Eliza Kącka z podwójną Nagrodą Nike za „Wczoraj byłaś zła na zielono”

Właściwie trwa to już półtora roku. Odkąd wiosną 2024 r. ukazała się jej najnowsza książka, Eliza Kącka nieustannie podróżuje po bibliotekach, domach kultury i festiwalach literackich, by opowiadać o Rudej, swojej bohaterce. Życiu w trasie towarzyszy ponad 10 tys. sprzedanych egzemplarzy – w naszych realiach rynkowych: bestseller.

Nic dziwnego. Nagrodzony właśnie podwójną Nike (jury i czytelników) tytuł opowiada o wielu rodzinach: wychowujemy w Polsce kilkaset tysięcy dzieci w spektrum. Chętnie czytamy też książki z gatunku autofikcji, a więc takie, w których odnajdujemy fabularyzowany nieledwie zapis konkretnego życia. Oba te aspekty sprawiły, że książka Kąckiej „Wczoraj byłaś zła na zielono” – wyznanie matki dziecka w spektrum – jest tak poczytna. Podczas lektury spotykamy tu kogoś, kto przeżywa podobnie. Mamy reprezentantkę i orędowniczkę wspólnej sprawy, dzięki której inni usłyszą o naszych troskach.

Kącka robi jednak w swojej prozie znacznie więcej. Na poziomie konstrukcji odwołuje się do antycznej tragedii (to monolog, a czasem przejmujący krzyk matki zmagającej się z nieudolnym systemem przy wtórze chóru nieustannie komentującego i oceniającego jej poczynania). Na poziomie świata przedstawionego tworzy postaci jak z japońskiej anime, w której las i jego zwierzęta mają dusze i role do spełnienia: pomagają ludziom. To za ich sprawą codzienne perypetie Rudej i jej matki rozrastają się w fantastyczne przygody.

„Wczoraj byłaś zła na zielono” to także klucz do poprzednich książek Kąckiej. Wystarczy rzut oka na pierwsze zdanie „Elizji” (2017): „Była sobie królewna, którą przywiało skądinąd. Tak, to wymaga krótkich objaśnień”. Dostaliśmy nader obszerne wyjaśnienia i wgląd w życie królestwa Rudej, lisa i Moroufków, miejsca zasypującego na moment przepaść między logiką a etyką.