Książka tygodnia: „Obstalunki” Piotra Pazińskiego

Obstalunek – ładne, trochę zapomniane słowo, i cóż z tego, że germańskie ma źródła. Obstalować trzyczęściowy garnitur u krawca na Savile Row, ech... Piotra Pazińskiego stosunek do garniturów jest niechętny, działalność krawiecką uprawia natomiast w obrębie literatury i języka, a redaktorzy pism wiedzą, że obstalowany u niego tekst będzie celny i znakomicie skrojony – jak u londyńskich mistrzów. Toteż dobrze się stało, że rozproszone dotąd eseje, także z „Tygodnika”, zebrane zostały w jednym, wcale grubym tomie.

Że otwiera się on szkicem o „Ulissesie” (posłowiem do przekładu Macieja Świerkockiego), to u czołowego naszego joyce’ologa nie dziwi. Kolejne wybory książek i autorów, choć dokonywane z tego, co pojawia się na naszym rynku wydawniczym, też nie są przypadkowe. 

Przyjmując zamówienie, Paziński pisze o tym, co dla niego ważne, a więc „Obstalunki”, jak tłumaczy, „odzwierciedlają moje literackie i pozaliterackie zainteresowania”. No i otwarcie przyznaje, że ustawia się w pewnej kontrze: jego teksty „łączy wiara w brak metody i nieufność wobec akademickiego modelu współczesnej humanistyki, wobec dominacji teorii i ścisłych paradygmatów”. Broni prawa po prostu do „frajdy czytania” – pewnie dlatego i czytelnik „Obstalunków” ma taką frajdę, jakkolwiek mroczne byłyby lektury Pazińskiego.

Leo Lipski, Christine Lavant, Thomas Bernhard, W.G. Sebald, Jorge Luis Borges, Stanisław Lem i Robert Walser – Szwajcar, który z nieznanego outsidera stał się po śmierci klasykiem. Joseph Roth, Fritz von Herzmanovsky-Orlando, Claudio Magris. Odmieńcy, pamięć i trupie światło umierającej Cekanii – tu mieści się też polemika z pracą Amerykanki Marjorie Perloff, zajmującej się austromodernizmem. 

Wielki serbski pisarz tematu żydowskiego Danilo Kiš. Piszący po czesku i po niemiecku Jaroslav Rudiš. Są i duchy, przywołane za sprawą francuskich dekadentów, Arthura Machena i Stefana Grabińskiego oraz innych przedstawicieli literatury grozy. Jakub Frank, ślady po Zagładzie i pustka uchwycona w fotografiach Wojciecha Wilczyka.

A na koniec polskie nowości: elegia na śmierć polsko-żydowskiej Rabki ułożona przez Beatę Chomątowską, warszawskie spacery Michała Książka i późny prozatorski debiut świetnego poety i tłumacza Piotra Sommera. Myślę, że niejeden przeczytawszy tę książkę ruszy zaraz do księgarni albo zacznie przegrzebywać internet, ulegając sugestiom autora.