., w czasie globalnej konfrontacji z komunizmem, wiele krajów świata przymierzało się do…
Abp Desmond Tutu, 2008 r. / fot. STEFANOS KOURATZIS / AFP / East News /

Desmond Tutu nie żyje

Wojciech Jagielski
Był jedną z najwybitniejszych osobistości i osobowości drugiej połowy zeszłego stulecia. Wierzył w wielobarwne, pojednane społeczeństwo. Nowa Południowa Afryka…
Wybory samorządowe, Johannesburg / fot. GUILLEM SARTORIO/AFP/East News /

RPA: Próba generalna

Wojciech Jagielski
Wybory samorządowe w RPA udały się opozycji. Burmistrzem Johannesburga po raz pierwszy została czarnoskóra kobieta, a dominująca partia po raz pierwszy nie…
Zamieszki w Durbanie, RPA, 12 lipca 2021 r. / FOT. STRINGER/AFP/East News /

Uliczna wojna o Zumę

Wojciech Jagielski
Były prezydent Południowej Afryki, Jacob Zuma, trafił do więzienia, a protesty w jego obronie szybko przerodziły się w powszechne grabieże i rozruchy, w…
Ponad 200 tradycyjnie ubranych Zulusów przeszło ulicami Johannesburga, aby złożyć hołd zmarłej królowej-regentce Shiyiwe Mantfombi Dlamini Zulu, 5 maja 2021 r. / FOT. LUCA SOLA/AFP/East News /

Afrykańska gra o tron

Wojciech Jagielski
Miesiąc po śmierci króla Zulusów Goodwilla Zwelithiniego umarła jedna z królewskich wdów, którą monarcha w testamencie wyznaczył na regentkę. Na zuluskim…
Prezydent RPA Cyril Ramaphosa przemawia podczas nadzwyczajnego szczytu Chiny-Afryka dotyczącego COVID-19. Pretoria, 17 czerwca 2020 r. / South Africa Presidency/Handout via Xinhua / EAST NEWS /

Cyril kontra Zuma i As

Wojciech Jagielski
Pół wieku potrzebował Afrykański Kongres Narodowy, by doprowadzić do upadku apartheidu. Połowa tego czasu wystarczyła mu jednak, by zapomnieć o dawnych…
Widok na luksusową dzielnicę Sandton, Johanesburg, 21 kwietnia 2017 r. / / FOT. Xinhua News Agency / eyevine / EASTNEWS

Oazy dla wybranych

Wojciech Jagielski
Afryka, uchodząca za najuboższy z kontynentów, ma miejsca, które upodobali sobie najbogatsi. Najwięcej z nich znajduje się w RPA, która wciąż pozostaje…
Mangosuthu Buthelezi na stadionie Chatsworth na obrzeżach miasta Durban, marzec 2019 r. / / FOT. RAJESH JANTILAL/AFP/East News

Zulus Emeritus

Wojciech Jagielski
Mangosuthu Buthelezi, wódz Zulusów, który przewodził im przez ostatnie prawie pół wieku i marzył, by zostać pierwszym czarnoskórym prezydentem RPA, przeszedł…
Johnny Clegg w tradycyjnym stroju zuluskim podczas ślubu z Jennifer Bartlett, marzec 1989 r. / Fot. Trevor Samson / AFP / East News /

Pieśni tułacza

Wojciech Jagielski
Odszedł jak żył – wciąż w drodze, w tańcu, śpiewając ludziom o ich codziennym życiu, nadziejach i troskach. Był dla Południowej Afryki tym, czym Woody Guthrie…
Prezydent Cyril Ramaphosa w powyborczym tańcu zwycięstwa, Johannesburg, 12 maja 2019 r. / Fot. Ben Curtis / AP / East News /

Ostatnia szansa Kongresu?

Wojciech Jagielski
Afrykański Kongres Narodowy – partia Nelsona Mandeli, rządząca w Południowej Afryce od upadku apartheidu – wygrał szóste z rzędu wybory i przedłużył panowanie…
Przed wyborami w RPA, Johannesburg, maj 2019 r. / fot. AP / Associated Press / East News

Wojciech Jagielski: republika zawiedzionych nadziei

Wojciech Jagielski, Michał Kuźmiński
25 lat po końcu apartheidu w Republice Południowej Afryki trwają wybory. Dawna partia Nelsona Mandeli jest dziś u władzy. Uwikłana jest w skandale i korupcję.…
Nelson Mandela na wiecu przedwyborczym w Durbanie, RPA, 16 kwietnia 1994 r. / ALEXANDER JOE / AFP / EAST NEWS

Rok 1994, ćwierć wieku później

Wojciech Jagielski
Dwa dramaty rozegrały się wtedy w Afryce. Zaważyły na jej dziejach i wiele mówiły o naturze człowieka. Południowoafrykański dowodził, że tkwiące w nim Dobro…
Jacob Zuma (drugi z lewej) wśród afrykańskich przywódców odwiedzających Muammara Kaddafiego (w środku), Trypoli, 10 kwietnia 2011 r. / Fot. Hamza Turkia / Xinhua / East News /

Zuma i zaginione miliony

Wojciech Jagielski
Na niespełna miesiąc przed wyborami w RPA jej były prezydent Jacob Zuma, niezrównany arcymistrz w wywoływaniu wszelkiej maści afer, stał się bohaterem…
Jacob Zuma (z lewej) w rozmowie z prawnikiem podczas jednego z procesów korupcyjnych, Johannesburg, lipiec 2018 r. / Fot. Phill Magakoe / AFP / East News /

Kłopotliwy Jacob Zuma

Wojciech Jagielski
Niedoszłym kontraktem płytowym przypomniał o sobie były prezydent RPA, którego rządy, będące synonimem złodziejstwa i skandali, obciążają Afrykański Kongres…
Pomnik Gandhiego w Mumbaju, październik 2018 r. / Fot. Indranil Mukherjee / AFP /

Mahatma Gandhi niemile widziany

Wojciech Jagielski
Na świecie jest uważany za mistrza szlachetnej walki bez użycia przemocy i wcielenie zwycięstwa dobra nad złem. Na świecie, lecz nie w Afryce. Gdzie indziej…
Roelof "Pik" Botha podczas posiedzenia Komisji Prawdy i Pojednania w Johannesburgu, 1997 r. / Fot. Odd Andersen / AFP / East News /

Śmierć Pingwinka

Wojciech Jagielski
Spośród przywódców dawnej, rasistowskiej Południowej Afryki, żaden nie sprzeciwiał się apartheidowi tak otwarcie jak Roelof „Pik” Botha, który uważał ten…
Fot. Guillermo Arias / AFP/EASTNEWS /

Zioło legalne i grzeszne

Wojciech Jagielski
Południowa Afryka, jako pierwsza na Czarnym Lądzie, i Gruzja, jako pierwsza z państw powstałych na gruzach Związku Radzieckiego, dołączyły do nielicznego grona…

Poeta ludu bękartów

Lektor
Po 26 latach spędzonych za kratami Nelson Mandela wychodzi na wolność, towarzyszy mu żona Winnie. Więzienie pod Kapsztadem, 11 lutego 1990 r. / ALLAN TANNENBAUM / POLARIS / EAST NEWS

Żona rewolucji

Wojciech Jagielski
Najnowsze dzieje Republiki Południowej Afryki mają podwójne oblicze. Szlachetną, dobrą twarz Nelsona Mandeli, upozowanego na świętego. I zacięte, gniewne…
Mieszkańcy Kapsztadu w kolejce po wodę, 31 stycznia 2018 r. / DWAYNE SENIOR / EAST NEWS

Dzień zero w Kapsztadzie

Agata Kasprolewicz
Metropolia Południowej Afryki może być pierwszym dużym miastem świata, w którym wkrótce zabraknie wody. Kto jest winny temu kryzysowi: pogoda, politycy czy…
Rządy Zumy nazwano zmarnowaną dekadą, bo zajmował się on głównie tym, aby utrzymać się u władzy i wyciągnąć z niej największe korzyści. Na zdjęciu: antyprezydencki protest w Pretorii, kwiecień 2017 r. / ALET PRETORIUS / GALLO IMAGES / GETTY IMAGES

Przypadki Jacoba Zumy

Wojciech Jagielski
Usunięty właśnie z urzędu prezydent RPA miał być najlepszym przywódcą w dziejach kraju. Lepszym niż Nelson Mandela, którego rodacy wielbili, ale trochę się go…
Morgan Tsvangirai przemawia podczas konferencji prasowej w Harare. Zimbabwe, czerwiec 2009 r. / Fot. Desmond Kwande AFP/EAST NEWS

Afrykański Wałęsa

Wojciech Jagielski
Polityczne burze w sąsiedniej RPA zagłuszyły wieść o śmierci jednego z najważniejszych i najbarwniejszych polityków Zimbabwe. Morgan Tsvangirai przegrał walkę…
Jacob Zuma po zakończonym przemówieniu do narodu, Pretoria, RPA, 14.02.2018 r. / Themba Hadebe / AP/ EAST NEWS

Wymuszona dymisja Zumy

Wojciech Jagielski
Afrykański Kongres Narodowy, partia rządząca od prawie ćwierć wieku w Południowej Afryce, najbogatszym i najlepiej urządzonym państwie kontynentu, odsunął od…
Cyril Ramaphosa przemawia podczas obchodów 20. rocznicy uwolnienia Nelsona Mandeli z więzienia, 11 lutego 2010 r. / Fot. GIANLUIGI GUERCIA / AFP / East News

Kto po Mandeli, a kto po Zumie?

Wojciech Jagielski
Afrykański Kongres Narodowy, rządzący Południową Afryką od upadku apartheidu, wybiera nowego przywódcę. Jeszcze niedawno wybór nowego przywódcy partii oznaczał…
Ogród warzywny w Cape Flats – w latach 80. XX w., pierwszych latach istnienia... / ARCHIWUM ABALIMI BEZEKHAYA

Żniwa nadziei

Tadeusz Michrowski
35 lat temu zaczęli sadzić warzywa na piasku w slumsach Kapsztadu. Dziś ich produkty serwuje się w najlepszych restauracjach miasta.
Janusz Waluś, 1997 r. / Fot. Piotr Janowski / Agencja Gazeta

Janusz Waluś nie wyjdzie na wolność

Wojciech Jagielski
Polski imigrant, sprawca najgłośniejszej zbrodni politycznej współczesnej Afryki Południowej, pozostanie w więzieniu. Minister sprawiedliwości Michael Masutha…
Obalanie pomnika Cecila Rhodesa, Uniwersytet w Kapsztadzie, 9 kwietnia 2015 r. / Fot. Sumaya Hisham / REUTERS / FORUM

RPA: pomnikowa rewolucja

Wojciech Jagielski
Statua Cecila Rhodesa, piewcy kolonializmu, runęła z cokołu w Kapsztadzie. Wraz z nim zachwiała się w posadach utopia Ludu Tęczy: nowego społeczeństwa RPA,…