Zorza nad Polską: takich zjawisk będzie więcej. Jakie jeszcze skutki mogą wywołać burze słoneczne?

Niespotykana na naszej szerokości geograficznej widoczność zorzy polarnej to przejaw cyklicznej aktywności Słońca. Za powstawanie tego zjawiska odpowiadają koronalne wyrzuty masy – obłoków plazmy – ze Słońca podczas rozbłysków. Taki obłok (wiatr słoneczny) jest namagnesowany, jeżeli więc znajdzie się w pobliżu Ziemi, zaburza jej pole magnetyczne – dochodzi wówczas do zjawiska zwanego burzą geomagnetyczną. Gdy cząstki wiatru słonecznego zderzają się z atmosferą, zawarte w niej pierwiastki ulegają jonizacji, co skutkuje świeceniem. Prawdopodobieństwo wystąpienia zorzy dalej od biegunów jest tym większe, im większy wyrzut słonecznej masy.

A obecnie Słońce jest blisko maksimum swojej aktywności, która zmienia się w 11-letnim cyklu związanym z jego przebiegunowaniem. Obecny cykl rozpoczął się w 2019 r. Naukowcy nie potrafią dokładnie przewidzieć, kiedy dojdzie do wyrzutu cząstek, ale obserwacje plam na powierzchni Słońca pozwalają oceniać etap jego aktywności. Zorze nad Polską w tym roku zawdzięczamy klastrowi plam słonecznych w regionie aktywnym 3664, największym skupisku zaobserwowanym w trwającym właśnie cyklu.

Majowa burza magnetyczna została uznana za największą od 2003 r. Należy do kategorii ekstremalnej – ocena uwzględnia skutki dla infrastruktury i pola magnetycznego Ziemi. Ta burza wywarła wpływ na pracę satelitów, zarówno przez zmianę toru ich ruchu związaną ze zwiększoną gęstością atmosfery, jak i zakłócenia sygnałów. Przełożyło się to na przerwy w działaniu komunikacji radiowej i GPS, a także w zbieraniu danych naukowych. Operatorzy sieci elektrycznych musieli podjąć środki zapobiegawcze, by nie doszło do uszkodzeń  – burze geomagnetyczne mogą indukować w obwodach elektrycznych niechciany przepływ prądu.

Podobnych zdarzeń można się spodziewać więcej, bo najsilniejsze burze występują już po okresie najbardziej wzmożonej aktywności Słońca, spodziewanym w tym roku. Ponadto na późniejszych etapach słonecznego cyklu plamy coraz częściej pojawiają się w pobliżu równika Słońca, co zwiększa szansę na to, że koronalny wyrzut masy w ogóle dotrze do Ziemi.